شناسایی عوامل شکل‌دهنده تضمین کیفیت آموزش عالی ایران (مطالعه پدیدارشناسی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه بوعلی سینای همدان

2 دانشیار دانشگاه بوعلی سینای همدان

3 دانشیار مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

چکیده

در این پژوهش با بررسی روندهای اصلی تحولات آموزش عالی و کلان پیشران‌های اثرگذار بر تضمین کیفیت آموزش عالی از رهگذر بازخوانی و دریچه نگاه صاحب‌نظران و اندیشه‌های صورت گرفته، به سنخ‌شناسی نیروهای شکل‌دهنده تضمین کیفیت در آموزش عالی اقدام شده است. پژوهش حاضر به شیوه کیفی با رویکرد فنومولوژی و به روش  نمونه‌گیری هدفمند اجرا شد. با 17 نفر از اعضای هیئت علمی، مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته صورت گرفت. داده‌ها به روش استرابرت و کارپنتر (2003) تجزیه‌وتحلیل شد. یافته‌های به دست آمده در خصوص شکل‌دهنده‌های تضمین کیفیت در هفت مضمون اصلی شامل عوامل درون‌زا، محیطی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، بین‌المللی، زیرساختی و زیست‌محیطی و 17 مضمون فرعی خلاصه شد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند افق‌های جدیدی را در خصوص اندیشه در زمینه خلق آینده مطلوب و معیاری برای اصلاح سیاست‌ها و برنامه‌های بلندمدت در حوزه مسائل مرتبط با کیفیت آموزش عالی بگشاید.

کلیدواژه‌ها


ادیب، یوسف؛ فتحی‌آذر، اسکندر و مولاقلقاچی، سمیه (1394). مطالعات تجربیات اساتید و دانشجویان دانشگاه تبریز از توجه به اخلاق پژوهش. مجله راهبرد فرهنگ، 29، 150-178.

ایکاف، راسل (1375). برنامه‌ریزیتعاملی؛ ترجمه سهراب خلیلی شورینی. تهران: نشر مرکز.

بازرگان، عباس (1374). ارزیابی درونی دانشگاهی و کاربرد آن در بهبود مستمر کیفیت آموزش عالی. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، 3 و 4، 1-22.

بازرگان، عباس (1376). کیفیت و ارزیابی آن در آموزش عالی: نگاهی به تجربه‌های بین‌المللی. رهیافت، 15، 136 – 164.

بازرگان، عباس (1387). ارزشیابیآموزشی (مفاهیم،الگوها،فرایندعملیاتی). تهران: سمت.

ثمری، عیسی؛ یمنی‌دوزی سرخابی، محمد و صالحی عمران، ابراهیم (1392). بررسی و شناسایی عوامل مؤثر در فرآیند توسعه دانشگاه، در دانشگاه‌های دولتی ایران. دوفصلنامهمطالعاتبرنامه‌ریزیآموزشی، 2 (4)، 67 – 100.

دباغ، رحیم و برادران شرکا، حمیدرضا (1389). بررسی کارایی و بهره‌وری بیست‌وچهار دانشگاه جامع دولتی ایران. مجلهآموزشعالیایران، 2، 1 -33.

دلانتی، جرارد (2001). دانشگاه در جامعه دانایی: دانش در چالش؛ ترجمه علی بختیاری‌زاده (1386). تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

روشن، احمدرضا (1394). سخنرانی در دانشگاه شهید چمران اهواز، به نقل از خبرگزاری دانشجویان ایران، کد خبر: 94071409004.

زارع، هادی و حجازی، سید رضا (1390). طراحی نظام ارزیابی عملکرد تجاری‌سازی تحقیق‌های دانشگاهی. فصلنامه توسعه کارآفرینی، 3 (12)، 145 -164.

زلفی‌گل، محمدعلی (1383). مهاجرت ژن‌ها. مجله رهیافت، 34 (13)، 13 – 22.

شاه‌رضائی، سید رسول (1389). بررسی وضعیت ارزیابی در آموزش عالی کشور به‌منظور ارائه یک چارچوب ادراکی. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 56، 41 – 60.

عباس‌پور، عباس؛ شاکری عباس‌آباد، محسن؛ رحیمیان، حمید و فراستخواه، مقصود (1394). تحقیق کیفی پیرامون راهبردهای پاسخگویی دانشگاه‌های دولتی از دیدگاه خبرگان آموزش عالی.پژوهش‌هایرهبریومدیریتآموزشی، 1 (3)، 2- 27.

فراستخواه، مقصود (1389). دانشگاهوآموزش عالی:منظرهایجهانیومسئله‌هایایرانی. تهران: نشر نی.

فراستخواه، مقصود (1392). چارچوبی مفهومی برای برنامه‌ریزی مبتنی بر آینده‌اندیشی در دانشگاه. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 69، 1-21.

فراستخواه، مقصود (1394). آینده بین‌المللی شدن آموزش عالی در جهان و نحوه مواجهه خلاق دانشگاه‌های ایران با آن، میز آینده‌پژوهی آموزش عالی ایران، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 30-1.

گال، مردیت؛ بورگ، والتر و گال، جویس (1386). روش‌هایتحقیقکمیوکیفیدرعلومتربیتیو روان‌شناسی (جلد اول)؛ ترجمه نصر اصفهانی و همکاران. تهران: سمت.

محمدی، رضا؛ عارفی، محبوبه؛ بازرگان، عباس و اسحاقی، فاخته (1393). طراحی الگوی مطلوب ممیزی کیفیت آموزش عالی ایران. مطالعاتاندازه‌گیریوارزشیابیآموزشی، 4 (5)، 115 -153.

محمدی، رضا و همکاران (1384).ارزشیابیکیفیتدرآموزشعالی(مفاهیم،اصول، روش‌هاومعیارها). تهران: سازمان سنجش آموزش کشور.

منتظر، غلامعلی و فلاحتی، نگار (1394). سناریونگاری آینده آموزش عالی ایران و کارکرد فناوری اطلاعات در آن. فصلنامه سیاست علم و فناوری، 7 (1)، 47 -66.

 

Bazargan, A. (2002). Issues and Trends in Quality Assurance and Accreditation: A Case Study of Iran; First Global Forum on International Quality Assurance, Accreditation and the Recognition of Qualifications in Higher Education; UNESCO, Paris: UNESCO, 1-12.

Beckford, J. (2004). Quality. 2th ed. London and New York: Routledge.

Blass, E.; Jasman, A. & Shelley, S. (2010). Visioning 2035: The future of the higher education sector in the UK. The Journal of Policy, Planning & Futures Studies, 42 (5), 1-9.

Borden, M. & Hong, D. (2003). R&D program evaluation- theory and practice. Printed andbound in Great Britain by an utonyRowe. Chippenham, Wiltshire.

CHEA (2002). Profile of accreditation, fact sheat, Center for higher education accreditation. www.chea.org.

Chi Hou, A. Y. (2011). Quality assurance at a distance: international accreditation in Taiwan higher education. High Educ, 61, 179-191.

Clark, B. (1995).Complexity and Differentiation: The Deepening Problem of University Integration’, in D. D. Dill and B. Sporn (Eds) Emerging Patterns of Social Demand and University Reform: Through a Glass Darkly, pp. 159–69. Oxford: Pergamon Press.

Dator, J. A. (Ed.) (2002). Futures studies in higher education: Advancing futures. Praeger: United States of America.

ENQA [European Network for Quality Assurance in Higher Education] (2010). ENQA: 10 years (2000–2010) - A decade of European co-operation in quality assurance in higher education, Helsinki.

Finn, A.; Ratcliffe, J. & Lorcan, S. (2007). University futures: The direction, shape and provision of higher education in the University of Future. Dublin Institute of Technology, 1- 135

Grouwe. A. D. (2009). Without capacity, there is no development, published by International Institute for Educational Planning. Paris, France, 13-155.

Harman, G. (1998). The Management of Quality Assurance: a Review of International Practice. Higher Education Quarterly, 52 (4), 345-364.

Harvey, L. & Green, D. (1993). Defining quality. Assessment & Evaluation in Higher Education, 18 (1), 9–34.

Held, D. (1995). Democracy and the Global Order from the Modern State to Cosmopolitan Governance. Stanford University press, 1-336.

Higher Education Quality Committee (2007). Institutional Audits Manual. Available at: http: //www.che.ac. za/documents/d000150/HEQC_Inst_Audits_Manual_Sept2007.pdf.

INQAAHE (2003). Quality Assurance Agencies. International Network for Quality Assurance Agencies in Higher Education and International Association of University Presidents. Dublin: Higher Education and Training Awards Council.

Inayatullah, S. & Milojević, I. (2014). Augmented reality, the Murabbi and the democratization of higher education: alternative futures of higher education in Malaysia, on the Horizon, 22 (2), 110-126.

Jones, P.; Selby, D. & Sterling, S. R. (2010). Sustainability education: Perspectives and practice across higher education. London: Earthscan.

Kaplan, A. M. (2012). If you love something, let it go mobile: Mobile marketing and mobile social media 4x4. Business Horizons, 55 (2), 129—139.

Kubler, J. & Sayers, N. (2010). Higher Education futures: key themes and implications for leadership and management. London: WC1V 7QT, 1-66.

Lemaitre, M. J. (2002). Quality as politics. Quality in Higher Education, 8 (1); 29–37.

Meyer1, M.; Bushney & Ukpere, W. L. (2011). The impact of globalization on higher education: Achieving a balance between local and global needs and realities. African Journal of Business Management, 5 (15), 6569-6578.

Mitchell, D. E. & Nielsen, S. Y. (2012). Internationalization and Globalization in Higher Education, Additional information is available at the end of the chapter http://dx.doi.org/10.5772/48702.

Mok, Ka Ho (2000). Impact of Globalization: A Study of Quality Assurance Systems of Higher Education in Hong Kong and Singapore. Comparative Education Review, 44 (2), 148-174.

Mortimore, P. & Stone, C. (1990). Measuring educational quality. British Journal of Education Studies, 39 (1), 69-82.

Prisacariu, A. & Mahsood, S. H. (2016). Defining the quality of higher education around ethics and moral values. Quality in Higher Education, 14 (59), 1-15.

Roalf, D.; Quarmley, M. & Elliott, M. A. (2016). The impact of quality assurance assessment on diffusion tensor imaging outcomes in a large-scale population-based cohort. Journal of NeuroImage, 125, 903–919.

Roşca, I. G. & Păunescu, C. (2010). Shaping the future of higher education in Romania: challenges and driving factors. Management & Marketing, 5 (1), 57-70.

Schomaker, R. (2015). Accreditation and quality assurance in the Egyptian higher education system. Quality Assurance in Education, 23 (2), 149 – 165.

Streubert, H. J. & Carpenter, D. R. (2011). Qualitative Research in Nursing (Advancing the Humanistic Imperative), 5thed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins.

Tomusk, V. (2000). When East Meets West: decontextualizing the quality of East European higher education. Quality in Higher Education, 6 (3), 175-185.

Upcraft, M. L. & MooreL, V. (1990). Evolving Theoretical Perspectives of Student Development. In Margaret J.Barr, M.Lee

Upcraft and Associates. New Futures for Student Affairs, San Francisco: Jossey –BassPublisher.

Vlasceanu, L; Grunberg, L. & parlea, D. (2004).Quality Assurance and Accreditation: A Glossary of Basic Terms and Definitions; Bucharest, UNESCO –CEBRS, paper on higher education. http://www.cepesro/publications/Defavlt.html.

 

Van Damme, D. (2002). Trends and Models in International Quality Assurance in Higher Education in Relation to Trade in Education. Higher Education Management and Policy, 4 (3), 93-136.

Vidovich, Lesley & Porter, Paige (1999). Quality policy in Australian higher education of the 1990s: university perspectives.Journal of Education Policy, 14 (6), 567 – 586.

Vlasceanu, L. (2004). Quality Assurance and Accreditation: a Glossary of Basic Terms and Definitions; Papers on Higher Education, Bucharest: UNESCO-CEPES.

Wächter, B.; Maria, K.; Queenie, K. H.; Philipp, E.; Christoph, J. & Stefanie, K. (2015). University Quality indicators: a critical assessment, European Parliament, 1-141.

Yeravdekar, V. R. & Tiwari, G. (2014). Internationalization of Higher Education in India: How primed is the country to take on education hubs? International Relations Conference on India and Development Partnerships in Asia and Africa: Towards a New Paradigm.