شناسایی عوامل و شاخص‌های سنجش فرهنگ کیفیت (QC) در دانشگاه فرهنگیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 استاد گروه علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

3 دانشیار گروه علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی

10.22034/emes.2019.36119

چکیده

هدف از اجرای این پژوهش، ساخت و آماده‏سازی ابزار سنجش فرهنگ کیفیت در دانشگاه فرهنگیان بود. در این پژوهش از روش تحقیق آمیخته اکتشافی نوع توسعه ابزار استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل اعضای هیئت علمی و کارکنان دانشگاه فرهنگیان به تعداد 1480 نفر بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‏ای چندمرحله‌ای 462 نفر انتخاب شدند. ضریب بازگشت پرسشنامه‌ها 84 درصد (389 نفر) بوده است. همچنین، با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته نمونه‏ای به حجم 23 نفر از افراد خبره دانشگاهی به شیوه هدفمند مورد مصاحبه قرار گرفتند. روایی و پایایی پرسشنامه فرهنگ کیفیت قبل از اجرا مورد تأیید قرار گرفت. نتیجه پژوهش به تأیید ابعاد فرهنگ کیفیت متشکل از ده عامل؛ «عناصر ساختاری/ مدیریتی»، «عناصر فرهنگی/ روان‌شناختی»، «رهبری»، «ارتباطات»، «اعتماد»، «تعهد و مسئولیت‌پذیری»، «مشارکت»، «توانمندسازها»، «اصلاح زیرساخت‌ها»، «نتایج و برآیندهای فرهنگ کیفیت» انجامید. برای اعتبارسنجی پرسشنامه، پایایی‌های ثبات و هم‌سنگ و روایی‌های همگرا و واگرا با استفاده از نرم‌افزار Smart PLS ارزیابی شدند که سنجه نهایی پرسشنامه‌ای 120 گویه‌ای بر مبنای مقیاس طیف پنج‌گزینه‌ای لیکرت ماحصل آن بود و از برازش بسیار مطلوبی برخوردار است. از این‌رو، پیشنهاد می‌شود دانشگاه فرهنگیان کشور در جهت بهبود مستمر کیفیت، این عوامل و شاخص‌ها را در برنامه راهبردی خویش لحاظ کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification of Factors and Indicators of Quality Culture (QC) Evaluation at Farhangian University

نویسندگان [English]

  • Seyyed mohammad Seyyedkalan 1
  • Adel Zahed-Babelan 2
  • Mahdi Moeinikia 3
  • Ali Rezaeisharif 3
چکیده [English]

The purpose of this research was to construct and prepare a quality culture measurement tool at Farhangian University. In this study, exploratory mixed method has been used development tools. The statistical population of the study included the faculty members and staff at Farhangian University (N=1480), among whom 460 individuals were selected using the multistage cluster sampling method. The return coefficient of the questionnaire was 84 percent (389 people). Also, using a structured interview, a sample of 23 volunteers was interviewed in a targeted way. The validity and reliability of the quality culture questionnaire was approved before implementation. The result of the study was to confirm the dimensions of the quality culture consisting of ten factors; structural / managerial elements; cultural / psychological elements; leadership; communication; trust; commitment and accountability; participation; , "Empowerment", "infrastructure reform", "results and quality culture". To validate the questionnaire, stability and congruence and convergent and divergent validity were evaluated using Smart PLS software. The final scale of the 120-item questionnaire was based on the five-point Likert scale spectrum. It has a very good fit. As a result, it is suggested to improve continuously the quality of teachers in these factors and indices in the framework of its strategic plan

کلیدواژه‌ها [English]

  • Making and Validation
  • Quality Culture Questionnaire
  • faculty members
  • Staff
ابراهیمی، روناک؛ عدلی، فریبا و مهران، گلنار (1394). نقش فرهنگ دانشگاهی بر دانش‌آفرینی از دیدگاه صاحب‌نظران نظام آموزش عالی. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 21 (1)، 127-151.
امیری، علی‌نقی؛ زارعی متین، حسن و ذوالفقارزاده، محمدمهدی (1389). پیچیدگی‌های فرهنگ و گونه شناسی مطالعات آن در آموزش عالی (چارچوبی فرانظری و مفهومی). راهبرد فرهنگ، 10 و 11، 7-40.
بازرگان، عباس (1382). ظرفیت سازی برای ارزیابی و ارتقای کیفیت نظام آموزش عالی: تجربه‌های بین‌المللی. فصلنامه مجلس و پژوهش، 10 (41)، 141- 158 .
بازرگان، عباس (1390). فرهنگ کیفیت و نقش آن در دستیابی به عملکرد مطلوب دانشگاه‌ها. فصلنامه آموزش مهندسی ایران، 13(50)، 63-72.
بازرگان، عباس (1395). در جستجوی دستی نامرئی برای کیفیت آموزش عالی. سخنرانی ارائه شده در سومین کنفرانس ملی و دهمین همایش ملی ارزیابی کیفیت نظام‌های دانشگاهی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس، 7-8 اردیبهشت.
خاکپور، عباس (1389). بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و مدیریت دانش: مطالعه موردی واحدهای آموزشی- پژوهشی جهاد دانشگاهی. رساله دکتری، دانشگاه شهید بهشتی.
خوش‌دامن، صدیقه و آیتی، محسن (1392). مقایسه فرهنگ آموزش و یادگیری در دو نسل اعضای هیئت علمی دانشگاه بیرجند از منظر نقش استاد. فصلنامه مطالعات فرهنگی- اجتماعی خراسان، 26(4)، 85-108.
سلیمی، قاسم و حسینی، نیره (1396). مفهوم‌پردازی فرهنگ کیفیت: ضرورت فراموش‌شده نهادینه‌سازی گفتمان تضمین کیفیت در آموزش عالی ایران. مجموعه مقالات یازدهمین همایش ملی ارزیابی کیفیت نظام‌های دانشگاهی، دانشگاه تبریز، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، 6 و 7 اردیبهشت.
فراستخواه، مقصود (1394). در جستجوی دستی نامرئی برای کیفیت آموزش عالی. مقاله ارائه شده در دومین کنفرانس ملی و نهمین همایش ملی ارزیابی کیفیت نظام‌های دانشگاهی، تهران: دانشگاه فرهنگیان، 23 اردیبهشت.
فراستخواه، مقصود (1385). اخلاق علمی رمز ارتقای آموزش عالی. فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، 1 (4)، 13-27.
قورچیان، نادرقلی و شهرکی‌پور، حسن (1389). بررسی نظام‌های ارزیابی آموزش عالی در جهان به‌منظور ارائه مدل مناسب برای آموزش عالی کشور. پژوهش‌های مدیریت، 85، 1-19.
عباسی، محمدرضا و شیره‌پز آرانی، علی‌اصغر (1390). سیاست‌گذاری کیفیت آموزش عالی: چالش‌ها و چشم‌اندازها، پنجمین همایش ارزیابی کیفیت در نظام دانشگاهی، محل برگزاری: دانشگاه تهران (پردیس دانشکده‌های فنی).
غفاری، فرهاد؛ جعفری، پژمان و امیرمدحی، اشکان (1390). مقایسه مطالعه رابطه ابعاد کیفیت خدمات و رضایت مشتری در صنعت بانکداری: مدل مقایسه‌ای خدمات سنتی و الکترونیکی. فصلنامه علوم مدیریت ایران، 6 (24)، 41-66.
محمدی، مهدی؛ ناظم‌نژاد، ندا؛ اوجی، آناهیتا و اسماعیلی، عبدالحمید (1392). ارائه مدل توضیحی ادراک دانشجویان از شیوع فرهنگ دانشگاهی با ارزیابی آنان از عناصر و فرایندهای مدیریت دانش اعضای هیئت علمی دانشگاه شیراز. مجله پژوهش علوم انسانی، 14(33)، 43- 68.
ملکی آوارسین، صادق و صادقی باروجی، زین‌العابدین (1393). تعیین میزان گرایش اعضای هیئت علمی به فرهنگ کیفیت در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 5 (18)، 25-34.
یزدخواستی، علی و رجائی‌پور، سعید (1388). فرهنگ سازمانی و مدیریت کیفیت فراگیر در آموزش عالی. اصفهان: انتشارات کنکاش.
Barbulescu, A. (2015). Quality Culture in the Romanian Higher Education. Procedia - Social & Behavioral Sciences, 191,1923 – 1927.
Bendermacher, G. W. G.; Oude Egbrink, M. G. A.; Wolfhagen, I. H. A. P. & Dolmans, D. H. J. M. (2017). Unravelling quality culture in higher education: a realist review. Higher Education73 (1), 39-60.‏
Berings, D. (2010). Quality culture in higher education: from theory to practice. Proceedings of the Fifth European Quality Assurance Forum (EQAF) of the European University, Lyon, France.
Cardoso, S.; Rosa, M. J. & Santos, C. S. (2013). "Different academics' characteristics, different perceptions on quality assessment?". Quality Assurance in Education, 21(1), 96 – 117.
Chong, S. (2014). Academic quality management in teacher education: a Singapore perspective. Quality Assurance in Education22 (1), 53-64.‏
Davies, J.; Douglas, A. & Douglas, J. (2007). The effect of academic culture on the sustainability of EFQM excellence model use in UK universities. Quality Assurance in Education, 15 (4), 382-401.
European University Association (2003). Graz Declaration — Strengthening the Role of Institutions. (Brussels, EUA).
European Universities Association (2007). Embedding quality culture in higher education. In A selection of papers from the 1st European forum for quality assurance, Available online through www. eua. be (accessed 29 November 2007).
European University Association (2006). Quality culture in European universities: A bottom-up approach: Report on the three rounds of the quality culture project 2002-2006. EUA.‏
Harvey, L. & Stensaker, B. (2008). Quality Culture: understandings, boundaries and linkages. European Journal of Education, 43 (4), 427–442.
Harvey, L. & Williams, J. (2010). Fifteen Years of Quality in Higher Education (Part Two). Quality in Higher Education, 16 (2), 81-113. DOI: 10.1080/13538322.2010.485722
Hayrinen Alestalo, M. & Peltola, U. (2006). The Problem of a Market-oriented University. Higher Education, 52, 251-281.
Irani, Zahir; Beskese, Ahmet & Love, Peter E. D. (2004). Total Quality Management and corporate culture: constructs of organisational excellence. Technovation, 24 (8), 643-650.
Kottmann, A.; Huisman, J.; Brockerhoff, L.; Cremonini, L. & Mampaey, J. (2016). How Can One Create a Culture for Quality Enhancement? Final report. Ghent University. Accessed October, 16, 2017.‏
Kuh, G. D. & Whitt, E. J. (1988). The Invisible Tapestry: Culture in American Colleges and Universities. ASHEERIC Higher Education Report No. 1. Washington: Association for the Study of Higher Education.
Leest, B.; Mommers, A.; Sijstermans, E.; Verrijt, T. (2015). Kwaliteitszorg en Kwaliteitscultuur in het Hoger Onderwijs; Deel 1: Literatuurstudie; ITS, Radboud Universiteit: Nijmegen, The Netherlands, 2015; pp. 51–57.
Ntim, S. (2014). Embedding quality culture in higher education in Ghana: quality control and assessment in emerging private universities. Higher Education, 68 (6), 837-849.
Pavel, A. P. (2014). Quality Culture - A Key Issue for Romanian Higher Education. Procedia - Social & Behavioral Sciences, 116, 3805 – 3810.
Prajogo, Daniel I. & McDermott, Christopher M. (2005). The relationship between total quality management practices and organizational culture. International Journal of Operations & Production Management, 25 (11), 1101 – 1122.
Sahney, S.; Banwet, K. & S Karunes.(2010). Quality framework in education through application of interpretive structural modeling an administrative staff perspective. The TQM Journal, 22 (1),  56-71.
Vilcea, M. A. (2014). Quality culture in universities and influences on formal and non-formal education. Procedia-Social & Behavioral Sciences, 163, 148-152