مؤلفه‌های ارزشیابی کیفیت برنامه درسی دوره کارشناسی پیوسته دانشگاه فرهنگیان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار برنامه‌ریزی درسی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته برنامه‌ریزی درسی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

چکیده

هدف اصلی از اجرای پژوهش حاضر، تدوین عوامل، ملاک‌ها و شاخص‌های ارزشیابی کیفیت برنامه درسی دوره کارشناسی پیوسته دانشگاه فرهنگیان بود. این پژوهش از حیث هدف کاربردی است و با شیوه آمیخته اجرا شده است. نخست با مرور ادبیات نظری و تجربی موضوع در مطالعات پیشین و تجربیات ملی و بین‌المللی، مؤلفه‌های ارزشیابی کیفیت برنامه درسی استخراج شد. سپس به‌منظور شناسایی مؤلفه‌های مرتبط با بافت و وضعیت خاص تربیت معلم کشور و نیز مؤلفه‌های احتمالی مغفول در مطالعات گذشته با متخصصان حوزه ارزشیابی برنامه درسی مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام گرفت. مصاحبه­شوندگان از صاحب‌نظران حوزه مطالعات برنامه درسی کشور بودند که در همایش بین­المللی سالیانه انجمن مطالعات برنامه درسی شرکت کرده بودند و از میان آنها با روش نمونه­گیری هدفمند و بر اساس قاعده اشباع، 8 نفر انتخاب شدند. سرانجام با تلفیق نتایج دو مرحله‌ فوق، پرسشنامه­ای محقق‌ساخته تدوین شد. پرسشنامه برای شناسایی مهم­ترین مؤلفه‌های ارزشیابی کیفیت برنامه درسی دوره کارشناسی پیوسته، در اختیار 100 نفر از اعضای هیئت ‌علمی رشته برنامه­ریزی درسی در دانشگاه­های کشور که بر اساس روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب ‌شده بودند، قرار گرفت. یافته‌های پژوهش به انتخاب 12 عامل، 59 ملاک و 193 شاخص به‌عنوان مهم­ترین مؤلفه‌های ارزشیابی کیفیت برنامه درسی کارشناسی پیوسته دانشگاه فرهنگیان منجر شد. وزن نسبی مؤلفه‌ها نیز با استفاده از روش تحلیل ­سلسله­مراتبی تعیین شد.

کلیدواژه‌ها


اساس‌نامه دانشگاه فرهنگیان (1391). معاونت آموزشى و پژوهشى دانشگاه فرهنگیان.
بابایی، بیژن و عابدی، حسین (1393). رسالت دانشگاه فرهنگیان برای آموزش معلمان: چالش‌های پیش پا و افق‌های پیش رو. همایـش ملی رسالت و نقش دانشگاه فرهنگیان در پرورش معلم متـعهد و متــخصص، پردیس امام سجاد.
جمالی زواره، بتول؛ نصر، احمدرضا؛ و شادفر، حوریه (1392). مدل‌های ارزیابی کیفیت در آموزش عالی بر اساس نیاز مشتریان. نامه آموزش عالی، 6 (23)، 7-23.
حریــری، نجــلا (1385). اصــول و روش‌های پژوهش کیفی. تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
خانعلی‌لو، مریم (1389). سرفصل‌های روش تدریس هنر در مراکز تربیت معلم با برنامه‌های درسی جدید هماهنگی ندارند. فصلنامه رشد آموزش هنر، 21، 55-48.
صادقی، ناهید؛ فراهانی، مهدی؛ و کمره‌ای، محمود (1393). نقش شناسایی و افراز دستاوردهای یادگیری در بهبود کیفیت آموزش عالی، موردپژوهی: آموزش مهندسی برق گرایش قدرت. فصلنامه آموزش مهندسی ایران، 63، 85-110.
علیاری، شهلا؛ ملکی، حسن؛ پازارگادی، مهرنوش؛ و عباسپور، عباس (1391) تدوین و استانداردسازی شاخص‌های ارزشیابی کیفیت و اعتبارسنجی برنامه درسی دوره کارشناسی پیوسته رشته پرستاری دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 10(1)، 50-61.
فتحی‌واجارگاه، کورش؛ یادگارزاده، غلامرضا؛ و موسی‌پور، نعمت‌الله (1392). برنامه‌ریزی درسی آموزش عالی. تهران: مؤسسه کتاب مهربان نشر.
 
Abdullah, A. H.; Wasiuzzaman, S.; & Musa, R. (2014). The effects of university quality on emotional attachment: A case from a private higher education institution. Procedia-Social & Behavioral Sciences, 130, 282-292.‏
Abdiraiymova, G.; Duisenova, S.; & Shayakhmetov, S. (2014). Quality Assessment of Higher Education in Kazakhstan (Based on Sociological Survey Results). Procedia-Social and Behavioral Sciences, 116, 4315-4321.‏
Abell, M. M.; Debra K. B; & Thomas J. S. (2005). Access to the General Curriculum: A Curriculum and Instruction Perspective for Educators. Interventionin School & Clinic, 41 (2), 82–86.
Alshayea, A. (2012). Improvement of the quality assurance in Saudi higher education. Procedia-Social & Behavioral Sciences, 47, 2234-2236.‏
Arjomandi, M.; Kestell, C.; & Grimshaw, P. (2009). An EFQM Excellence Model for higher education quality assessment. In 20th Annual Conference for the Australasian Association for Engineering Education, 6-9 December 2009: Engineering the Curriculum (p. 1015). Engineers Australia
ASEAN University Network Secretariat (2011). Guide to AUN Actual Quality Assessment at Programme Level.
Bharvad, A. j. (2010). Curriculum Evaluation. International Research Journal, 1 (12), 72-74.
Bhawan, H. (2006). Curriculum Framework for Teacher Education. National Council for Teacher Education In collaboration with National Council of Educational Research and Training, Sri Aurobindo Marg.
Brence, I.; & Rivza, B. (2012). quality evaluation of higher education programmes: process and challenges in Latvia. In Management Knowledge and Learning, International Conference. 787-795.
Calvo-Porral, C.; Lévy-Mangin, J. P.; & Novo-Corti, I. (2013). Perceived quality in higher education: An empirical study. Marketing Intelligence & Planning, 31(6), 601-619.
Cao, Y., & Li, X. (2014). Quality and quality assurance in Chinese private higher education: A multi-dimensional analysis and a proposed framework. Quality Assurance in Education, 22 (1), 65-87.‏
Carter, C.; & Davidson, A. (1995). Quality Assurance in Scottish Higher Education. New Directions for Institutional Research, 99, 57-68.‏
Chalmers, D. (2008). Teaching and learning quality indicators in Australian universities. Outcomes of Higher Education: Quality relevance and impact.‏
Chua, C. (2004). Perception of quality in higher education. In Proceedings of the Australian universities quality forum. Melbourne: AUQA Occasional Publication.‏ 181-187.
Cooper, J. H.; Felder, B. D.; Hollis, L. Y.; & Peck, R. F. (1980). Needed: Systematic evaluation of teacher education programs. Action in teacher education, 2 (3), 17-23.
Darling-Hammond, L. (2000). How teacher education matters. Journal of Teacher Education, 51 (3), 166-173.
Dilshad, M.; & Iqbal, H. M. (2010). Quality Indicators in Teacher Education Programmes. Pakistan Journal of Social Sciences (PJSS), 30 (2).
Hidalgo, E.; Villoria, J.; & Romero-Cerezo, C. (2011). The necessity and challenge of setting up a quality assurance system in the higher education system in Andalusia (Spain). Procedia-Social and Behavioral Sciences, 15, 2972-2976.‏
Hoban, G.F. (2004). Seeking quality in teacher education design: A four-dimensional approach. Australian Journal of Education, 48 (2), 117-133
Hussain, A.; Dogar, A. H.; Azeem, M.; & Shakoor, A. (2011). Evaluation of curriculum development process. International Journal of Humanities & Social Science, 1 (14), 263-271.‏
Jain, R., Sinha, G., & Sahney, S. (2011). Conceptualizing service quality in higher education. Asian Journal on Quality, 12 (3),296-314.‏
Jordens, J. Z.; & Zepke, N. (2009). A network approach to curriculum quality assessment. Quality in Higher Education, 15 (3), 279-289.‏
Jung, I.; Wong, T. M.; Li, C.; Baigaltugs, S.; & Belawati, T. (2011). Quality assurance in Asian distance education: Diverse approaches and common culture. The International Review of Research in Open & Distributed Learning, 12 (6), 63-83
Khuanwang, W., Lawthong, N., & Suwanmonkha, S. (2016). Development of Evaluation Standards for Professional Experiential Training of Student Teachers. Procedia-Social & Behavioral Sciences, 217, 878-886.
Megnounif, A.; Kherbouche, A.; & Chermitti, N. (2013). Contribution to the quality assessment in higher education: The case study of the faculty of technology, Tlemcen, Algeria. Procedia-Social & Behavioral Sciences, 102, 276-287.‏
Mizikaci, F. (2006). A systems approach to program evaluation model for quality in higher education. Quality Assurance in Education, 14 (1), 37-53.‏
Mukhopadhyay, R. (2014). Qualityinteachereducation: Variousparametersand effectivequalitymanagement. IOSR Journal of Humanities & Social Science, 19 (2), 6671.
National Recognition Information Centre for the United Kingdom (UK NARIC). (2012). An assessment of international teacher training systems: equivalence for England.
Neuman, L. (2000). Social research methods: quantitative and qualitative approaches. Allyn and Bacon.
Noaman, A. Y.; Ragab, A. H. M.; Fayoumi, A. G.; Khedra, A. M.; & Madbouly, A. I. (2013). HEQAM: A developed higher education quality assessment model. In Computer Science and Information Systems (FedCSIS), Federated Conference on. IEEE.‏ 739-746
Noaman, A. Y.; Ragab, A. H. M.; Madbouly, A. I.; Khedra, A. M.; & Fayoumi, A. G. (2017). Higher education quality assessment model: towards achieving educational quality standard. Studies in Higher Education, 42 (1), 23-46.‏
Null, W. (2011). Curriculum: From theory to practice. Rowman & Littlefield Publishers.
Pavlina, K., Zorica, M. B., & Pongrac, A. (2011). Student perception of teaching quality in higher education. Procedia-Social & Behavioral Sciences, 15, 2288-2292.‏
Powell, C. (2003). The Delphi technique: myths and realities. Journal of Advanced Nursing, 41 (4), 376-382.
Ried, L. D. (2011). A model for curricular quality assessment and improvement. American Journal of Pharmaceutical Education, 75 (10), 196-2003.
Saad, N. (2013). Students' perceptions of higher education quality at Notre Dame University-Louaize in Lebanon. Doctoral dissertation, Saint Louis University.‏
Sabirova, D. (2009). Ensuring Quality of Continuous Teacher Training In Great Britain. Doctoral Dissertation / D. Sabirova. – Kazan, 2009.
Scott, T.; & Brysiewicz, P. (2016). African emergency nursing curriculum: Development of a curriculum model. International Emergency Nursing, 27, 60-63.‏
Spooren, P.; Mortelmans, D.; & Denekens, J. (2007). Student evaluation of teaching quality in higher education: development of an instrument based on 10 Likert‐scales. Assessment & Evaluation in Higher Education, 32 (6), 667-679.‏
Stufflebeam, D. L. & Shinkfield, A. J. (2007). Evaluation Theory, Models, andApplications. San Francisco: Jossey Bass.
Tang, W.; Bai, J.; Liu, J.; Wang, H.; & Chen, Q. (2012). Students' evaluation indicators of the curriculum. Int J Med Educ, 3; 103-106.‏
Thapliyal, U. (2014). Perceived Quality Dimensions In Distance Education: Excerpts From Student Experiences. Turkish Online Journal of Distance Education, 15 (3).
Tigelaar, E. H (2004). The development and validation of a framework for teaching competencies in higher education. Journal of Higher Education, 48, 253–268.
Tsinidou, M.; Gerogiannis, V.; & Fitsilis, P. (2010). Evaluation of the factors that determine quality in higher education: an empirical study. Quality Assurance in Education, 18 (3), 227-244.‏
Ullah, M. H., Ajmal, M., & Rahman, F. (2011). Analysis of Quality Indicators of Higher Education in Pakistan.‏
Usen, A. (2011). The Factors Influencing Class Teacher Students Evaluations Relating to the Quality of Initial Teacher Education in Tallinn University. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 29, 1289-1295.
Venkatraman, S. (2007). A framework for implementing TQM in higher education programs. Quality Assurance in Education, 15 (1), 92-112.‏
Vera-Rebollo, F. & Ivars Baidal, J. A. (2004). Sustainability indicators in Spanishtourism, Policy,University of Alicante.
Vlãsceanu, L. (2004). Quality Assurance and Accreditation: A Glossary of BasicTerms and Definitions. Bucharest: UNESCO-CEPES.
Widrick, S. M.; Mergen, E.; & Grant, D. (2002). Measuring the dimensions of quality in higher education. Total Quality Management, 13 (1),123-131.‏
Yackulic, R. A.; & Noonan, B. W. (2001). Quality indicators for teacher training in Canada. Quebec City.