تدوین و اعتباریابی ابزار ارزشیابی عملکرد رؤسای دانشگاه‌های افغانستان (مورد مطالعه: دانشگاه‌های دولتی کابل با رویکرد آمیخته)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبایی

2 استادیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبایی

3 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه علامه طباطبایی و عضو هیئت‌ علمی دانشگاه تعلیم و تربیت کابل، افغانستان.

چکیده

هدف از اجرای این پژوهش، تدوین و اعتباریابی ابزار ارزشیابی عملکرد رؤسای دانشگاه‌های افغانستان بود. در این پژوهش از روش تحقیق آمیخته اکتشافی نوع توسعه ابزار استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های دولتی کابل به تعداد 1457 نفر بود که با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای 304 نفر انتخاب شدند. همچنین، مدیران عالی دانشگاه‌های دولتی کابل و مسئولان آموزش عالی افغانستان به تعداد 42 نفر که با روش نمونه‌گیری هدفمند 20 نفر انتخاب شدند. داده‌ها با مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شد. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل تماتیک و روش تحلیل عاملی تأییدی با استفاده از نرم‌افزار AMOS استفاده شد. نتایج تحلیل‌ها نشان داد که ابزار ارزشیابی عملکرد رؤسای دانشگاه‌های افغانستان از 16 مؤلفه با 56 نشانگر تشکیل ‌شده است. همچنین شاخص‌های برازش کای اسکوئر بهنجار یا نسبی، ریشه دوم میانگین مجذورات خطای تقریبی، ریشه دوم میانگین مربعات باقی‌مانده، برازش تطبیقی و برازش افزایشی نشان می‌دهد، ابزار تدوین شده از برازش بسیار مطلوبی برخوردار است.

کلیدواژه‌ها


آراسته، حمیدرضا و فریدون، آزما (1378). ارائه چهارچوب ﻣﻔﻬـﻮﻣﻲ ﺟﻬـﺖ ارزﻳـﺎﺑﻲ ﻋﻤﻠﻜـﺮد دانشگاه‌ها (ﻣﻮرد: داﻧﺸﮕﺎه آزاد اﺳﻼﻣﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪ 10). فصلنامه‌ رﻫﺒـﺮی و ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ آﻣﻮزﺷـﻲ، 2 (3)، 32-45.

اکرامی، محمود (1382). الگوی رهبری آموزشی در دانشگاه‌های دولتی ایران. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 3 (9)، 49-86.

بازرگان، عباس (1387). ارزشیابی آموزشی، مفاهیم، الگوها و فرایندهای عملیاتی. تهران: انتشارات سمت.

چیت‌ساز، احسان (1392). الگوی شایستگی مدیران فرهنگی و اجتماعی دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های آموزش عالی کشور. تهران: انتشارات وزارت علوم تحقیقات و فناوری.

رضایت، غلامحسین (1390). طراحی الگوی شایستگی‌های رؤسای دانشگاه‌های دولتی ایران. پایان‌نامه دکتری، دانشگاه شهید بهشتی تهران.

سعادت، اسفندیار (1382). مدیریت منابع انسانی. تهران: انتشارات سمت.

قورچیان، نادرقلی؛ جعفری، پریوش و رهگذر، حسن (1388). طراحی الگوی ارزیابی عملکرد واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی بر اساس شاخص‌های تعالی سازمانی با استفاده از روش تحلیل پوششی داده‌ها. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 2 (5)، 101-116.

گودرزی، غلامرضا؛ خسروی، سجاد و عسکری، روح‌الله (1390). ارزیابی عملکرد (کارایی) گروه‌های آموزشی منتخب دانشگاه علوم پزشکی کرمان بر اساس رویکردهای کمی. فصلنامه آموزش در علوم پزشکی، 3 (12)، 193-201.

لبادی، زهرا (1381). بررسی صلاحیت‌های مدیران آموزش عالی با عنایت به شاخص‌های بین‌المللی و ارائه چارچوب ادراکی مناسب. پایان‌نامه دکتری، دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات تهران.

موسی‌خانی، مرتضی؛ حق‌خواه، داوود و حسن‌زاده، رقیه (1388). ارائه یک چهارچوب مفهومی برای ارزیابی عملکرد دانشگاه. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، 3 (3)، 145- 161.

میر کمالی، سید محمد (1382). رهبری و مدیریت آموزشی. تهران: انتشارات سیطرون.

نورشاهی، نسرین (1387). شایستگی‌های لازم برای ریاست دانشگاه‌ها و میزان اهمیت نسبی آنها از نظر صاحب‌نظران آموزش عالی ایران. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 2 (48)، 27-48.

یار محمدیان، محمدحسین؛ شاه‌طالبی، سمیه؛ فولادوند، مریم و شاه‌طالبی، بدری (1394). ارائه مدلی برای ارزیابی عملکرد دانشگاه‌ها؛ مورد مطالعه دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 4 (2)، 19- 27.

American Association of State Colleges and Universities (2016). Competencies for State College and University Presidents. Retrieved from: https://www.aascu.org/publications/CompetenciesforSCUPresidents.pdf.

Anderson, M. C.; Banker, R. & Ravindran, S. (1999). Interrelations between Components of Executives Compensation and Market and Accounting Based Performance Measures. Journal of Accounting, 87, 32-44.

Babury, M. O. (2014). Afghanistan Higher Education: The Struggle for Quality, Merit, and Transformation. Journal of Planning for Higher Education, 42 (2), 1-32.

Baiza, Y. (2015). Education in Afghanistan: developments, influences and legacies, since 1901. New York: Taylor & Francis.

Basham, L. M. (2010). Transformational and Transactional Leaders in Higher Education. Journal of Business Research Papers, 6 (6), 141 –152.

Broadbent, J. (2007). Performance measurement system in Higher education institutions in England: Professionalism, managerialism and management. University of Roehampton, Retrieved from: http:/rrp.roehampton.ac.uk/bsspapers/3.

Clelland, Mc. D. (2003). Testing for Competence Rather than for Intellingence. Journal of American Psychologist. 28 (1), 1-14.

Deinert, A.; Homan, A. C.; Boer, D.; Voelpel, S. C. & Gutermann, D. (2015). Transformational leadership sub-dimensions and their link to leader's personality and performance.Journal of Leadership Quarterly, 26 (6), 1095–1120.

Do, M. H. & Minbashian, A. (2014). A meta-analytic examination of the effects of the agentic and affiliative aspects of extraversion on leadership outcomes. Journal of Leadership Quarterly, 25 (5), 1040–1053.

Dubois, D. D.; Rothwell, W. J.; Stren, D. J. & Kemp, L. K. (2004). Competency- based human Resourse management. Palo Alto, CA: Davies- Black Publishing.

Frank, W. & Susanne, S. (2013). A literature review and emotion-based model of age and leadership: New directions for the trait approach. Journal of Leadership Quarterly, 24 (6), 882–901.

Freudenberg, R. & Lavy, H. (2004). Competency modeling. Retrieved from: http:/www.training fema.gov/emiweb/edu.

Grote, R. C. (1996). The complete guide to performance appraisal. New York: Amacom.

Grote, R. C. (2002). The performance appraisal question and answer book: A survival guide for managers. New York: American Management Association.

Higgins, J. C. (1989). Performance measurement in universities. European Journal of Operational Research, 38 (3), 358-368.

Hunt, B. & Wallace, T. (2008). The Study of Competency-Based Training and Strategies in the Public. Journal of Public Personal Management, 42 (2), 259-271.

Ingrida, B. & Giedr, V. (2014). The peculiarities of performance measurement in universities. Paper presented at the Annual Conferenc Economics and Management, Riga, Latvia.

Julie. E. P.; Jean. S. B.; Vincent. R. & Eric, B. (2016). Personality and transformational leadership: The moderating effect of organizational context. Jornal of Personality & Individual Differences, 102, 30–35.

Kan, B. & Chang, G. (2016). Strategic HRM or managing the employment relationship. International Journal of Management, 16 (6), 12-21.

Kandula, S. R. (2013). Competency-based human resource management: Acomplete text With Case Studies on Competency mapping, modeling, assessing and applying. Asoke Ghosh Publishing.

Kirsi, M. K.; Tomi, J. K. & Giuseppe, G. (2017). Performance measurement in universities: ambiguities in the use of quality versus quantity in performance indicators. Journal of Public Money and Management, 37 (4), 293-300.

Lima, G. (2016). Leading Change from the Middle. Canada, ProQuest Dissertations Publishing.

Longenecker, C. O. & Fink, L. S. (1999). Creating effective performance appraisals. Journal of Industrial Management, 41 (5), 18-25.

Pedler, M. (1986). A Manager’s Guide to Self-Development. New York: McGraw Hill.

Propper, C. & Wilson, D. (2003). The use and usefulness of performance measures. Oxford Review of Economic Policy, 19 (2), 250-260.

Rowley, D. J. & Sherman, H. (2003). The special challenges of academic leadership. Journal of Management Decision, 41 (10), 33-41.

Schroder, C. (2008). Core competencies: the next generation comparison of a common framework for multiple professions. National institutes of Health, 38 (1), 47-53.

Sherman, A.; Bohlander, G. & Snell, S. (2001). Managing human resources. Cincinnati, OH: South-Western College Publishing.

Spencer, L. M. & Spencer, S. M. (1999). Competence at Work: Models for Superior Performance. New York: John Wiley & Sons.

Szczepanska, W. K. & Dacko, P. Z. (2014). Managerial Competencies and Innovations in the Company the Case of Enterprises in Poland. Journal of Bisiness Management & Education, 12 (1), 266-282.

Tobenkin, D. (2014). Revitalizing Education in Afghanistan: Overcoming Decades of Devastation. Journal of International Educator, 23 (1), 22-33.

UNESCO. (2013). A report on higher education in Afghanistan. Kabul: Ariana press.

United Nations Industrial Development Organization. (2002). Unido Competencies. Retrieved from: http://www.unido.org.

Wang, X. (2010). Performance measurement in universities: managerial perspective. Master Thesis on business administration, Unpublished, University of Twente, Netherlands.

Zhivan, A. (2017). The use of performance measurement in universities. International Journal of Public Sector Management, 30 (2), 102-117.