ارزیابی نقش معنویت در محیط دانشگاه به عنوان عاملی اثربخش بر ارتقای سرمایۀ اجتماعی اعضای هیأت علمی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشکده علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه بوعلی سینا

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش معنویت در محیط دانشگاه بر سرمایۀ اجتماعی در میان اعضای هیأت علمی دانشگاه ارومیه انجام شده است. با استفاده از روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی، 142 نفر از اعضای هیأت علمی با بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب با حجم به طور تصادفی برای مطالعه انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌های پژوهش از دو پرسشنامه معنویت در محیط کار بر پایه مدل میلیمان و همکاران و سرمایۀ اجتماعی بر پایه مدل گوشال و نبیت استفاده شده است. داده‌های تحقیق پس از جمع‌آوری بر اساس فرضیه‌های پژوهش و با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. نتایج به دست آمده گویای آن است که بین معنویت در محیط کار با عناصر سرمایۀ اجتماعی رابطه مثبت و معنی دار وجود دارد. مؤلفه‌های کار با معنا، احساس یکپارچگی و همسویی با ارزش‌های سازمان می‌توانند به طور مثبت و معناداری عناصر ساختاری، شناختی و رابطه‌ای را پیش‌بینی کنند. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین تغییرات واریانس تبیین شده توسط ابعاد معنویت در محیط کار مربوط به عنصر شناختی می‌باشد. در نتیجه می‌توان بیان کرد که وجود معنویت در محیط کار باعث ارتقای سرمایۀ اجتماعی منابع انسانی می‌شود. 

کلیدواژه‌ها


-     پیراهری، نیر (1388). سرمایه اجتماعی در نظریات جدید، پژوهش‌نامه علوم اجتماعی، سال سوم، ‌شماره سوم، ‌صص 131-110.

-     رحمان سرشت، ‌حسین (1386). تئوری‌های سازمان و مدیریت از تجددگرایی تا پساتجددگرایی، تهران: دوران، جلد دوم، ص 266.

-     رضایی منش، بهروز و کرمانشاهی، شقایق (1389). رابطه معنویت با تعهد سازمانی در محیط کار، فصلنامه بصیرت، سال هفدهم، شماره 46- صص 112-89.

-     شریفیان ثانی، مریم و ملکی سعید آبادی، امیر (1385). سرمایۀ اجتماعی به مثابه یک سیستم پیچیده، رفاه اجتماعی، سال ششم، شماره 23، صص 25-65.

-     شیخی‌نژاد، فاطمه و احمدی، گلنار (1387). مدیریت در پرتوی معنویت، تدبیر، شماره202، صص 49-53.

-     عابدی جعفری، حسن و رستگار، عباسعلی (1386)؛ ظهور معنویت در سازمان ها، فصلنامه علوم مدیریت ایران، سال دوم، شماره 5- ص 121-99.

-     فرهنگی، علی اکبر؛ فتاحی، مهدی و واثق، بهاره (1385). معنویت در محیط کار و نقش آن در بهبود رفتار شهروندی سازمانی، فرهنگ مدیریت، سال 4، شماره13، صص 36-5.

-     فوکویاما، فرانسیس (1385). ارزیابیسرمایۀ اجتماعیوپیامدهایآن، ترجمه رستم عباس پور، تهران: انتشارات نواندیش.

-     فیلد، جان (1386). سرمایۀ اجتماعی، ترجمۀ غفاری، رضا و رمضانی، حسین، تهران: انتشارات آگاه.

-     قلاوندی، حسن؛ سلطانزاده، وحید و بهشتی راد، رقیه (1392). الگوی علّی روابط بین رهبری خدمتگزار، معنویت در محیط کار و سرمایۀ اجتماعی، فصلنامه مدیریت اجرایی، سال پنچم، شماره 9،

-     قلیچ لی، بهروز و مشبکی، اصغر (1385). نقش سرمایه اجتماعی در ایجاد سرمایه فکری: مطالعه موردی دو شرکت خودروسازی ایرانی، فصلنامه مدیریت دانش، سال 19، شماره 75، صص 125-147.

-     کاظمی، ابراهیم (1387). بررسی رابطه بین سرمایه ی اجتماعی و میزان آمادگی سازمانی بر استقرار مدیریت دانش در شرکت فولاد مبارکه اصفهان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران.

-     مقیمی، سید محمد؛ رهبر، امیر حسین و اسلامی، حسن (1386). معنویت سازمانی و تأثیر آن در خلاقیت کارکنان (رویکرد تطبیقی). فصلنامه اخلاق در علوم فناوری، سال دوم، شماره 3 و 4، صص 98-89..

-     موحد، مجید؛ عنایت، حلیمه و پورنعمت، آرش (1387). بررسی رابطه میان سرمایه اجتماعی و مشارکت سیاسی زنان، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی، نیمه اول، صص 162-190.

-     یزدانی، حمیدرضا؛ کاظمی نجف‌آبادی، محمدرضا و سلیمی، غلام‌رضا (1389). بررسی نقش میانجی معنویت در رابطه بین ابعاد عدالت سازمانی و پیامدهای معنویت، چشم‌انداز مدیریت بارگانی، شماره 3، پیاپی 36، صص 133-117

 

-     Adam, F. and Roncevic, B. (2003). Social capital: Recent debates and research trends. Social Science Information, 42 (2):155­183.

-     Ashmos D. P., and Duchon, D. (2010). Spirituality at Work: a Conceptualization and Measure, Journal of Management Inquiry, 9/2, 134- 145.

-     Borgonovi, F. (2010). A life-cycle approach to the analysis of the relationship between social capital and health in Britain, Social Science & Medicine 71: 1927-1934.

-     Bosch, L. (2009). The inevitable role of spirituality in the workplace, Business Intelligence Journal; 2 (1). 139-157.

-     Brune, N, E., and Bossert, T., (2009). Building social capital in post-conflict communities: Evidence from Nicaragua, Social Science & Medicine, 68. 885–893.

-     Brunie, A., (2009). Meaningful distinctions within a concept: Relational, collective, and generalized social capital, Social Science Research, 38, 251–265.

-     Chuang, Y. C., and Chuang, K. Y., (2008). Gender differences in relationships between social capital and individual smoking and drinking behavior in Taiwan, Social Science & Medicinem. 67, 1321–1330.

-     Cloeman J. S (2009). Fundations of Social Theory, Combridge, MA: Harvard University Press, Belknap Press: 169.

-     Engstrom, K., Mattsson, F., Jarleborg, A., & Hallqvist, J. (2008). Contextual social capital as a risk factor for poor self-rated health: A multilevel analysis, Social Science & Medicine, 66: 2268-2280.

-     Francis, P. (2010). “Social capital at World Bank: strategic and operational Implications of the concept” social development strategy, World Bank.

-     Fry, L. W. (2005). Entrepreneurship: a planning approach, West publishing company.

-     Fujisawa, Y., Hamano, T., and Takegawa, S., (2009). Social capital and perceived health in Japan: An ecological and multilevel analysis, Social Science & Medicine, 69, 500 –505.

-     Garcia-Zamor, C. J. (2003). Workplace Spirituality and Organizational Performance. Public Administration Review. Retrieved August 21, 2006 from University of Phoenix Library, Emerald database.

-     Howard, S. A (2002). spiritual perspective on learning in the workplace. Journal of Managerial Psychology, 17 (3). 230-242.

-     Lyer S, Kiston M, and Toh B. (2005). "Social Capital, Economic growth and regional development ", regional studies 39.

-     Jurkiewicz, C. L., and Giacalone, R. A. A (2004). values framework for measuring the impact of workplace spirituality on organizational performance. Journal of Business Ethics. 49 (2). 129-142.

-     Kale, H. S. and Shrivastava, S. (2003). The anagram system for enhancing workplace spirituality. Journal of Management Development. 22 (4). 308-328.

-     Kinjerski. V. M. and Skrypnek, B. J. (2011). "Defining spirit at work: finding common ground". Journal of Organizational Change Management, 17 (1). 26-42.

-     Krishnakumar, S. and Neak, C. P. (2003). What, Why and how of spirituality in the work place, Journal of Managerial Psychology, 17 (3). 153-164.

-     Lunddean, k., Fornaciari, C. J. and McGee, J. J. (2013) "Research in spirituality, religion, and work", Journal of Organizational Change Management, 16 (4). 378-395.

-     MacKenzie, S. B., Podsakoff, P. M. and Fetter, R., (2008) "The impact of organizational citizenship behavior on evaluations of sales performance", Journal of Marketing, 57,. 70–80.

-     Marques, J., Dhiman, S. and King, R. (2005). Spirituality in the workplace: Developing an Integral model and a Comprehensive Definition., The Journal of American Academy of Business, Cambridge. 7 (1). 81-91.

-     Marques, J., Dhiman, S. and King, R. (2008). Spirituality in the workplace: Developing an Integral model and a Comprehensive Definition., Journal of American Academy of Business, Cambridge. 7 (1). 81-91.

-     Mayer, A. (2008). Review confirms work Place Counseling Reduces stress. British medical Journal. Vol. 322, PP. 637.

-     Milliman, J.; Czapleweski, A. J.; and Feruson, J. (2003). Workplace spirituality and employee work attitude an exploratory empirical assessment, Journal of Organization Change management. 16 (4). 426-447.

-     Mitchell, A. D., and Bossert, T. J., (2007). Measuring dimensions of social capital: Evidence from surveys in poor communities in Nicaragua, Social Science & Medicine, 64, 50–63.

-     Mitroff, I. and Denton, E. (1999). A Spiritual Audit of Corporate America:A Hard Look at Spirituality, Religion, and Values in the Workplace. Jossey-Bass, San Francisco, CA.

-     Morris, T. (2009). "If Aristotle Ran General Motors", New York: Henry Holt.

-     Nahapiet, J. E and Ghoshal, S. (1998). Social capital, Intellectual capital, And the organizational Advantage.

-     Neal, J. and Biberman, J. (2003). Introduction: the leading edge in research on spirituality and organizations. Journal of Organizational Change Management. 16 (4). 363-366.

-     Snelgrove, J, W., Pikhart, H., and Stafford, M., (2009). A multilevel analysis of social capital and self-rated health: Evidence from the British Household Panel Survey, Social Science & Medicine, 68, 1993–2001.

-     Sothy Eng, M. S. (2009). Social capital and academic achievement among children in Cambodia: A close looke at family. Ph. D Dissertation Texas

-     Timossi, L. S.; Bruno, P.; Antonio, C. F.; and Luiz, A. P. (2008). Evaluation of Quality of Work Life: an Adaptation From the Walton’s QWL Model, Xiv International Conference on Industrial Engineering and Operations Management.

-     Tishlet, L. Biberman J. and Mckeage R. (2002). Linking Emotional Intelligence, Spirituality and their Workplace. Journal of Managerial Psychology. 17 (3). 203-218.

-     Twigg, N.; Wyld, D. & Brown, G. (2001). Quest for fire: a redefinition and reconceptualization of spirituality at work. Insights to a Changing World Journal, available at: http://spiritatwork. com/.

-     Weil, F., Lee, M. R., and Shihadeh, E. S., (2011). The burdens of social capital: How socially-involved people dealt with stress after Hurricane Katrina, Social Science Research, 1-10.

-     Ziersch, A. M., (2005). Health implications of access to social capital: findings from an Australian study, Social Science & Medicine. 61, 2119–2131.