مفهوم‌سازی یادگیری زائد و راهکارهای کاهش آن در نظام آموزش عالی ایران از دیدگاه صاحب‌نظران آموزش عالی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای برنامه درسی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی

2 استاد دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی

4 دانشیار دانشکده کشاورزی و عضو مرکز توسعه اقتصادی و اجتماعی دانشگاه رازی

چکیده

غیراثربخش بودن آموزش‌ها یکی از عمده‌ترین نقدهایی است که توجه بسیاری از منتقدان آموزش عالی را به خود جلب کرده است. یادگیری زائد مفهومی است که می‌تواند فصل جدیدی در پژوهش‌های تعلیم و تربیت باز نماید. هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل این مفهوم و راهکارهای کاهش آن در نظام آموزش عالی ایران است. در پژوهش حاضر با هدف دست‌یابی به اجماع نظر متخصصان، از روش دلفی در سه مرحله استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش را متخصصان و صاحب‌نظران برنامه درسی و آموزش عالی تشکیل می‌دهند. نمونه آماری این پژوهش مشتمل بر چهل نفر متخصص بود که به روش گلوله برفی شناسایی شدند و در نهایت سی نفر به همکاری پاسخ مثبت دادند. تحلیل نهایی در بررسی این مفهوم با استفاده از نرم‌افزارهای (SPSS) و (NVivo) نشان داد که یادگیری زائد عبارت است از غیرکاربردی بودن درس‌ها، نامتناسب بودن محتوا و برنامه درسی ناکارآمد. همچنین توانمندسازی اعضای هیأت علمی، تأکید بر یادگیری مادام العمر، آزادی آکادمیک، بازنگری و ارزیابی مستمر برنامه‌های درسی نیز به عنوان مهم ترین راهکارهای کاهش یادگیری زائد ارائه شده است. 

کلیدواژه‌ها


-      آهنچیان، محمدرضا و ظهور پرونده، وجیهه (1389). راهکارهای ارتقاء اثربخشی دوره­های آموزشی در سازمان­ها، اندیشه­های نوین تربیتی، 6 (1): 95-126.

-      ادیب حاج باقری، محسن؛ پرویزی، سرور و صلصالی، مهوش (1389). روش‌های تحقیق کیفی. انتشارات بشری.

-      انتظاری، یعقوب (1394). اقتصاد خرد آموزش عالی، نظریه و سیاست، تهران: انتشارات مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی.

-      بهروزی، ناصر (1383). خلاقیت، آموزش عالی و توسعه پایدار، مجموعه مقالات همایش آموزش عالی و توسعه پایدار (جلد اول)، بهمن 1383، صص 53-70.

-      سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس و حجازی، الهه (1383). روش­های تحقیق در علوم رفتاری، تهران: انتشارات آگاه.

-      سعادت‌طلب، آیت (1393)، آگاه سازی مدیران دانشگاهی نسبت به آموزش و بهسازی اعضای هیأت علمی، پایان‌نامه دکتری دانشگاه شهید بهشتی.

-      سیف، علی اکبر. (1387). روانشناسی پرورشی نوین (روانشناسی یادگیری و آموزش). تهران: نشر دوران.

-      صادقی، عباس و انوری، صدور (1383). نقش دانشگاه و پژوهش دانشگاهی در فرایند توسعه، مجموعه مقالات همایش آموزش عالی و توسعه پایدار (جلد اول)، صص 173-198.

-      صالحی، شایسته (1380). تدریس اثر بخش، مجله دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد 3 (2).

-      عارفی، محبوبه (1384). برنامه‌ریزی درسی راهبردهایی در آموزش عالی، تهران: مرکز انتشارات جهاد دانشگاهی.

-      فتحی واجارگاه، کورش (1386). برنامه درسی به سوی هویت‌های جدید، شرحی بر نظریات معاصر برنامه درسی، جلد اول، تهران: آییژ.

-      فتحی واجارگاه، کوروش (1386). برنامه درسی به سوی هویت‌های جدید، تهران: آییژ.

-      فتحی واجارگاه، کوروش (1389). سخن سردبیر، دو فصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی.

-      فراستخواه، مقصود، بازرگان، عباس و قاضی طباطبائی، محمود (1386). تحلیل مقایسه‌ای نظام‌های تضمین کیفیت آموزش عالی در جهان: وجوه اشتراک و افتراق در تجربه‌های جهانی. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی. 1- 3 (2001).

-      فهیدی، فرزاد و ضیغمی محمدی، شراره (1390). نگرش پرستاران به شرایط حمایتی محیط کار مؤثر در انتقال آموخته­ها به کار، مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 2 (11): 128-139.

-      گال، مردیت؛ بورگ، والتر و گال، جوییس (1386). روش­های تحقیق کمی و کیفی؛ ترجمه احمدرضا نصر، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.

-      لاهیجانیان، اکرم‌الملوک (1383). آموزش عالی و گذر به جامعه مبتنی بر دانایی، مجموعه مقالات همایش آموزش عالی و توسعه پایدار (جلد اول)، بهمن 1383، صص 239-258.

-      محمدی نژاد، بهزاد (1390). مجموعه‌ای برای تحول در حوزه ی برنامه‌ریزی آموزشی. ﻣﻌﺎوﻧﺖ آﻣﻮزﺷﻲ، دﻓﺘﺮ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ و ﺣﻤﺎﻳﺖ آﻣﻮزش ﻋﺎﻟﻲ، اردیبهشت 1390. محمدی، محمدعلی و دادخواه، بهروز (1384). ارزیابی فرآیند آموزش مداوم از نظر پرسنل پرستاری شاغل در بیمارستان‌های اردبیل، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، 5 (3 ) :271-277.

-      مهرمحمدی، محمود‌ (1381). برنامة درسی، نظرگاه‌ها، رویکردها و چشم‌اندازها. مشهد: آستان قدس رضوی.

-      مؤمنی مهموئی، حسین؛ کاظم‌پور، اسماعیل و تفرشی، محمد (1390). برنامه‌ریزی درسی مبتنی بر شایستگی؛ راهبردی مطلوب برای توسعه شایستگی‌های اساسی، فصلنامه راهبردهای آموزش، 4 (3).

-      همایونی، علیرضا؛ کدیور، پروین و عبداللهی، محمد حسین‌ (1385). رابطه بین سبک‌های یادگیری، سبک‌های شناختی و انتخاب رشته‌های تحصیلی در دانش‌آموزان پسر دبیرستانی، مجله روانشناسی تحولی، زمستان (10).

-      وحیدشاهی، کوروش؛ محمودی، میترا؛ ا شهبازنژاد، لیلا و غفاری ساروی، وجیهه‌ (1386). دیدگاه پزشکان عمومی در مورد وضعیت و انگیزه­های شرکت کنندگان در برنامه­های بازآموزی و چگونگی اجرای آن. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 7 (1) : 161-167.

 

-     Bardecki, M. J. (1984). Participant's response to the Delphi Method: An attitudinal perspective. Technological forecasting and social change, 25 (3): 281-292.

-     Barnett, R. (2000), Realizing the university, London: Institude of education University of London.

-     Bates, R. A. (2003). Managers as transfer agents: improving learning transfer in organizations. San Francisco, CA: Jossey Bass.

-     Becker, K. (2010). Facilitating unlearning during implementation of new technology, Journal of Organizational Change Management, 23 (3): 251-268.

-     Cao, Y.; Zhao, L. & Chen, R. (2009). Institutional structure and incentives of technology transfer: Some new evidence from Chinese universities, Journal of Technology Management, Vol. 4.

-     Dillman, D. A. (2000). Mail and Internet surveys: The tailored design method. (2nd Edition). New York, NY. John Wily & Sons, INC.

-     Eggleston, Michelle (2013). Integrating E-Learning into your Training Portfolio, Training Industry Quarterly magazine.

-     Flinders, David J.; Noddings, Nel &Thornton, Stephen J. (2012). The Null Curriculum: Its Theoretical Basis and Practical Implications. Published by Blackwell Publishing on Behalf of the Ontario Institute for Studies in Education / University of Toronto.

-     Foxon M. (1993). A process approach to the transfer of training – part 1. Australian Journal of Educational Technology. 9 (2): 130-143.

-     Goldstein, I. (1993). Training in organizations: needs assessment, development and evaluation. (3 Ed.) , Monterey, CA: Brooks/cole.

-     Gordon, T. j. 1994. History of the method: The Delphi method. United Nations: Future Research Methodology.

-     Holton, E. F. & Baldwin, T. T. (2003). Making transfer happen: An action perspective on learning transfer systems. In E. F. Holton & T. T. Baldin (Eds.), Improving learning transfer in organizations (pp. 3-15). San Francisco: Jossey-Bass.

-     Ito, M., (2001), The long-term Employment System, in the laboure situation in japan 2001-2002. Tokyo: The japan institude of Laboure.

-     Khanna, N. (2013). How to find the RoI of your Next Training Initiative?www.24x7learning. com

-     Kiechel, Walter. (1993). How We Will Work in the Year 2000? Fortune 17 May 1993: 39-52.

-     Kiernan M. J. (1993). The new strategic architecture: Learning to compete in the twenty-first: century. Acad. Manage. Exec. , 7 (1): 7-21.

-     King, K. (2011). Moving the Needle: How SkillSoft Learning Impacts Performance of Individuals and Organizations, Skill Soft Ireland, p. 3.

-     Kirkpatrick, D. L. & Kirkpatrick, J. D. (2005). Transferring learning to behavior. San Francisco: Berrett-Koehler Publishers.

-     Langerbourg, T. (2000): Curriculum Development in South Africa universities. Pretorial: Pretoria university publication.

-     Lee, I-Ch.; Hsu Ya-L.; James Lin, M-J. & Chen, D. Ch. (2011). Relationships among unlearning, knowledge application, and new product development performance: Exploring the moderating effect of the information processing mechanism, African Journal of Business Management, 5 (13): 5297-5310.

-     Lunsford, S. (2013). From Workbook to Workplace: Smart Strategies for Sustained Learning Success, AchieveGlobal, Inc. M01422 v. 1 (05/2013), Florida, USA.

-     Machin, M. (2002). Planning, managing, and optimizing transfer of training. Creating, implementing, and managing effective training and development. San Francisco: Jossey-Bas.

-     Martin, M. J.; Fritzsche, J. A. & A. L. Balla (2006). Delphi Study of Teachers’ and Professionalism’ Perceptions Regarding The Impact of The No Child Left Behind Legislation on Secondary Agricultural Education Programs, Journal of Agricultural Education, 47 (1) : 100-109.

-     Mattox, J. R. (2010). Manager engagement: reducing scrap leaning, TrainingIndustry Quarterly, fall 2010 / A Training Industry, Inc. ezine / www. trainingindustry.com/TIQ

-     Melnick, G. (1999). Clarifying the nature of therapeutic community treatments: The survey of essential elements questionnaires. Journey of substance Abuse Treatments, 16 (4): 307-313.

-     Ministry of Laboure (1996). Surrey of employment management. Tokyo: ministiriy of laboure

-     Montesino, M. U. (2002). A descriptive study of some organizational behavior dimensions at work in the Dominican Republic: Implications for management development and training. Human Resource Development International, 5 (4): 393-410.

-     Navarro, J. G. C. & Moya, B. R. (2005). Business performance management and unlearning process. Knowledge and Process Management, 12, 3: 161-170.

-     Ornstein, A. C & Hunkins, F. P. (2009). Curriculum Foundations, principles and issues (5th). Boston: Allyn and Bacon.

-     Osaki, K. M. (2001). Reflection on the change processes implied in the teacher education master plan in Tanzania. In G. Hojlund, N. Mtana & E. Mhando (Eds.), Practice and possibility in teacher education in Africa: Perspectivefrom Tanzania (pp. 58-70). Dar es Salaam: Ecoprint.

-     Pascale, Cindy (2012). Competency Development Best Practice: Learn the Five Best Practice to Develop Empliyee Competencies. February 2012. www.vadoinc.net

-     Perez, A. (2006). Measuring the perceived transfer of learning and training for a customer service training program delivered by line managers to call center employees in a fortune 200 financial services company. Ph. D. Thesis, university of north Texas.

-     Psacharopoulos, G. (1991), From Manpower planning to labour market analysis. L. L. R. 1-13.

-     Richards. P (1994), Issues in manpower analysis in P. Richards and, A. Amjad. New approaches too manpower planning and analysis, ILO.

-     Richman-Hirsch, W. L. (1992). Posttraining interventions to enhance transfer: the moderating effects of work environments. Human Resource Development Quarterly, 12 (2): 105-120.

-     Roberts, T. G. & Dyer, J. E., (2004), Characteristics of Effective Agriculture Teachers. Journal of Agricultural Education, 45 (4): 82-95.

-     Saks, A. M. & Belcourt, M. (2006). An investigation of training activities and transfer of training in organizations, Human Resource Management, 45 (4): 629-648.

-     Santoro, M. D., Chakrabarti, A. K., (2001). Firm size and technology centrality in industry–university interactions, MIT IPC Working Paper IPC-01-001.

-     Semensy. T, Bellah. M (2012). Best practices for teaching equin reproudouction in an on line learning environment: a delphy study. Nacta Journal.

-     Texler, C. J. & Parr, D. M. (2006). A Delphi study of agricultural practitioners opinions: Necessary experiences for inclusion in an undergraduate sustainable agricultural major. Journey of agricultural educational, 47 (4): 15-25.

-     UNESCO (2001). Higher education for sustainable development, www.UNESCO.org