اعتباریابی الگوی برنامه درسی مبتنی بر رویکرد کارآفرینانه (مورد مطالعه: درس فارسی دوره دوم ابتدایی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری برنامه‌ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه علوم تربیتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، پژوهشگاه مطالعات، تهران، ایران

چکیده

هدف از اجرای این پژوهش، اعتبارسنجی الگوی مفهومی برنامه درسی مبتنی بر رویکرد کارآفرینانه در درس فارسی بر اساس نظر متخصصان و معلمان دوره دوم ابتدایی است. نوع پژوهش، کاربردی و روش پژوهش، ارزشیابی- زمینه‌ای است. ابتدا الگوی پیشنهادی در قالب الگوی برنامه درسی زایس و مؤلفه‌های دانش، نگرش و مهارت کارآفرینی طراحی شد سپس برای اعتبارسنجی الگوی پیشنهادی، از نظر معلمان و متخصصان برنامه درسی و کارآفرینی استفاده شد. بدین منظور، پرسشنامه محقق‌ساخته با 75 گویه، طراحی شد و در اختیار 289 معلم دوره ابتدایی به شیوه نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و همه متخصصان برنامه درسی و کارآفرینی در دانشگاه‌های استان یزد که درمجموع 48 نفر بودند؛ قرار گرفت. برای آزمون فرضیه‌ها نیز از آزمون خی‌دو استفاده‌ شد. نتایج پژوهش نشان داد که از نظر معلمان و متخصصان مربوطه، الگوی برنامه درسی پیشنهادی در ابعاد هدف، محتوا، فعالیت‌های یادگیری و ارزشیابی در حوزه‌های دانش، نگرش و مهارت دارای اعتبار است. از این‌رو، به مسئولان محترم در سازمان تألیف کتب درسی پیشنهاد می‌شود تا به استفاده از هدف‌ها، محتوا، فعالیت‌های یادگیری و روش‌های ارزشیابی برنامه درسی پیشنهاد شده در برنامه‌های خود اهتمام ورزند.

کلیدواژه‌ها


احمدی، آیدا؛ محمدکاظمی، رضا و محمدی الیاسی، قنبر (1396). شناسایی شیوه‌های آموزش کارآفرینی در حیطه یادگیری عاطفی با رویکرد «آموزش از طریق تفریحات سالم». فصلنامه توسعه کارآفرینی، 10 (2)، 201 – 220.

استیری، عالیه (1389). ضرورت بسترسازی آموزش کارآفرینی در دوره ابتدایی و تبیین عناصر برنامه درسی برای آن. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا، دانشکده مدیریت.

تقی‌پور ظهیر، علی (1394). برنامه‌ریزی درسی برای مدارس ابتدایی در هزاره سوم. تهران: نشر آگه.

جعفری‌مقدم، سعید و فخارزاده، آرزو (1390). توسعه نگرش کارآفرینانه در کتاب‌های درسی - مطالعه موردی: کتاب‌های فارسی دوره دبستان. فصلنامه توسعه کارآفرینی، 11، 47- 66.

دیبایی، محسن؛ جعفری ثانی، حسین و رشیدی، ذوالفقار (1389). میزان درگیری برنامه درسی فارسی دوره ابتدایی (پایه سوم و چهارم) با مهارت‌های سواد خواندن بر اساس مطالعه بین‌المللی پرلز. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، 9 (36)، 29 – 49.

رحیمی، حمید و آقابابایی، راضیه (1392). تحلیل رابطه بین مؤلفه‌های کارآفرینی و ابعاد سازمان یادگیرنده در دانشگاه کاشان. نامهآموزشعالی، 6 (24)، 70-53.

رحیمی، حمید و شریف، مصطفی (1393). مطالعه تطبیقی آموزش کارآفرینی در کشورهای منتخب شمال و جنوب. نامه آموزش عالی، 7 (25)، 101 – 128.

سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی (1395). راهنمای معلم فارسی ششم. تهران: وزارت آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.

سبزه، ناهید (1393). طراحی الگوی برنامه درسی کارآفرینی در دوره پیش از دبستان. رساله دکتری، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.

سیف، علی‌اکبر (1383). روش‌های اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی. تهران: نشر دوران.

عارفی، محبوبه؛ فتحی واجارگاه، کورش و نساج، سعیده (1389). بررسی اثربخشی برنامه درسی کارآفرینی شاخه کار و دانش آموزش متوسطه. فصلنامه مشاوره شغلی و سازمانی، 2 (4)، 47 – 78.

قورچیان، نادرقلی؛ ملکی، حمید و خدیوی، اسداله (1383). طراحی و مهندسی برنامه درسی در هزاره سوم. تهران: انتشارات فراشناختی اندیشه.

کوثری، مریم و نوروززاده، رضا (1388). تبیین ویژگی‌های عناصر چندگانه برنامه درسی مقطع کارشناسی با تأکید بر پرورش مهارت‌های کارآفرینی. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 54، 1-18.

محمدی الیاسی، قنبر و مافی، بهاره (1392). شناسایی منابع و روش‌های یادگیری کارآفرینان باهدف برنامه‌ریزی آموزشی برای کارآفرینان نوپا. ماهنامه کار و جامعه، 158، 55-74.

مدرسی، سید محمدمهدی و مدرسی، سیده جمیله (1397). کارآفرینی. تهران: انتشارات ترمه.

مذبوحی، سعید؛ شرفی، محمد و مقدم، مینا (1390). برنامه درسی آموزش کارآفرینی: هدف، محتوا، روش تدریس و شیوه ارزشیابی. دوفصلنامه ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 1 (3)، 97- 130.

مرادی پردنجانی، حجت‌الله و جعفری، پریوش (1392). ارزیابی اثربخشی برنامه درسی کارآفرینی دانشگاه آزاد اسلامی. دوفصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، 3 (7)، 139-161.

مرتضی‌نژاد، نیلوفر؛ عطاران، محمد؛ حسینی‌خواه، علی و عباسی، عفت (1396). تبیین عناصر برنامه درسی کارآفرینی در آموزش عمومی (سنتزپژوهی). دوفصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی، 5 (9)، 105-142.

مقیمی، محمد و احمدپور داریانی، محمود (1387). آموزش کارآفرینی در کسب‌وکارهای کوچک و متوسط ایران: نیازها و راهکارها. فصلنامه توسعه کارآفرینی، 1 (1)، 207-245.

ملکی، حسن (1395). برنامه‌ریزی درسی (راهنمای عمل)، ویراست دوم. تهران: مؤسسه فرهنگی مدرسه برهان.

ملکی، حسن و محمدی مهر، مژگان (1388). فرایند ارزشیابی برنامه درسی. مجله دانشکده پیراپزشکی ارتش جمهوری اسلامی، 4 (2)، 30 -36.

منوری‌فرد، فیض‌الله؛ موحدمحمدی، حمید و رضوان‌فر، احمد (1391). واکاوی اثر مؤلفه‌های برنامه درسی بر روحیه کارآفرینی دانشجویان. کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، دانشگاه مازندران، 13-1

مهرمحمدی، محمود (1367). الگوهای طراحی برنامه درسی. فصلنامه تعلیم‌وتربیت، 15 و 16، 10-28.

مهرمحمدی، محمود (1393). برنامه درسی: نظرگاه‌ها، رویکردها و چشم‌اندازها. تهران: به نشر.

نادری، نادر؛ امیری، صبا؛ جعفری، حبیب و دل‌انگیزان، سهراب (1394). الگوسازی مفهومی تأثیر مؤلفه‌های آموزش کارآفرینی بر نگرش هنرجویان به کسب‌وکار در هنرستان‌های کاردانش. نشریه کارآفرینی در کشاورزی، 2 (2)، 17- 34.

نادری، عزت‌الله و سیف نراقی، مریم (1395). روش‌های تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم انسانی (با تأکید بر علوم تربیتی)، ویرایش ششم. تهران: ارسباران.

یداللهی فارسی، جهانگیر و میرعرب رضی، رضا (1388). بررسی ارائه برنامه درسی آموزش کارآفرینی در رشته علوم تربیتی. فصلنامهتوسعهکارآفرینی، 1 (3)، 61-80.

یعقوبی نجف‌آبادی، اشرف (1389). ضرورت آموزش کارآفرینی در همه مقاطع. رشد مشاور مدرسه، 4، 28-32.

یعقوبی نجف‌آبادی، اشرف (1390). برنامه درسی ملی و ضرورت نگرش به کارآفرینی. رشد فنی و حرفه‌ای، 7 (2)، 8 -15.

 

Abd Hamid, M. (2013). Entrepreneurship education: The implementation in Year 1 primary school curriculum in Malaysia. A case study of one district in East Peninsular Malaysia, The University of York, Department of Education.

Arasti, Z.; Kiani Falavarjani, M. & Imanipour, N. (2012). A Study of Teaching Methods in Entrepreneurship Education for Graduate Students. Higher Education Studies, 2 (1), March 2012, www.ccsenet.org/hes

Backanak, A. (2013). Teachers’ Views about Science and Technology Lesson Effects on the Development of Students’ Entrepreneurship Skills. Educational Sciences: Theory & Practice, 13 (1), www.edam.com.tr/estp

Bartulović, P. & Novosel, D. (2014). Entrepreneurial competencies in Elementary schools. Obrazovanje za poduzetništvo-E4E: znanstveno stručni časopis o obrazovanju za poduzetništvo4 (1), 83-87.

Block, Z. & Stump, S. A. (1992). Entrepreneurship education research: Experience and challenge. In D. L. Sexton and J. Kasarda, eds., the State of the Art in Entrepreneurship. Boston, MA: PWS-Kent, pp. 17-44.

Bourgeois, A. (2012). Entrepreneurship Educational School in Europe: National Strategies, Curricula and Learning Outcomes, Education. Audiovisual and Culture Executive Agency (EACEA), ISBN 978-92-9201-252-6.

Canziani, B.; Welsh, D. H. B; Hsieh, Y. & Tullar, W. (2015). what pedagogical methods impact student's entrepreneurial propensity? Journal of Small Business Strategy, 25 (2), 97-113.

Cope, M. (2003). Personal networking: How to make your connections count. Pearson Education.

Esmi, K.; Marzughi, R.; Turkzadrh, J. (2015). Teaching learning methods of an entrepreneurship curriculum. J Adv Med Educ Prof; 3 (4), 172–177.

European Union (2011). Entrepreneurial learning; A Key Competence Approch, South East European Centre for Entrepreneurial Learning Selska 217/IV, Zagreb, 10000, Croatia.

European Commission (2015). Entrepreneurship Competence: An Overview of Existing Concepts, Policies and Initiatives. Joint Research Centre, Institute for Prospective Technological Studies.

Garavan, T. & O’Cinne´ide, B. (1994). Entrepreneurship education and training programmes: a review and evaluation. Journal of European Industrial Training, PartI – 18 (8), 3-12, Part II – 8 (11), 13-21.

Garcia-Lopez, E. (2017). Developing entrepreneurship in primary schools. The Mexican experience of “My first enterprise: Entrepreneurship by playing. Teaching & Teacher Education, 64, 291-304.

Gibb, A. A. (1987). Enterprise culture—its meaning and implications for education and training. Journal of European Industrial Training11 (2), 2-38

Gibb, A. A. (1993). Enterprise culture and education: Understanding enterprise education and its links with small business, entrepreneurship and wider educational goals. International Small Business Journal11 (3), 11-34

Golff, L. (2004). A New Paradigm for Business Education. Management Decision, 42 (3/4), 499-507.

Heilbrunn, S. (2010). Advancing Entrepreneurship in an Elementary School: A Case Study. International Education Studies, 3 (2), 174-184.

Hesrich, R. & Piters, M. (2002). The individual entrepreneur in entrepreneurship. New York: MC Graw-Hill

Howard, S. (2004). Developing entrepreneurial potential in youth: The effects of entrepreneurial education and venture creation. University of South Florida Report, 3-17.

Jalongo, M. R. (2003). A Position Paper of the Association for Childhood Education International: The Child's Right to Creative Thought and Expression. Childhood Education79 (4), 218-228.

Kent, C. A. (Ed.). (1990). Entrepreneurship education: current developments, future directions. Greenwood Publishing Group Kiakejori, F. & Rodgar Nejad, F. (2009). providing a conceptual framework of the entrepreneurial learning process. Journal of Development & Evolution Management, 1 (3), 43-52.

Kyro, P. (2003). Entrepreneurship pedagogy–the current state and some future expectations. 3rd European Summer University, Paris, 26.

Lonappan, J. & Devaraj, K. (2011). Pedagogical innovations in teaching entrepreneurship. In Eighth AIMS International Conference on Management, pp. 513-518.

Loughnan, K. (2013). How to introduce enterprise into your school's curriculum,https://www.theguardian.com/teacher-network/teacher-blog/2013/nov/23/teaching-enterprise-school-curriculum

Luczkiw, E. (2008). Entrepreneurship Education in an Age of Chaos, omplexity and Disruptive Change. OECD Education & skills, 18, 65-93.

McMullan, C. A. & Boberg, A. L. (1991). The relative effectiveness of projects in teaching entrepreneurship. Journal of Small Business & Entrepreneurship9 (1), 14-24.

Mwasalwiba, E. S. (2010). Entrepreneurship education: a review of its objectives, teaching methods, and impact indicators. Education + Training, 52 (1), 20-47.

Oyelola, O. T. (2013). Embedding entrepreneurship education in to curriculum: A case study of Yaba College of technology, Centre for Entrepreneurship Development. The 1st International Africa Enterprise Educators Conference; Lagos: Nigeria; January.

Potter, J. (2008). Entrepreneurship and higher education: future policy directions. Local Economic & Employment Development (LEED), 313-335.

Rabbior, G. (1990). Elements of a successful entrepreneurship/ economics/ education program. Entrepreneurship education: Current developments, future directions, 53-65.

Rahimi, H.; Amini, M. & Jahanbani, F. (2015). The Place of Entrepreneurial Curriculum Components in Higher Education. International Journal of Academic Research in Business & Social Sciences, 5 (9) ISSN: 2222-6990.

Said, M. (2014). Entrepreneurial education, spirit of entrepreneurship and the expectation of Students. International of Journal Development & Sustainability3 (7), 1569-1582.

Sagar, H., (2015). entrepreneurial school, part2, OECD, European Commission, http://www.oecd.org/cfe/leed/skills-for-entrepreneurship.htm.

Shotick, J. A. (2001). The Impa Rabbior ct of Children’s Theatre on the Comprehension of Fundamental Economic Concepts. Journal of Entrepreneurship Education, 1 (1), 41-50.

Siagian, P. J. R. & Simatupang, T. M. (2011). A Competence-Based Curriculum Design for Entrepreneurship Study Program, International Research Journal of Business Studies, 4 (2), 137-155.

Solomon, G. (2008). Entrepreneurship education in the United States. OECD Education & Skills, 18, 95-118.

Stephenson, H. B. (1997). Examining the efficacy of offering Service Learning for credit with SIFE and SBI: An Exploratory Study. Journal of Entrepreneurship Education1 (1), 1-13.

Timmons, J. & Stevenson, H. (1985). Entrepreneurship education in the 1980s: What entrepreneurs say? In John J. Kao and Howard H. Stevenson (Eds.), Entrepreneurship, what it is and how to teach it: a collection of working papers based on a colloquium held at Harvard Business School, Boston.

Udu, C. S. & Amadi, U. P. N. (2013). Integrating Basic Entrepreneurship Studies into Primary Education Curriculum: Platform for Sustainable National Development. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 2 (5).

Vaidya, S. (2014). Curriculum Design for Entrepreneurship Education: An Experimental Project, Developing Entrepreneurial Life Skills, 53-64.

Vorholt, J. & Harris, E. (2014). Entrepreneurship and Student Motivation. English Teaching Forum, 3, 30-37.

Yu Cheng, M.; Chan, W. S. & Mahmood, A. (2009). The effectiveness of entrepreneurship education in Malaysia. Education + Training, 51 (7), 555-566.

Zais, R. S. (1976). Curriculum principles and foundations. New York: Thomas. Y. Crowell Company.