شناسایی عوامل مؤثر در پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانشجویان بر اساس اطلاعات تحصیلی مقطع متوسطه و کنکور سراسری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه روش‌ها و برنامه‌های آموزشی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

2 دکترای تخصصی روان‌شناسی سلامت گروه روان‌شناسی سلامت دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان (انستیتو روان‌پزشکی تهران) دانشگاه علوم پزشکی ایران

3 استادیار سازمان سنجش آموزش کشور

4 کارشناس امور پژوهشی سازمان سنجش آموزش کشور

5 کارشناسی ارشد مشاوره دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

هدف این پژوهش، بررسی عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان بر اساس اطلاعات تحصیلی مقطع متوسطه و نتایج کنکور سراسری بود. جامعه آماری شامل دانشجویان ورودی سال 1388 دانشگاه شهید بهشتی در مقطع کارشناسی در دو نوبت روزانه و شبانه بود که تا شهریور ماه سال 1393 فارغ­التحصیل شده­اند. اطلاعات مورد نیاز از سازمان سنجش آموزش کشور و دانشگاه شهید بهشتی گرد­آوری شد. داده­ها با استفاده از میانگین، واریانس، میانه، آزمون t-test، روش­های رگرسیون چندگانه، رگرسیون لجستیک و تحلیل واریانس یک‌طرفه، با نرم‌افزار آماری SPSS22 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین معدل دیپلم، رشته تحصیلی دوره متوسطه، معدل پیش­دانشگاهی و میانگین درس‌های تخصصی در آزمون سراسری فارغ­التحصیلان با پیشرفت تحصیلی رابطه مستقیمی وجود دارد. بین نوع دوره (روزانه- شبانه)، معدل پیش­دانشگاهی و سهمیه فارغ­التحصیلان با معدل کارشناسی آنها رابطه معنی‌داری دیده نشد. بین جنسیت با معدل کارشناسی و بین معدل دیپلم با معدل کارشناسی فارغ­التحصیلان رابطه معنی‌داری دیده شد. درمجموع با توجه به یافته­های پژوهش حاضر می­توان اظهار داشت عموماً دانش­آموزان موفق در دبیرستان، در دوران دانشجویی نیز موفق خواهند بود.

کلیدواژه‌ها


آقامیرزایی، طاهره و صالحی عمران، ابراهیم (1391). عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان (مطالعه موردی دانشگاه مازندران). نامه آموزش عالی، 5 (20)، 117-140.

ابدی، بیژن و زمانی، غلامحسین (1388). عوامل تأثیرگذار بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان کشاورزی: مورد مطالعه دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 5 (2)، 31 – 43.

احمدی، جمشید (1378). بررسی و مقایسه پیشرفت علمی و وضعیت تحصیلی دانشجویان زن و مرد دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 29، 33 – 42.

­امام قریشی، فاطمه؛ حیدری، سید تقی و نجفی­پور، صدیقه (1389). بررسی فاکتورهای مؤثر بر وضعیت تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم­پزشکی جهرم طی 82- 1373. مجله دانشگاه علوم پزشکی بابل، 12 (1)، 45 -40.

امین­فر، مرتضی (1367). علل و عوامل افت تحصیلی و چگونگی کاهش آن. فصلنامه تعلیم و تربیت، 4 (13 و 14)، 9- 36.

بارانی، شهرزاد؛ درویشی، فاطمه؛ اعظمی، امیر و زرافشانی، کیومرث (1388). بررسی روند پیشرفت تحصیلی دانشجویان ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه رازی و عوامل مؤثر بر آن. سومین کنگره علوم ترویج و آموزش کشاورزی، 175-198.

بهرامی، هادی (1378). آزمون­های روانی: مبانی نظری و فنون کاربردی. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

تقربی، زهرا؛ فخاریان، اسماعیل؛ میرحسینی، فخرالسادات؛ رسولی­نژاد، سید اصغر؛ اکبری، حسین و عاملی، حسین (1388). بررسی شاخص­های افت تحصیلی و عوامل مرتبط با آن در دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی کاشان. مجله دانشگاه علوم پزشکی بابل، 12 (ویژه­نامه آموزش پزشکی)، 76 – 89.

تمنایی­فر، محمدرضا؛ نیازی، محسن و امینی، محمد (1386). بررسی مقایسه­ای عوامل مؤثر بر افت تحصیلی دانش‌آموزان مشروط و ممتاز. دانشور رفتار، 14 (24)، 39 - 52.

حسن­آبادی، حمیدرضا؛ یعقوبی، حمید؛ پیروی، حمید؛ پورشریفی، حمید؛ حمیدپور، حسن؛ اکبری زردخانه، سعید و دیگران (1391). عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان: نتایج مقدماتی یک مطالعه ملی. مجموعه مقالات ششمین سمینار سراسری بهداشت روانی دانشجویان، دانشگاه گیلان، 27 و 28 اردیبهشت.

حسینی، علی‌اکبر (1351). مقایسه دو گروه از دانشجویان موفق و ناموفق در دانشگاه شیراز. مجله روان­شناسی، نشریه انجمن روان­شناسان ایران، 3 (7)، 100- 119.

خزاعی، زهره؛ خزاعی، طیبه و بابایی، میثم (1387). بررسی روند تحصیلی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در مقطع علوم پایه. گام‌های توسعه در آمورش پزشکی، 5 (2)، 151-148.

دسترنج، منصوره؛ بلوکی، صدیقه و مؤذن، مریم (1392). بررسی عوامل مؤثر بر افت تحصیلی دانشجویان دانشگاه پیام نور بستک در سال 1389. فصلنامه تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی- واحد شوشتر، 7 (20)، 241- 258.

ده‌بزرگی، غلامرضا و موصلی، حیدرعلی (1381). علل افت تحصیلی در دانشجویان علوم پزشکی شیراز. مجله دانشگاه علوم پزشکی بابل (ویژه‌نامه مقالات آموزش پزشکی)، 2، 74-78.

رجایی، یدالله (1390). بررسی عوامل تأثیرگذار بر انگیزه پیشرفت دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، ورودی 88- 1387. فصلنامه علوم رفتاری، 3 (7)، 63 - 74.

رضاخانی، سیمین‌دخت (1386). بررسی انگیزه درونی و بیرونی پیشرفت تحصیلی دانشجویان رشته­های مختلف دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن. اندیشه­های تازه در علوم تربیتی، 2 (2)، 85 – 106.

رنجبر، منصور؛ محمودی، میترا و بزرگی، محمود (1384). بررسی وضعیت تحصیلی فارغ­التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی مازندارن طی سال­های 82-1367. آموزش در علوم پزشکی (ویژه‌نامه)، 47 (14).

رودباری، مسعود؛ احمدی، آزاده و عبادی­فرد آذر، فربد (1390). تعیین عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران (پردیس همت) در سال تحصیلی 89- 88. مجله طب و تزکیه، 19 (3)، 37- 48.

رودباری، مسعود؛ اصل­مرز، بهزاد (1389). بررسی پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و عوامل مرتب با آن در سال تحصیلی 87- 86. مجله مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی، 7 (2)، 147- 152.

زارع شاه‌آبادی، اکبر (1381). تأثیر فقر اقتصادی و عوامل آموزشی بر افت تحصیلی دانشجویان در دانشگاه یزد، نشریه علمی ترویجی جمعیت: جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی، 41، 69-88.

زاهدی اصل، محمد (1374). عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشگاه شاهد. مجله دانشگاه شاهد، 9 (3).

سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس و حجازی، الهه (1376). روش­های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: انتشارات آگه.

سفیری، خدیجه (1385). زنان و تحصیلات دانشگاهی. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، 15، 56-57.

سلمانی مقدم، زهرا (1380). بررسی رابطه وضعیت خـود درگیـر و کار درگیر بـا انگیـزش پیشرفت و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموز متوسطه. پایان‌نامه کارشناسی ارشـد، دانشگاه تبریز.

سنایی‌نسب، هرمز؛ رشیدی ­جهان، حجت و صفاری، محسن (1391). عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان. فصلنامه راهبردهای آموزش، 5 (4)، 243- 249.

شهرآرای، مهرناز؛ فرزاد، ولی‌الله و زارعی، علیرضا (1389). رابطه بین سبک‌های اسنادی و انگیزه پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان سال دوم رشته ریاضی، نشریه روان‌شناسان ایرانی، 1 (4)، 3 – 9.

صداقت، کامران و ملکی، صادق (1381). عوامل سازمانی مؤثر بر افت تحصیلی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز. طرح پژوهشی مصوب دانشگاه آزاد.

صفدری ده­چشمه، فرانک؛ دل­آرام، معصومه؛ پروین، ندا؛ خیری، سلیمان؛ فروزنده، نسرین و کاظمیان، افسانه (1386). عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی دانشجویان از نظر دانشجویان و اساتید دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد در سال 1383. مجله دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، 9 (3)، 71-77.

طباطبایی یزدی، مژگان (1386). مطالعه روند افزایش دانشجویان دختر نسبت به پسر و سهم عوامل مؤثر بر این روند. مرکز تحقیقات استراتژیک، پژوهشکده تحقیقات استراتژیک.

عالیخانی، شیرین؛ مرکزی مقدم، نادر؛ برومند، سهیلا و زند بگله، میترا (1385). بررسی عوامل مؤثر بر افت تحصیلی دانشجویان پرستاری سال‌های 1380 تا 1383 دانشگاه علوم پزشکی ارتش. مجله دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، 2 (4)، 819-824.

عدالت­خواه، حسن؛ جهانگیری، سیف‌الله؛ خان­بابازاده قدیم، مژگان؛ امانی، فیروز و هاشمی­لر، مازیار (1384). وضعیت تحصیلی دانش­آموختگان دانشگاه علوم پزشکی اردبیل. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 5 (2)، 193-195.

فلاح­زاده، محمدحسین و رضایی، ریتا (1384). بررسی همبستگی برخی از فاکتورهای پیش­دانشگاهی با عملکرد تحصیلی و موفقیت دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 22 (4)، 205-210.

فولادی، مسعود (1387). تحلیل تطبیقی پیشرفت تحصیلی دانشجویان نوبت اول و دوم کارشناسی ارشد سال 85 علوم تربیتی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه تهران.

فیروزی، امیر (1379). بررسی اثرات فعالیت‌های بدنی و بازی‌های پرورشـی بـر پیشـرفت تحصـیلی دانش‌آموزان دوره ابتدائی، تهران. طرح جامع آموزش و پرورش آذربایجان غربی.

کافی، ط. (1382). بررسی عوامل مؤثر بر انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان دختر. پایان‌نامـه کارشناسی ارشد، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان خراسان.

گری گراث، مارنات (2011). راهنمای سنجش روانی برای روانشناسان بالینی، مشاوران و روان‌پزشکان؛ ترجمه حسین پاشا شریفی و دکتر محمدرضا نیکخو (1390). تهران: انتشارات سخن.

مجدالدین، عبدالرضا (1374). بررسی عوامل مؤثر در افت تحصیلی دانشجویان دوره‌ای روزانه کارشناسی (روزانه) دانشگاه شهید چمران اهواز سال تحصیلی1373 -1374. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.

مختاری، ا. (1381). بررسی رابطه بین انگیـزش و پیـشرفت تحـصیلی دانـش آمـوزان بـا ویژگی‌ها اجتماعی و آموزشگاهی آنان. پایان‌نامه کارشناسـی ارشـد، سـازمان مـدیریت و برنامه‌ریزی استان خراسان.

مطلق، محمداسماعیل؛ الهام­پور، حسین و شکورنیا، عبدالحسین (1387). علل مشروط شدن دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 8 (1)، 91-99.

منیری، رضوان؛ قالب‌تراش، هاشمیه و موسوی، غلامعباس (1385). علل عدم موفقیت تحصیلی در دانشجویان رشته پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی کاشان. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 6 (1)، 135- 140.

نورشاهی، نسرین (1377). تحولات نظام گزینش دانشجو برای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی دولتی ایران با تأکید بر تحولات بین سال­های (1385-1376). تهران: مؤسسه پژوهش و برنامه­ریزی آموزش عالی.

Callender, C. (2005); Access to Higher Education in Britain: The Impact of Tuition Fees and Financial Assistance; in: Johnstone, D. B.; Joao, M. Rosa; Teixeira, P. & Vossensteyn, J. J.; Hard Choices – Cost-Sharing, Efficiency and Equity in Higher Education Policy; Douro Series, Dordrecht: Kluwer.

Carey, N. & Shavelson, R. (1988). Outcomes, achievement,articipation, and attitudes. In R. J. Shavelson, L. M. McDonnell, & J. Oakes (Eds.). Indicators for monitoring mathematics andscience education (pp. 147–191). Los Angeles, CA: Rand Corporation.

Davis, K. D.; Winsler, A. & Middleton, M. (2006). Students' perceptions of rewards for academic performance by parents and teachers: Relations with achievement and motivation in college. J Genet Psychol, 167 (2), 211-220.

Dlamini, B. M. (1995). The relationship between home and school related variable and performance in agricultural educational extension. Journal of Agricultural Education. 2 (1), 59-64.

Duff, A.; Boyle, E.; Dunleavy, K. & Ferguson, J. (2004). The relationship between personality, approach tolearning and academic performance. Pers Individ Dif. 36 (8), 1907-1920.

Ferguson, E.; James, D. & Madeley, L. (2009). Factors associated with success in medical school: Systematic review of the literature. BMJ; 324 (7343), 952-957.

Garton, B. L. & Dyer, J. E. (2002). The academic performance and retention of college of agriculture students. Journal of Agricultural Education, 43 (1), 46- 56.

Hakimi, S.; Hejazi, E. & Lavasani, M. G. (2011). The Relationships between Personality Traits and Students’ Academic Achievement. Journal of Social and Behavioral Sciences, 29, 836-845.

Horn, R. (2000). The performance of males and females in school and tertiary education; 72 (5), 21-26.

Mills, C.; Heyworth. J.; Rosenwax, L.; Carr, S. & Rosenberg, M. (2009). Factors associated with the academic success of first year health science students. Adv Health Sci Educe Theory Pract, 14 (2), 205-217.

Nguyen, P. L. (2006). Effects of social class and school conditions on educational enrollment and achievement of boys and girls in rural Viet Nam. International Journal of Educational Research45(3), 153-175. DOI: 10.1016/j.ijer.2006.11.008

Paunonen, S. V. & Ashton, M. C. (2001). Big five predictors of academic achievement. Journal of Research in Personality, 35, 78-90.

Schmid, C. & Abell, P. (2003). Demographic risk factors, study patterns and campus involvement as related to student to student success among Guilford technical community college students. Community Coll Rev. 31 (1), 1-16.

Sheard, M. (2009). Hardiness Commitment gender, and age differentiate university academic performance. British Journal of Education psychology, 79.

Smith, S. N. & Miller, R. J. (2005). Learning Approaches: Examination type, discipline of study, and gender. Educational psychology, 25 (1), 43-53.

Soares, A. P.; Guisande, A. M.; Almeida, L. S. & Paramo, F. M. (2009). Academic achievement in first-year Portuguese college students: The role of academic preparation and learning strategies. Int J Psychol. 44 (3), 204-212.

Sukor, N.; Osman, K. & Abdullah, M. (2010). Students’achievement of Malaysian 21st century skills in chemistryProcedia - Social and Behavioral Sciences, 9, 1256-1260.

Van den Broeck, A.; Opdenakker, M.; Hermans, D. & Van Damn, J. (2003). Socioeconomic status andstudent achievement in a multilevel model of Flemish timss-1999 data: the importance of aparent questionnaire. J Stud Educ Evalu. 29 (3), 177-190.

Walker, K. & Satterwhite, T. (2009). Academic performance among African Amrican and Caucasian college students: Is the family still important. Coll student Journal.