ساخت و اعتباریابی پرسشنامة‌ ادراک دانش‌آموزان از محیط یادگیری سازنده‌گرای اجتماعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

هدف از پژوهش حاضر ساخت و اعتباریابی پرسشنامه‌ای برای سنجش ادراک دانش‌آموزان از محیط‌های سازنده‌گرای اجتماعی بود. روش پژوهش آزمون‌سازی است. ابتدا مؤلفه‌های محیط‌ شناسایی و گویه‌های مقیاس تدوین شد. سپس نمونه‌ای شامل 374 دانش‌آموز دبیرستانی در رشته ریاضی و فیزیک (196 پسر و 178 دختر) با روش نمونه‌گیری سهمیه‌ای از بین دبیرستان‌های شهر مشهد انتخاب شدند و با پرسشنامه مذکور، مورد آزمون قرار گرفتند. روایی پرسشنامه به شیوه‌های محتوایی و از نوع داوری تخصصی، تحلیل عاملی اکتشافی و پایایی به شیوه همسانی درونی و آزمون مجدد محاسبه شد. ضریب آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه 94/0 و برای مؤلفه‌ها بین 57/0 تا 88/0 بود وضریب پایایی آزمون مجدد برای کل پرسشنامه 90/0 و برای زیر مؤلفه‌های آن بین 54/0 تا 77/0 محاسبه شد که حاکی از پایایی و همسانی درونی مناسب برای این پرسشنامه است. یافته‌های حاصل از تحلیل مؤلفه‌های اصلی با استفاده از چرخش واریماکس نشان داد که این پرسشنامه از هشت عامل تشکیل‌ شده‌ است که شامل «دادن تملک فرایند یادگیری به فراگیر»، «تشویق کار گروهی و تبادل اندیشه بین افراد»، «یادگیری اصیل»، «تأکید بر آموخته‌های پیشین»، «توجه به دیدگاه‌های مختلف»، «مسئله محوری»، «خودارزیابی»، «نقش تسهیل‌گری معلم» است. 45 سؤال پرسشنامه‌ بار عاملی مناسبی در هشت مؤلفه‌ داشت. بنابراین، با توجه به ویژگی‌های روان‌سنجی مطلوب، پرسشنامه ادراک محیط یادگیری مبتنی بر سازنده‌گرایی اجتماعی می‌تواند در پژوهش‌های مربوط به ادراک محیط یادگیری به کار رود.

کلیدواژه‌ها


 

-     ابراهیمی کوشک مهدی، سمیه و کرمی، مرتضی (1391). طراحی، اجرا و سنجش اثربخشی آموزش مبتنی بر وب بر اساس نظریه سازنده‌گرایی در جامعه پزشکان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی.

-     اسماعیلی، الهه (1392). مقایسه‌ خودکارآمدی تحصیلی، سازگاری و کیفیت زندگی در مدرسه در دختران عادی و بی‌سرپرست مقطع راهنمایی شهر مشهد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی.

-     ایزدی، صمد؛ صالحی عمران، ابراهیم و منصوری کللی، سیروس (1391). بررسی صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان مرد دوره‌ی متوسطه شاخه علوم انسانی بر مبنای رویکرد سازنده‌گرایی، مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 1 (1)، 4-28

-     برزگر بفرویی، کاظم؛ خضری، حسن و شیرجهانی، اعظم (1392). پیدایش رویکرد سازنده‌گرایی و تحول در محیط‌های یادگیری، چهارمین همایش انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران، دانشگاه فردوسی مشهد.

-     برزگربفرویی، کاظم و شیخ‌الاسلام، علی(1391). ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه‌ محیط‌های یادگیری سازنده‌گرا، مجله روان‌شناسی مدرسه، 2 (4)، 6-24

-     پالانت، جولی (2007). تحلیل داده‌های علوم رفتاری با برنامه‌spss؛ ترجمه‌ اکبر رضایی (1389). تبریز: انتشارات فروزش.

-     چمن‌آرا، سپیده (1384). روش تدریس ریاضی مبتنی بر دیدگاه سازنده‌گرایی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی.

-     دانش‌پژوه، زهرا و فرزاد، ولی‌الله (1385). ارزشیابی مهارت های حرفه ای معلمان دوره ابتدایی، نوآوری‌های آموزشی، 18، 135-170.

-     رجبلو، قاسم (1375). بررسی ویژگی‌های روش تدریس دبیران علوم انسانی سال دوم متوسطه نظری نظام جدید در منطقه شش شهر تهران از دیدگاه دانش آموزان در سال 75-74، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت ‌معلم.

-     سیدی، سمیرا؛ احمدی، فاطمه؛ نصری، صادق و صدرالاشرافی، مسعود (1391). بررسی تأثیر کاربرد دست‌سازه‌های آزمایشگاهی بر کیفیت آموزش فیزیک، نشریه علمی پژوهشی فناوری آموزش،7 (2).

-     سیف، علی‌اکبر (1387). سنجش فرایند فراورده یادگیری: روش‌های جدید و قدیم، تهران: نشر دوران.

-     سیف، علی‌اکبر (1388). روان‌شناسی پرورشی نوین: روانشناسی یادگیری و آموزش، تهران: نشر دوران.

-     شیخی فینی، علی‌اکبر (1383). سازنده گرایی، نظریه تربیتی و روان‌شناختی پست‌مدرنیسم، بندرعباس: دانشگاه هرمزگان.

-     شعبانی، حسن (1382). روش تدریس پیشرفته، تهران: انتشارات سمت.

-     شعبانی، حسن (1379). روش‌ها و فنون تدریس، تهران: انتشارات سمت.

-     صدرالاشرافی، مسعود (1386). کاربرد استانداردهای آموزش علوم برای ایران، مجله فناوری و آموزش، 1 (1) 217-236.

-     صفایی، مریم؛ رضایی، علی‌محمد؛ خسروی، معصومه؛ مهدوی غروی، مریم و بهرامیان، طیبه (1391). هنجاریابی پرسشنامه ادراکات محیط یادگیری (PES-SH)، مطالعات روان‌شناسی و تربیتی، 9 (16)، 112-130.

-     کارشکی، حسین (1391). روابط ساختار خطی در تحقیقات علوم انسانی (مبانی و راهنمای آسان کاربرد نرم‌افزار لیزرل)، تهران: آوای نور.

-     کارشکی حسین (1388). کاربرد رویکردهای ساختارگرایی اجتماعی در یادگیری الکترونیکی، همایش کشوری کاربرد یادگیری الکترونیکی در علوم پزشکی، 28 و ٢٩ بهمن‌ماه 1388.

-     کارشکی، حسین و ارفع بلوچی، فاطمه (1391). رواسازی آزمون ساختار عاملی پرسشنامه کیفیت کلاس درس در دانش آموزان، اولین همایش ملی روانشناسی تربیتی.

-     کرمی، مرتضی (1386). مقایسه الگوهای سیستمی و سازنده‌گرایی طراحی آموزشی در سازمان‌ها، اولین همایش آموزش مدیران سازمان‌های تولیدی و خدماتی، تهران 30 و 31 خرداد 1386.

-     کلاین، پل(1381). راهنمای آسان تحلیل عاملی؛ ترجمه‌ سید جلال صدرالسادات و اصغر مینایی، تهران: انتشارات سمت.

-      نصرت، فاطمه؛ یوسفی، علی‌‌رضا و لیاقتدار، محمدجواد (1391). تأثیر آموزش فعال فناورانة فیزیک بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دوره متوسطه، دانش و پژوهش در علوم تربیتی، 3 (25)، 53-64.

-     هومن، حیدرعلی (1384). مدل‌یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم‌افزار لیزرل، تهران: انتشارات سمت.

-     یمینی، محمد؛ کدیور، پروین؛ فرزاد، ولی‌لله و مرادی، علی‌رضا (1387). رابطه بین ادراک از محیط یادگیری ساختن‌گرای اجتماعی، سبک‌های تفکر با رویکرد عمیق به یادگیری و بازده‌ها یا پیامدهای یادگیری، روانشناسی دانشگاه تبریز، 3 (12)، 115-146.

-     Aldridge, J. M. & Fraser, B. J. (2000). A cross-cultural study of classroom learning environments in Australia and Taiwan. LearningEnvironments Research, 3,101–134.

-     Aviram, M. (2000). Beyond Constructivism: Autonomy-Oriented Education. Studies in Philosophy and Education, 19, 465-489.

-     Ames, C. (1992). Classroom: goal, structures and student motivation. Journal of Educational Psychology, 84, 261-271.

-     Barron, K. E.; Finney, S. J.; Davis, S. L. & Owens, k. M. (2003). Achievement goal pursuit: are different goal activated and more beneficial in different types of academic situations. Paper presented at the meeting of the American educational research association.

-     Biggs, J.; Fitzgerald, D. & Atkinson, S. M. (1971). Convergent and divergentAbilities inChildren and Teachers’ Ratings of Competence and CertainClassroom Behaviours. British Journal of Educational Psychology, 41 (3), 277-286.

-     Busato, V.V.; Prins, F. J.; Elshout, J. J.; & Hamaker, C. (1998). LearningStyles: A Cross- Sectional andLongitudinal Study in Higher Education, British Journal of Educational Psychology, 63, 3–19.

-     Change, C. W.; Lee, J. H.; Wang, C. Y. & Chen, G. D. (2010).Improving the authenticlearning experience by integrating robot sin tothe mixed-reality environment. Journal of Computers & Education, 55, 1572–1578.

-     Chae, y. (2009). Gifted and general high school students perceptions of classroom quality in Korea and theunited states. Unpublished doctorial dissertation, Purdue University.

-     Derry, S. J. (1996). Cognitive schema theory in the constructivist debate. Educational psychology, 3, 163-174.

-     Ferguson-Hessler, M. G. M. & de Jong, T. (1993). Probleemoplossen, Leren enOnderwijzen in Exacte Vakken: Een Voorbeeld Uit de Natuurkunde. Tijdschrift Voor Onderwijsresearch, 18, 149- 162.

-     Fisher, D. L. & Fraser, B. J. (1983). Use of Work Environment Scale (WES) to Assess Science Teachers' Perceptions of School Environment. European Journal of Science Education, 5, 231-233.

-     Fraser, B. J. (1998). Classroom environment instruments: Development, validity and applications. Journal of LearningEnvironments Research, 1, 7- 33.

-     Fraser, B. J. & Kahle, J. B. (2001). Classroom, home and peer environment influences on student outcomes in science and mathematics: An analysis of systemic reform data. International Journal of Science Education, 2007, 29(15):1891-909.

-     Fraser, B. J. (2000). Improving research on learning environments through international cooperation. Keynote address presented at the Second Conference on Science, Mathematics and Technology Education, Taiwan, January 2000.

-     Guzel.E. B. (2007). The effect of a constructivist learing environment on the limit concept among mathematics students. Education Sciences: Theory & Practice,7 (1), 14-17

-     Herrington, J. & Oliver, R. (2000). An Instructional Design Framework for Authentic learning Environments. Educational Technology Research and Development, 48 (3), 23-48.

-     Johnson, B. & McClure, R. (2004). Validity and reliability of a shortened, revised version ofconstructivist learning environment survey. Learning Environments Research, 7, 65-80.

-     Kaplan, A. & Middleton, M. J. (2002). Should childhood be a journey or a race? Journal of Educational Psychology, 94, 646-648.

-     Loyes, S. M.; Rikers, R. M. J. P. & Schmit, H. G. (2008). Relationships between students’ conceptions of constructivist learning and their regulation and processing strategies. Instruction Sciences, 36, 445-462.

-     Manning, M. L. (2000). Child-centered middle schools: Apositionpaper. Journal of Childhood Education, 76,154-159.

-     Marra, R. (2005). Teacher beliefs: The hmpact of the design of constructivist learning environments on instructor epictemologies. Learning Environments research, 8, 135-718.

-     Micari, M. Light; G.; Calkins, S. & Streitwieser, B. (2007). Assessment beyond Performance: Phenomenography in Educational Evaluation. American Journal of Evaluation, 28, 458-476.

-     Nahar, N.; Talukder, H. k.; HossainKhan, T.; Mohammad, S. &Nargis, T. (2010). Students’ perception of medical colleges in Bangladesh. Journal of Bangabandhu Sheikh Mujib Medical University, 3 (2), 97-102.

-     Newmann, F. M. (Ed). (1992). Student engagement and achievement in American secondary schools. NewYork: Teachers College Press.

-     Niaz, M. (2008). Whither constructivism? A chemistry teachers’ perspective.Teaching and Teacher Education, 24, 400-416.

-     Nie, Y, & Lau, S. (2010). Differentail relations of constructivist and didactic instruction to students’ cognition, motivation, and achievement. Learning and Instruction, 20, 411-423.

-     Ozkal, K.; Tekkaya, C. & Cakiroglu, J. (2009). Investigation 8th grade students perceptions of constractivist science learning environment, Education & Science, 34 (153), 38-46

-     Ramsden, P. (1991). A Performance Indicator of Teaching Quality in Higher Education: The Course Experience Questionnaire. Studies in Higher education, 16, 129-150

-     Raskin, J. D. (2008). The evaluation of constructivism. Journal of Constructivist Psychology, 21, 1-24.

-     Taylor P. C; Fraser B. J. & Fisher, D. L. (1997). Monnitoring constructivist classroom learing environments. Educational Research, 27 (4), 293-302.

-     Turkmen.H. & Pedersen, J. E. (2003). Learning environments in our science classroms: The veiw of international students. Science Education International, 14(3), 21-29.

-     Wahyudi, W. & David F. T. (2004).The status of science classroom learning environments in Indonesian lower secondary schools. Journal of Learning Environment Research, 7, 43-63.

-     Wena, M. L; Tsai, C.; Linc, H. & Chuang, S. (2004). Cognitive – metacognitive and content –technical aspect of constructivism internet-based learning environments: A LISREL analysis, Computer & Education, 43 (3), 237-248.

-     Yilmaz-Tuzun, O.; Cakiroglu, J. & Boone, W. J. (2006). Turkish high school student’sperceptions of constructivist learning environment in chemistry classrooms and theirattitudes toward chemistry. Paper presented andpublished in the proceedings ofNational Association for research in ScienceTeaching (NARST). San Francisco, CA.