شناسایی عوامل، ملاک‌ها و نشانگرهای اعتبارسنجی مدرسه‌های متوسطه نظری ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز و کارشناس ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات اداره کل آموزش و پرورش استان کردستان

2 استادیار دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

4 استاد دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

هدف از اجرای پژوهش حاضر، شناسایی عوامل، ملاک‌ها و نشانگرهای اعتبارسنجی به منظور تضمین کیفیت آموزش در مدرسه‌های متوسطه نظری بود. روش پژوهش، چندروشی[1] بود که از دو روش اسنادی و پدیدارشناسی استفاده شده است. برای دسترسی به داده‌های غنی پس از تحلیل اسناد (7 سند داخلی و 17 سند خارجی مرتبط با کلیدواژه‌های منتخب)، از مصاحبه با صاحب‌نظران استفاده شد. مشارکت‌کنندگان در پژوهش بر اساس رویکردی هدفمند و با استفاده از روش موارد مطلوب، از بین خبرگان تعلیم و تربیت، متخصصان اعتبارسنجی و مسئولان اجرایی آموزش و پرورش برگزیده شدند. اشباع نظری به عنوان شاخص کفایت داده‌ها پس از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 35 نفر از مشارکت‌کنندگان، به دست آمد. برای گردآوری داده‌ها از تحلیل اسناد و مصاحبه از نوع نیمه ساختاریافته بهره گرفته شد. نتایج نشان داد چارچوب اعتبارسنجی مدرسه‌های متوسطه نظری دارای 7 عامل (ساختار سازمانی، ساختارفیزیکی، عوامل فردی معلم (کادر اداری و آموزشی)، عوامل فردی دانش‌آموزی، عوامل سیاسی، عوامل فرهنگی و هسته فنی تدریس و یادگیری) است. 60 ملاک و 266 نشانگر متناسب با ویژگی‌های مدرسه‌های متوسطه نظری برای عوامل هفتگانه فوق، شناسایی و درنهایت چارچوب پیشنهادی اعتبارسنجی مدرسه‌های متوسطه نظری معرفی شد.



[1]. multi-method

کلیدواژه‌ها


بازرگان، عباس (1394). ارزشیابی آموزشی، ویرایش 3 با تجدید نظر. تهران: سمت.

بقایی شیوا، نعمت (1374).بررسیوطراحیالگویارزیابیمناسببرایاعتباربخشیدبیرستان‌هاینظامجدیدآموزشمتوسطه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران.

پاهنگ، نظام‌الدین؛ مهدیون، روح‌اله و یاری‌قلی، بهبود (1396). بررسی کیفیت مدارس و شناسایی عوامل مؤثر برآن: پژوهشی ترکیبی. دوفصلنامهمدیریتمدرسه،5 (1)، 173-193.

جوادی، محمدجعفر (1388). ضرورت و چگونگی ایجاد تضمین کیفیت در آموزش‌وپرورش. ماهنامه پژوهشنامه آموزشی، 11۸، 51.

حسین‌زاده، مینا؛ حسن‌خانی، هادی و رحمانی، فرناز (1394). اخلاق در پژوهش‌های کیفی: تحلیل مفهوم به روش تحولی راجرز. فصلنامه اخلاق پزشکی، 9 (32)، 11-43.

دشتی، نسرین؛ عین‌الهی، ناهید؛ زارع بوانی، میترا و عباسی، سکینه (1391). ارزیابی درونی گروه علوم آزمایشگاهی دانشکده پیراپزشکی در سال تحصیلی90-89. پیاوردسلامت (مجله دانشکده پیراپزشکی دانشگاهعلومپزشکیتهران)، 6 (2)، 117-127.

رحمانی، رمضان و فتحی واجارگاه، کوروش (1387). ارزشیابی کیفیت در آموزش عالی. دوماهنامهراهبردهای آموزشدرعلومپزشکی، 1 (1)، 28-39.

سندرز، جیمز؛ هورن، جری؛ توماس، ربکا؛ توکت، مارک و یانگ، هویلان (1995). مدلی برای ارزیابی مدرسه: همراه با چک‌لیست جامع ارزیابی مدرسه؛ ترجمه حمید رحیمیان و محمد ضیایی مؤید (1395). تهران: انتشارات رسا.

شاهدوستی، لیلا (1390). نقشمتغیرهایمحیطخانه،پیشینهدانش‌آموز،جومدرسهوفرایندتدریس درپیشرفتریاضیدانش‌آموزانپایهسومراهنماییبراساسمطالعاتتمیز(2007). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید مدنی تبریز.

عباسپور، عباس و شرفی، محمد (1390). ارزیابی درونی در گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی دانشگاه علامه طباطبائی. اندازه‌گیریتربیتی، 2(5)، 131-159.

فرجی، آناهیتا و رضایی، زهرا (1392). آموزش وپرورش ابتدایی، راهنمایی، متوسطه. کرمانشاه: نشر طاق بستان.

فرزیانپور، فرشته (1384). ارزیابیخدماتآموزشیدرمانیبیمارستان‌هایآموزشیدانشگاه‌هایعلومپزشکیمستقردرتهرانبر اساسالگویاعتبارسنجی. رساله دکتری، گروه مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.

فلاح، سیده حوریه؛ یغمائیان، کامیار؛ معینیان، خلیل‌اله؛ قائنی، غلامرضا و مهدی‌نیا، سید محمود (1382). ارزیابی درونی گروه بهداشت محیط دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی سمنان. مجلهعلمیدانشگاهعلومپزشکیسمنان، 5 (ویژه‌نامه آموزش پزشکی)، 73-77.

فولادی، محمد (1393). جایگاه و قلمرو پژوهش کیفی؛ نقد و بررسی. عیار پژوهش در علوم انسانی، 2 (8)، 27-46.

کشاورززاده، علی و فرمهینی فراهانی، محسن (1395). طراحی و اعتبارسنجی ملاک‌ها و شاخص‌های ارزیابی کیفیت برنامه درسی مدارس متوسطه کشور: یک مطالعه موردی. فصلنامه پژوهش‌های کیفی در برنامه درسی، 1(2)، 107-144.

کیان‌مهر، مجتبی؛ عجم‌زیبد، حسین؛ عباس‌نژاد، عباسعلی؛ حمزه‌ای، آرش؛ مسلم، علیرضا؛ مشاری، جلیل و دیگران (1390). ارزیابی درونی گروه علوم پایه پزشکی یکی از دانشگاه‌های علوم پزشکی تیپ 3 در سال1389.افقدانش،فصلنامهدانشگاهعلومپزشکیوخدماتبهداشتیدرمانیگناباد، 17 (2)، 40-49.

کیذوری، امیرحسین؛ حسینی، محمدعلی و فلاحی خشکناب، مسعود (1387). تأثیر ارزیابی درونی بر ارتقای کیفیت آموزشی و پژوهشی. پژوهشپرستاری، 3 (8و9)، 105-115.

گال مردیت؛ بورگ، والتر و گال، جویس (1996). روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم تربیتی و روان‌شناسی؛ ترجمه احمدرضا نصر و همکاران (1387). تهران: سمت.

مجتبی‌زاده، محمد (1395). طراحیواعتباریابیالگویاعتبارسنجیوتضمینکیفیتبراینظامآموزشعالیایران. رساله دکتری، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی.

معدن‌دار آرانی، عباس و کاکیا، لیدا (1391). آموزش‌وپرورش ابتدایی، راهنمایی و متوسطه چشم‌اندازهای نوین. تهران: انتشارات طلوع دانش.

مهرعلیزاده، یدالله (1397). نظریه‌های نوین مدیریت (مبانی نظری و تجربی) با تأکید بر تجربه سازمان‌های ایرانی. اهواز: انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز.

مؤمنی راد، اکبر؛ علی‌آبادی، خدیجه؛ فردانش، هاشم و مزینی، هاشم (1392). تحلیل محتوای کیفی در آیین پژوهش: ماهیت، مراحل و اعتبار نتایج. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 4 (14)، 187-222.

میرزامحمدی، محمدحسن (1376).بررسیوطراحیالگویمناسببرایارزیابیدرونیکیفیتآموزشیوزارتنیرو. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده روان‌شناسی وعلوم تربیتی، دانشگاه تهران.

نادری، ابوالقاسم؛ حسنی، حجت و صادقی، اعظم (1392). ارزیابی کارایی مدارس با بهره‌گیری از روش تحلیل پوششی داده‌ها: موردپژوهی مدارس راهنمایی شهرستان شهربابک در سال تحصیلی87-86. فصلنامهتعلیم و تربیت،29 (3)، 9 – 33.

نوراله نوریوندی، آزاده و برادران، مسعود (1387). نشانگرهای مطلوب ارکان ارزیابی درونی نظام آموزش عالی از دیدگاه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه کشاورزی رامین. مجلهترویجواقتصادکشاورزی، 1(4)، 55-69.

هومن، حیدرعلی (1394). راهنمای عملی پژوهش کیفی. تهران: سمت.

هوی، وین و میسکل، سیسیل (2012). مدیریت آموزشی: نظریه، تحقیق و کاربرد؛ ترجمه نادر سلیمانی، محمود صفری و سید مرتضی نظری (1394). تهران: سمت.

 

Austrian Accreditation Council (2016). Standards and Guidelines for Quality Assurance in the European Higher Education Area (ESG). Retrieved February 5, 2016, from https://www.aq.ac.at/de/akkreditierung/dokumenteakkreditierung/ESG_endorsedMay2015.pdf

Bowen, B. (2013). Measuring Teacher Effectiveness When Comparing Alternatively and Traditionally Licensed High School Technology Education Teachers in North Carolina. Journal of Technology Education, 25 (1), 82- 100.‏

Bush, T.; Bell, L. & Middlewood, D. (Eds.). (2019). Principles of Educational Leadership & Management. SAGE Publications Limited. ‏

Hayward, F. M. (2006). Quality assurance and accreditation of higher education in Africa. In Conference on Higher Education Reform in Francophone Africa: Understanding the Keys of Success (pp. 1-61).

Higher education commission Islamabad-Pakistan (2016). Quality assurance manual for higher education in Pakistan. Retrieved February 3, 2016, from: http://web.uettaxila.edu.pk/qec/Quality_Assurance_Manual.pdf

Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2013). Educational administration theory, research and practice. New York, NY: McGraw-Hill Irwin.

Ivancevich, John M. (2013). Human Resource Management, 12th Edition. New York, NY: McGraw-Hill Irwin.

King, J. A. & Alkin, M. C. (2018). The Centrality of Use: Theories of Evaluation Use and Influence and Thoughts on the First 50 Years of Use Research. American Journal of Evaluation, 40 (3), 431 – 458. ‏

Materu, P. N. (2007). Higher education quality assurance in Sub-Saharan Africa: Status, challenges, opportunities, and promising practices. The World Bank.

Murray, S.; Laurent, K. & Gontarz, J. (2015). Evaluation of a concept-based curriculum: A tool and process. Teaching & Learning in Nursing10 (4), 169-175.‏

Okojie, J. A. (2008). Licensing, accreditation and quality assurance in Nigerian Universities: Achievements and challenges. In Unpublished Paper presented at a session of the 2008 Council of Higher Education Accreditation (CHEA) summer workshop.

Petty, N. J.; Thomson, O. P. & Stew, G. (2012). Ready for a paradigm shift? Part 2: Introducing qualitative research methodologies and methods. Manual therapy, 17 (5), 378-384.

Ritchie, J.; Lewis, J.; Nicholls, C. M. & Ormston, R. (Eds.). (2013). Qualitative research practice: A guide for social science students and researchers. sage.

TIMSS 2015 in Brief. (24 Decemb 2018), in National Center for Education Statistics Retrieved from http://nces.ed.gov/timss/timss15.asp.

Tsinidou, M.; Gerogiannis, V. & Fitsilis, P. (2010). Evaluation of the factors that determine quality in higher education: an empirical study. Quality assurance in Education, 18 (3), 227-244.

Van De Mortel, T. & Bird, J. (2010). Continuous Curriculum Review in a Bachelor of Nursing Program: Preventing Curriculum Drift and Improving Quality. Journal of Nursing Education, 49 (10), 592-595.

World Bank (2013). Higher education in Afghanistan an Emerging Mountainscape. THE WORLD BANK. Washington, D.C. Retrieved February4, 2016 from http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/809150WP0Afgha0Box0379822B00PUBLIC0.pdf