بررسی تطبیقی ادراک نقش و محورهای عملکرد مدیران گروه‌های آموزشی در دو دانشگاه علوم پزشکی و فردوسی مشهد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی دانشگاه فردوسی مشهد

3 عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی

چکیده

یکی از کلیدی‌ترین وظایف مدیران گروه‌های آموزشی در دانشگاه‌ها ادارۀ فرایند یاددهی-یادگیری است. مرور ادبیات تحقیق نشان می‌دهد که مؤسسات آموزش عالی به منظور اداره بهتر فرایند یاددهی-یادگیری، بیشتر از اینکه مدیریت شوند باید رهبری شوند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ادراک نقش یک مدیر گروه آموزشی، از انتظارات وظیفه‌ای و محورهای عملکردی او در دانشگاه‌ها طراحی و در سال تحصیلی 1388-1387 اجرا گردید. برای جمع‌آوری داده‌ها، بر اساس مدل دیموک و والکر پرسشنامه‌ای تهیه و به صورت سرشماری در میان مدیران گروه‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی (65 نفر) و فردوسی مشهد (50 نفر) توزیع شد. در مجموع 76 پرسشنامه به طور کامل و بدون نقص جمع‌آوری گردید. نتایج تحقیق نشان داد که مدیران گروه‌های آموزشی نمونه تحقیق، وظیفه‌های مدیر گروه آموزشی را با گرایش به کارکردهای مدیریتی ادراک می‌کنند و در عمل نیز به وظایف مدیریتی خود نسبت به کیفیت‌های رهبری تأکید بیشتری دارند. این نتیجه با یافته‌های تحقیقاتی که مدعی است فرد همان طور که نقش خود را ادراک می‌کند، بدان عمل می‌نماید در توافق است. 

کلیدواژه‌ها


-     ابراهیم‌زاده، عیسی و حیدری، مژگان (1387). عوامل مؤثر بر نظام مدیریتی دانشگاه‌های باز و از راه دور در مقایسه با دانشگاه‌های مرسوم، مجلة آموزش عالی ایران، 1 (1)، صص. 106-81.

-     اتکینسون، ریتا و همکاران (1382). زمینه روانشناسی، ترجمه محمد نقی براهنی، تهران: نشر رشد.

-     حسنیان، مرضیه (1383). سبک رهبران مدیران گروه‌های آموزشی در دانشگاه علوم پزشکی همدان، مجله آموزش در علوم پزشکی، شماره 12، پاییز و زمستان ص 117-122.

-     خراسانی، قاسم علی؛ محمودی، میترا؛ وحیدشاهی، کورش؛ شهبازنژاد، لیلا و غفاری چراتی، محمد (1386). بررسی کیفیت آموزش درمانگاهی از دیدگاه اساتید و دانشجویان دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران نامه دانشگاه)، خرداد و تیر 1386؛ 17 (58):87-100.

-     زمان‌زاد، بهنام؛ معزی، معصومه و شیرزاد، هدایت‌اله (1386). بررسی میزان رضایت‌مندی و ارزیابی دانشجویان پزشکی کارآموز و کارورز از کیفیت آموزش دوره بالینی در دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد،کومش پاییز: 9 (1 (پیاپی 25)):13-20.

-     شورای نظارت، ارزیابی و بهینه‌سازی عملکرد (1386). شرح وظایف مدیران گروه‌های آموزشی، آیین‌نامه اجرایی داخلی (منتشر نشده) دانشگاه تربیت مدرس.

-     علاقه‌بند، علی (1384). مبانی نظری و اصول مدیریت آموزشی، ویراست پنجم، چ. هفدهم، تهران: نشر روان.

-     فراستخواه، مقصود (1388). آینده‌اندیشی درباره کیفیت آموزش عالی ایران؛ مدلی بر آمده از نظریه مبنایی (GT)، پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 14 (4)، 95-67.

-     فکری، علیرضا و صرافی‌نژاد، افشین (1380). بررسی نظرات دانشجویان پزشکی در مورد وضعیت کیفی آموزش بالینی پزشکی در 3 گروه آموزشی مختلف، طب و تزکیه، شماره 40، صص. 33-25.

-     مختاری‌پور، مرضیه و سیادت، سید علی (1383) بررسی تأثیر وظایف مدیران گروه‌های آموزشی بر کارایی اعضای هیئت علمی دانشگاه اصفهان از دیدگاه اعضای هیئت علمی، نشریه دانش مدیریت. سال هفدهم، شماره 65. ص 71-91،

-     موحدمحمدی، حمید و شمس، علی (1387) بررسی کیفیت آموزشی دوره‌های کارشناسی ارشد دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران از دیدگاه دانشجویان این دوره علوم کشاورزی ایران (1) 39-2، صص 213-207.

-     نجفی‌پور، صدیقه؛ امام قریشی، فاطمه؛ مقرب، وحید و ذکاوت، امیدرضا (1386). ارزیابی درونی گروه اطفال دانشگاه جهرم و تأثیر آن بر کیفیت آموزش، مجله دانشکده علوم پزشکی جهرم، 5 (5)، 51-60.

-     نورشاهی، نسرین و یمنی‌دوزی سرخابی، محمد (1385) بررسی رابطه سبک‌شناختی و سبک رهبری در میان رؤسای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی ، پاییز 1385; 12 (3 (41))

-     نیک‌بخت، اکرم؛ سیادت، سید علی و مقدم، اعظم (1387). بررسی و مقایسۀ بین مؤلفه‌های رهبری چندگانۀ مدیران گروه‌های آموزشی دانشگاه اصفهان و دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، فصلنامة نامة آموزش عالی، شماره 2، تابستان.

 

-     Anderson, M., Scott, G. & Coates, H., (2008). A tight balancing act: Leadership challenges foe university heads, Australian Council for Educational Research, ACER Publishing.

-     Briggs, A. (2005), Middle managers in English further education colleges: Understanding and modeling the role, Educational Management, Administration and Leadership, 33 (1), 27-50.

-     Chen, K. (2008). A Study of the Relationship between Role Perception, Role Practice and Job Effectiveness of Ping-tung County Police Officers, Master's Thesis, Taiwan: NPUE University.

-     DaRos-Voseles, D. et al., (2008). The Role of Self-Perception in Predicting the Performance of Graduate-Level Cooperative Groups in Research Methodology Courses, The Journal of Faculty Development, 22 (3), pp. 209-213.

-     Dimmock, C. A. J., & Walker, A., (2005). Educational leadership: culture and diversity, Thousands Oak: SAGE.

-     Doizer, D. M. (1992). The organizational roles of communications and public relations practitioners, pp. 327-355, in J. E. Gruing, Excellence in public relations and communication management. San Francisco: Lawrence Erlbaum Associate.

-     Geijsel, F., Sleegers, P., Leithwood, K. & Jantzi, D., (2003). Transformational leadership effects on teachers’ commitment and effort toward school reform, Journal of Educational Administration, 41 (3), 228-256.

-     Hall, V. (1997). Management roles in education, In Bush, T. & Middlewood, D. (eds), Managing people in education, London, Paul Chapman Publishing.

-     Hu, M. K. (2007). A Study on the Relationship between Role Perception and Role Performance of Primary Schools’ Proctors in Tainan County, Master's Thesis, Taiwan: STIC University.

-     Iris, P. (2008). Role Expectations for and Role Behavior of vice Principals in new Secondary Schools, Thesis Report, University of the West Indies.

-     Koh, W. L., Steers, R. M., & Terborg, J. R. (1995). The Effects of Transformational Leadership on Teacher Attitudes and Student Performance in Singapore, Journal of Organizational Behavior, 16 (4), pp. 319-333.

-     Leithwood, K. (1994). Leadership for School Restructuring, Educational Administration Quarterly, 30 (4), pp. 498-518

-     Leithwood, K., & Jantzi, D., (2000). The effects of transformational leadership on organizational conditions and student engagement with school, Journal of Educational Administration, 38 (2), pp. 112-129.

-     Leithwood, K., & Jantzi, D., (2005). Transformational leadership, pp. 31-43, In Brent Davies, The Essentials of School Leadership, Paul Chapman Educational Publishing.

-     Marks, H. M., & Printy, S. M., (2003). Principal Leadership and School Performance: An Integration of Transformational and Instructional Leadership, Educational Administration Quarterly, 39 (3), pp. 370-397. 

-     Mayer, J. W., & Rowan, B., (2007). The structure of Educational Organizations, (pp. 217-235), in J. H. Ballantine, and J. Z. Spade, Schools and Society: A Sociological Approach to Education, Baltimore: Pine Forge Press. 

-     Padilla, A. (2005). Portraits in leadership: six extraordinary university presidents, Westport: Greenwood Publishing Group.

-     Robinson, V. M., Lloyd, C. A., & Rowe, K. J., (2008). The Impact of Leadership on Student Outcomes: An Analysis of the Differential Effects of Leadership Types, Educational Administration Quarterly, 44 (5), pp. 635-674.

-     Saha, A. (2008). Role Perception: The Role it Plays, HRM Review, No. 2 (2008), pp. 29-33.

-     Singha, A. K., Talukdar, R. K., & Sajeev, M. V., (2008). Role Perception and Role Performance of Forest Villagers with respact to Ecological Perspective of Forest Resources, Environment and Ecology, 26 (4), pp. 1818-1822.

-     Spendlove, M. (2007). Competencies for effective leadership in higher education, International Journal of Educational Management, 21 (5), 407-417.

-     Stewart, J. (2006). Transformational leadership: An evolving concept examined through the work of Burns, Bass, Avolio, and Leithwood, Canadian Journal of Educational Administration and Policy, 54, retrieved October 5, 2009 from http://www. Umanitoba. ca/publications/cjeap 

  Xiao, J., Stasko, J., & Catrambone, R. (2007). The role of choice and customization on users' interaction with embodied conversational agents: effects on perception and performance, Proceedings of the SIGCHI conference on Human factors in computing systems, pp. 1293 – 1302.