نقد و ارزیابی ایده دانشگاه جامعه‌محور در ایران از دیدگاه خبرگان علمی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت آموزشی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

2 دانشیار مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف نقد و ارزیابی دانشگاه جامعه‌محور در نظام آموزش عالی ایران اجرا شد. بدین‌منظور، به‌طور هم‌زمان از روش مطالعه اسنادی و مصاحبه با متخصصان استفاده شد. میدان پژوهش شامل مهم‌ترین متون اسنادی درباره وضعیت دانشگاه جامعه‌محور در ایران و مصاحبه با صاحب‌نظران آموزش عالی بود. نمونه‌گیری به روش هدفمند بوده و از پانزده سند علمی به‌عنوان نمونه نوشتاری استفاده شد. همچنین با دوازده نفر از متخصصان آموزش عالی، مصاحبه‌ای به روش هدفمند و از نوع گلوله‌برفی انجام گرفت. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مضامین استفاده شد. سپس مضامین استخراج شده در سه سطح، گفتمان اول، گروه موافقان (برون‌گرا)؛ گفتمان دوم، گروه مخالفان (درون‌گرا) و گفتمان سوم، گروه موافقان مشروط، دسته‌بندی و ارائه شد. ارزیابی‌های خبرگان نشان می‌دهد که وضعیت دانشگاه جامعه‌محور متأثر از مداخلات بیرونی بوده و بیشتر مشکلات مربوط به تحقق نیافتن دانشگاه جامعه‌محور در ایران به ریشه‌های تاریخی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی برمی­گردد. همچنین، الگوی مفهومی دانشگاه جامعه‌محور در ایران با یازده مؤلفه اصلی (تناسب با بافتارایران، مسئولیت‌پذیری، ارتباط و تعامل، توسعه عدالت، توسعه دانش-آموزش و پژوهش، اقتصاد و فناوری، فرهنگ دانشگاهی، استقلال دانشگاهی، رهبری و مدیریت، توانمندسازی و توسعه پایدار) طراحی شد. ارزیابی خبرگان بیانگر این است که در مؤلفه‌های یازده‌گانه وضعیت مطلوب نبوده است.

کلیدواژه‌ها


خلیلی، ابراهیم؛ خورسندی طاسکوه، علی؛ آراسته، حمیدرضا و غیاثی ندوشن، سعید (1396). تحلیل گفتمان انتقادی تاریخی ازاستقلال دانشگاهی. فصلنامه آموزش عالی ایران، 9 (4)،30-53.
خورسندی طاسکوه، علی (1396). دانشگاه نسل چهارم؛ مأموریت جامعه‌سازی. نشریه دانشگاه امروز، 2، 112-135.
بوک، درک کی و دیگران (2009). مسئولیت اجتماعی دانشگاه: رسالت دانشگاه در جهان پیچیده امروز (مجموعه مقالات)؛ ترجمه آرمین امیر، علی پاپلی یزدی و مریم عالم‌زاد (1396). تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
ذاکرصالحی، غلامرضا (1396). دانشگاه ایرانی (درآمدی برجامعه‌شناسی آموزش عالی). تهران: سمت نو.
ذاکرصالحی، غلامرضا (1397). مسائل آموزش عالی ایران. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
شاپیرو،‌ هارولد تی. (2005). آموزش عالی و جامعه: یک معنای وسیع‌تر از مقوله هدف؛ ترجمه شروین مقیمی و شیما شصتی (1396). تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
شرقی، محمد (1396). مطالعه تطبیقی استقلال دانشگاها و چالش‌های پیش روی آن. مجموعه مقالات همایش ملی استقلال دانشگاه‌ها؛ چالش‌ها و راهبردها. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
صادقی فسایی، سهیلا (1394). مبانی روان‌شناختی پژوهش اسنادی در علوم اجتماعی. فصلنامه راهبرد فرهنگ، 27 (8)، 91-61.
مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی (1396). مسئولیت اجتماعی دانشگاه و دانشگاهیان و همکاری آنان با سازمان‌های مردم نهاد.
وحیدی، محمد (1388). علم در جامعه. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
 
Abdelrahim, M.; MohiEldin, M. & Mahmoud, I. (2019). Do community-based Medical Schools Produce More Communitybased Research? A Review of Four Medical Schools in Sudan and Saudi Arabia. Health Professions Education, 2, 1-12
Barbara, J. (2011). Review of Civic Engagement in Higher Education: Concepts and Practices. A Journal of Service Learning & Civic Engagement, 2 (1), 250-280.
Bender, G. (2008). Exploring conceptual models for community engagement at higher education institutions in South Africa. Perspectives in Education, 26 (1), 82-95
Bowen, G. (2010). Civic Engagement in Higher Education. Journal of Community Engagement & Higher Education, 5 (1), 47-81.
Burton, Sh. L. (2017). Engaged Scholarship and Civic Responsibility in Higher Education. IGI Global, 200-208.
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology.
Qualitative Research in Psychology, 3 (2), 77-101.
Cooke, P. (2005). Regionally asymmetric knowledge capabilities and open innovation:
exploring ‘globalisation 2’ – a new model of industry organisation. Res. Policy, 34,
1128–1149.
Cooke, P.; Heidenreich, M. & Braczyk, H. J. (2004). Regional Innovation Systems, 2nd ed. Routledge, London and New York.
Estermann, T. (2017). University Autonomy in Europe III: Country Profiles, European University Association, Brussels, Belgium.
Fairclough, N. (2012). Critical discourse analysis, International Advances in
Engineering and Technology (IAET). International Scientific Researchers, 2 (1), 457 -422.
Halseth, G.; Markey, S.; Manson, D. & Ryser, L. (2016). Doing community-based research: Perspectives from the fild. Montreal, Canada: McGill-Queen's Press-MQUP.
Hamner, B; Wilder, B.; Avery, G. & Byrd, L. (2002). Community-Based Service Learning in the Engaged University. Nurs Outlook, 50, 67-71
Jackson, K. (2018). Telemedicine and Telehealth: Academics Engaging the Community in a Call to Action. IGI Global is prohibited, 9, 36-49. DOI: 10.4018/978-1-5225-3649-9.ch008
Jasmi, L. (2017). Empowering Civic Responsibility: Insights From Service Learning IGI Global is prohibited. DOI:10.4018/978-1- 5225-3649-9.ch007.
Jason, L. & Glenwick, D. S. (2016). Handbook of methodological approaches to community-based research: Qualitative, quantitative, and mixed methods. New York, USA: Oxford University Press.
Karen, H. W. (2017). Using community-based participatory research and organizational diagnosis to characterize relationships between community leaders and academic researcher. Preventive Medicine Reports, 7, 180 –186.
 King, D. (2004). Template analysis’, in G. Symon and C. Cassell . Essential Guide
To Qualitative Qualitative Methods In Organizational Research,
SAGE Publications,
London
Lukovics, M. & Zuti, B. (2015). New Functions of Universities in Century XXI Towards "Fourth Generation" Universities. Journal Transition Studies Review, 22 (2), 33-48.
Mabel, S. & Benneworth, P.(2019). Is the entrepreneurial university also regionally engaged? Analysing the inflence of university's structural confiuration on third mission performance. A JournaL Technological Forecasting & Social Changem, 141 , 206–218.
Mahrous, M. (2018). Faculty perceptions regarding commun ity-based medical education: The case of K S A. Journal of Taibah University Medical Sciences, 13 (1), 22-33.
Mtawa, N.; Fongwa, S. & Wangenge-Ouma, G. (2016). The scholarship of university-community engagement: Interrogating Boyer’s model. International Journal of Educational Development, 49, 126–133.
Mogalakwe, M. (2006). The Use of documantry research Methods in Social Research. African Sociological Review, 2, 221-230
Pawlowski, K. (2009). The 'Fourth Generation University' as a Creator of the Local and Regional. Development. Higher Education in Europe, 34 (1 ), 51 -64 .
Philpott, K.; Lawrence, D.; O'Reilly, C. & Lupton, G. (2011). The entrepreneurial university:examining the underlying academic tensions. Technovation, 31 (4), 161–170
Symaco , L. & Tee, M. (2019). Social responsibility and engagement in higher education: Case of the ASEAN. International Journal of Educational Development. www.elsevier.com/locate/ijedudev
Ryan, G. W. & Bernard, H. R. (2000). Data Management and Analysis Methods,
In Denzin, N. K. & Lincoln, Y. S. (Eds.), Handbook of Qualitative Research (p.
769-802.), Thousand Oaks, CA: Sage
Xiaoyang, W. & Bukhari, N. H. S. (2013). Critical Discourse Analysis and
Educational Research. Journal of Research & Method in Education, 2 (3) , 33-45
Yolande, E. & Farrington, C. (2018). Community-based research: Engaging universities in technology related knowledge exchanges. Information & Organization, 28 , 129–139