نقش عدالت سازمانی ادراک شده بر درگیری شغلی با آزمون میانجی‌گری هویت سازمانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه

2 استاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه

3 دانشیار دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه

چکیده

 درگیری شغلی‌ به‌عنوان نگرش، عامل مهمی است که به کارایی و اثر‌بخشی سازمان کمک می‌کند. درگیری شغلی مبتنی بر نحوۀ ادراک کارکنان از محیط کاری و شغل خود و درهم آمیختن کار و زندگی شخصی است که سطح پایین آن، در بین کارکنان منجر به کاهش عملکرد در سطوح مختلف سازمان می‌شود. با درک این مهم،  پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش عدالت ادراک شدة سازمانی، بر درگیری شغلی با میانجی‌گری هویت سازمانی در میان اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های دولتی استان همدان انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی از نوع همبستگی است. با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، متناسب با حجم هر طبقه، تعداد 255 نفر به عنوان نمونة آماری برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌های تحقیق، پرسشنامۀ استاندارد بود. داده‌های تحقیق، پس از جمع‌آوری با استفاده از نرم‌افزارهای آماری لیزرل (Lisrel) و اس پی اس اس (SPSS) تحلیل شد. نتایج نشان داد که عدالت ادراک شدة سازمانی و هویت سازمانی بر درگیری  شغلی اثر مثبت و معنی‌داری دارد؛ ولی اثر عدالت سازمانی ادراک شده بر درگیری  شغلی با نقش میانجی هویت سازمانی معنی‌دار نبود. درنتیجه، از عوامل اثرگذار بردرگیری شغلی اعضای هیئت علمی، توجه به عدالت سازمانی و هویت سازمانی آنان است.

کلیدواژه‌ها


امیرخانی، طیبه و آغاز، عسل (1390). تأثیر ادراک کارکنان از عدالت سازمانی بر هویت سازمانی آنان، مجله دوماهنامه دانشور رفتار،  18 (50).

حسنى، محمد؛ قاسم‌زاده، ابوالفضل و شیرازى، رحیم )1393). نقش تعاملی هویت سازمانی و هویت تیمی بر رضایت شغلی و رفتارهای فرانقش،  فصلنامهمطالعاتمدیریتانتظامی، 9 (2)، 287-304.

خسروی، ولی‌اله (1389). بررسی رابطة هویت سازمانی ، انگیزش کارراهه ومالکیت روانشناختی با انگیزش شغلی و اشتیاق کاری درکارکنان یک شرکت صنعتی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید چمران اهواز.

دژبان، ریحانه؛ نوری، ابوالقاسم و سماواتیان، حسین (1390). بررسی رابطه عدالت سازمانی و کیفیت رابطه سرپرست و زیردست با اعتماد به سرپرست و ابعاد توانمندسازی شناختی، فصلنامه پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی، 1 (3)، 134-149.

رضایی شهمیرزایی، ندا (1391). بررسی تأثیر یادگیری سازمانی و هویت سازمانی بر توانمندسازی سازمانی در مراکز رشد دانشگاهی شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سمنان.

غفوری، محمدرضا و گل‌پرور، محسن (1388). بررسی رابطة مؤلفه‌های عدالت سازمانی با تعهد سازمانی در کارکنان شهرداری شهر اصفهان، مطالعات روان‌شناختی، 5 (4)، 129- 148.

قاسم‌زاده، ابوالفضل؛ ملکی، شیوا و بروکی میلان، شعبان (1393). نقش میانجی هویت سازمانی در رابطة بین اخلاق حرفه‌ای با رفتار شهروندی سازمانی و رفتار انحرافی کار، مجلهایرانیاخلاقوتاریخپزشکی، 7 (4).

قلی‌پور، آرین؛ پورعزت، علی‌اصغر و محمدی، فرشته (1390). تبیین عوامل درون‌سازمانی و برون‌سازمانی مؤثر بر ساخت سازمانی هویت در سازمان‌های دولتی، نشریه مدیریت دولتی، 7، 149- 166.

کیانی، فریبا و خدابخش، محمدرضا (1392). بررسی قدرت پیش‌بینی کنندگی دلبستگی شغلی توسط حمایت ادراک شده از سرپرست و همکار، فصلنامه بهداشت و ایمنی کار، 3 (3).

گل‌پرور، محسن و نادی، محمدعلی (1389). ارزش‌های فرهنگی و انصاف: عدالت سازمانی، رضایت شغلی و ترک خدمت، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، 3 (9)، 207- 228.

گل‌پرور، محسن و اشجح، آرزو (1386). رابطة باورهای سازمان عادلانه با پیوستگی گروهی، احترام گروهی، مشارکت در تصمیم‌گیری، تعارض نقش، ارتباطات سازمانی و رضایت شغلی. مجله علوم انسانی دانشگاه امام حسین (ع)، 27-58.

گل‌پرور، محسن و وکیلی، نفیسه (1388). رابطة عدالت رویه‌ای و توزیعی با رضایت از مزایا و نقش تعدیل‌کننده فرهنگ سازمان، راهبرد فرهنگ، 7، 131-145.

گل‌پرور، محسن؛ نصری، مرجان و ملک پور، مختار (1386). نقش مشارکت در تصمیم‌گیری، درگیری  شغلی، جایگزین‌های شغلی در عدالت سازمانی ادراک شدة مربیان آموزشگاه‌های استثنایی شهر اصفهان، دانش و پژوهش در علوم تربیتی، 15، 25-46.

اللهیاری، محبوبه؛ اللهیاری، فاطمه؛ حمیدی، مهرزاد و همتی‌نژاد، مهرعلی (1390). رابطۀ هویت سازمانی و عوامل اجتماعی- جمعیت شناختی با رفتار شهروندی سازمانی در ورزش، مطالعات مدیریت ورزشی (پژوهشکده تربیت بدنی)، 9.

متدین، ابراهیم (1390). رابطه عدالت سازمانی ادراک شده با تعهد سازمانی در میان دبیران زن و مرد شهرستان نقده، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه.

مشرف جوادی، محمدحسین و ابوطالبی، محمدمهدی (1390).  بررسی شاخص‌های عدالت سازمانی در نهج‌البلاغه با تأکید بر فرمان امام علی)ع ( به مالک اشتر. دوفصلنامهعلمیپژوهشیمدیریتاسلامی، 19 (1)، 11-36.

مهداد، علی (1389).روانشناسیصنعتیوسازمانی،تهران: جنگل.

نصر اصفهانی، علی و آقاباباپور دهکردی، طاهره (1392). بررسی رابطه هویت سازمانی با سکوت سازمانی کارکنان،‌ جامعه‌شناسی کاربردی، 24 (4)، 139-162.

نصیری، فخرالسادات و بهشتی راد، رقیه (1393). بررسی نقش سقف شیشه‌ای بر کاهش عدالت سازمانی ادراک شده، مطالعات زنان، 12 (4)، 149-172.

Albert, S.; Ashforth, B. E. & Dutton, J. E. (2000). Organizational Identity and Identification, Charting New Waters and Building New Bridges. Academy of Management Review, 25 (1), 13-17.

Anderson, P. (2008). Happiness and health. The Journal of Socioeconomics, 37, 213- 236.

 Awando, M.; Wood, A.; Camargo, E. & Layne, A. (2014). Advancement of Mid-Career Faculty Members: Perceptions, Experiences, and Challenges, in Vasilikie Demos , Catherine White Berheide, Marcia Texler Segal (ed.) Gender Transformation in the Academy (Advances in Gender Research, Volume 19) Emerald Group Publishing Limited, pp.199 – 220.

Bartels, J.; Douwes, R.; Jong, M. & Pruyn, A. D. (2006). Organizational Identification During a Merger: Determinants of Employees’ Expected Identification With the New Organization. British Journal of Management, 17: 49-67.

Bellou, V.; Chitiris, L.; & Bellou, A. (2005). The Impact of Organizational Identification and Self-Esteem on Organizational Citizenship Behavior: The Case of Greek Public Hospitals. Operational Research. An International Journal, 2, 305-318.

Bergami, M. & Bagozzi, R. P. (2000). Self-categorization, affective commitment and group self-esteem as distinct aspects of social identity in the organization. Journal of Social Psychology, 39, 555.577.

Bies, R. J. & Tripp, T. M. (2002). Hot flashes, open wounds’: injustice and the tyranny of its emotions", in Steiner, D.D, Skarlicki, D. P. and Gilliland, S. W. (Eds), Emerging Perspectives on Managing Organizational Justice, Information Age Publishing, Greenwich, CT, pp. 203-21.

Bish, A. J.; Bradley L. M. & Sargent L. D. (2004). Career development for going beyond the call of duty: is it perceived as fair?  Journal: Career Development International, 9 (4): 391-405.

Blakely, G. L.; Andrews, M. C. & Moorman, R. H. (2005). The moderating effects of equity sensitivity on the relationship between organizational justice and organizational citizenship behaviors. Journal of Business and Psychology, 20 (2): 259-273.

 Bolton, S. & Way, R. (2007). Human resource management at the negotiating table: Vocabularies of motive and the NHS hospital service, International Journal of Public Sector Management, 20 (4), 304 – 313.

 Boon, O.; Arumugam, V.; Safa, M. S.  & Bakar, N. (2007). HRM and TQM: association with job involvement, Personnel Review, 36 (6), 939 – 962

Brissette, I.; Scheier, M. F. & Carver, C. S. (2002). The role of optimism in social network development, coping, and psychological adjustment during a life transition. Journal of Personality and Social Psychology, 82, 102−111.

Chen, Z. X., and Francesco, A. M. (2004). The relationship between the three components of commitment and employee performance in China. Journal of Vocational Behavior, 62 (3), 490-510.

Cheung, M. (2013).The mediating role of perceived organizational support in the effects of interpersonal and informational justice on organizational citizenship behaviors, Leadership & Organization Development Journal, 34 (6), 551 – 572.

Cohen, V. C. & Spector, P. E. (2001). The role of justice in organizations a Meta-Analysis, organizational behavior and human decision processes, (86), 278-321.

Cole Michael, S. & Bruch, H. (2006). Organizational identity strength, identification and commitment and their relationships to turnover intention: Does organizational hierarchy matter? Journal of Organizational Behavior, 27: 585–605.

Coll, J. E. & Draves, P. R. (2008). An examination of the relationship between optimism and worldview among university students. College student Journal, 42, 395- 401.

Colquitt, J. A.; Conlon, D. E.; Wesson, M. J.; Porter, C. O. L. H. &    Ng,   K. Y.  (2005). Justice at the millennium:  A meta-analytic review   of 25   years   of   organizational   justice   research. Journal   of Applied Psychology, 86, 425-445.

Cornelissen J. P. S.; Haslam, A. & Balmer, J. (2007). Social Identity, Organizational Identity and Corporate Identity: Towards an Integrated Understanding of Processes, Patternings and Products. British journal of management, 18: 1-16.

Devasagayam, H. C. H. (2013). Organizational citizenship behavior of distributed teams: a study on the mediating effects of organizational justice in software organizations. International Journal of Scientific and Engineering Research, 4 (1): 1-54.

Diefendorff, J. M.; Brown, D. J.; Kamin, A. L. & Lord R. G. (2002). Examining the roles of job involvement and work centrality in predicting organizational citizenship behaviours and job performance. J Organ Behav, 23 (1):93-108.

Elamin, A. (2012). Perceived organizational justice and work‐related attitudes: a study of Saudi employees, World Journal of Entrepreneurship, Management and Sustainable Development, 8 (1), 71 – 88.

Elias, S. & Mittal, R. (2011). The importance of supervisor support for a change initiative: An analysis of job satisfaction and involvement, International Journal of Organizational Analysis, 19 (4), 305 – 316.

Emery, C. & Barker, K. (2007). Effect of Commitment, Job Involvement and Teams on Customer Satisfaction and Profit. Team Performance Management, Learning and Pedagogy, 13 (3 - 4), 90 – 101.

Ferreira. N. Basson, J. & Coetzee, M. (2010) Psychological career resources in relation to organizational commitment: An exploratory study. SA Journal of Human Resource Management, 8 (1), 1-10.

Gerstrom, A. (2015). Identity after death: how legacy organizational identity and death form each other, Management Research Review, 38 (1), 89 – 123.

Greenberg,   J.   &   Colquitt,   J.   A.   (2005).   Handbook   of   organizational justice. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Hee, H. & Baruch, Y. (2009). Transforming Organizational Identity under Institutional Change". Journal of Organizational Change Management, 22 (6), 575-599.

Hough, L. M.; & Ones, D. S. (2001). The structure, measurement and use of personality variables in industrial, work and organizational psychology. SAGE publications.

Khan, K.; Abbas , M.; Gul. A. & Raja, U. (2015). Organizational Justice and Job Outcomes with Involvement: Moderating Role of Islamic Work Ethic, Journal of Business Ethics, 126 (2), 235-246.

Kinicki, A. J.; McKee-Ryan, F. M.; Schriesheim, C. A. & Carson, K. P. (2002). Assessing the construct validity of the Job Descriptive Index: A review and meta- analysis. Journal of Applied Psychology, 87, 14-32.

Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. Second Edition, New York: The Guilford Press.

Kumar, K., Bakhshi, A. & Rani, E. (2009). Organizational justice perceptions as predictor of job satisfaction and organizational commitment, The IUP Journal of management Research, 8 (10), 24-37.

Lambert, E. (2003). The Impact of Organizational Justice on Correctional Staff, Journal of criminal Justice, 31 (2), 155-168.

Lambert, E. G.; Hogan, N. L. & Cheeseman, K. (2013). The Link between Organizational Justice and Job Involvement, Corrections Compendium, 37 (2), 9-20.

Lee, S. M. (1971). an Empirical Analysis of Organization Identity. Academy of Management Journal. 14, 213-226

Luthans, F.; Youssef, C. & Avolio, B. J. (2007). Psychological Capital: investment and developing Positive Organizational Behavior in D. L. Nelson and C. L. Cooper. (Eds.) Positive Organizational Behavior, 9-24.

Nadiri, H. & Tanova, C. (2010). An investigation of the role of justice in turnover intentions, job satisfaction, and organizational citizenship behavior in hospitality industry. International Journal of Hospitality Management, 29, 33-41.

Mathiew, J. & Zajac, D. (1990). A review and Meta-analysis of the antecedents, correlates and consequences of organizational commitment. Psychological Bulletin, 108, 171-194.

Meisler, G. (2013). Empirical exploration of the relationship between emotional intelligence, perceived organizational justice and turnover intentions, Employee Relations, 35 (4), 441 – 455.

Olson B. J; Nelson D. L. & Parayitam, S. (2006). Managing aggression in organizations: what leaders must know? Journal Leadership and Organization Development, 27 (5): 384-398.

Pounder, J. S. (2002). Public accountability in Hong Kong higher education: Human resource management implications of assessing organizational effectiveness, International Journal of Public Sector Management, 15 (6), 458 – 474.

Puusa, A. (2006).Conducting research on organizational identity. EJBO, 11 (2): 24-28.

Rai, S. (2015). Organizational justice and employee mental health’s moderating roles in organizational identification, South Asian Journal of Global Business Research, 4 (1), 68 – 84.

Riketta, M. (2005). Organizational identification: a meta-analysis. J Vocational Behav, 66(2): 358–84.

Rotenberry, P. F. & Moberg, P. J. (2007). Assessing the impact of job involvement on performance. Management Research News, 30, 203-215

Sillince, John A. A. (2006). Resources and Organizational Identities. Management communication quarterly, 20 (2): 186-212.

Sjahruddin, H. (2013). Organizational justice, organizational commitment and trust in manager as predictor of organizational citizenship behavior. Institute of Interdisciplinary Business Research; 4 (12): 133-41.

Skalen, P. (2004). New public management reform and the construction of organizational identities, International Journal of Public Sector Management, 17 (3), 251 – 263.

Skolink, M. L. (1998). Higher education in the 21st century, perspective on an emerging body of literature. Futures, 30 (7), 635-650.

Sweeney, P. D. & McFarlin, D. B. (1997). Process and outcome: gender differences in the assessment of justice. Journal of Organizational Behavior, 18, 83-98.

Witing, M. (2006) Relations between Organizational Identity, Identification and Organizational Objectives. Journal of Managerial psychology, 21 (7), 432-452.

Wrosch, C. & Scheier, M. F. (2003). Personality and quality of life: the importance of optimism and goal adjustment. Quality of life research, 12, 59- 72.

Zhang, L. Nie, T. & Luo, Y. (2009). Matching organizational justice with employment modes: Strategic human resource management perspective. Journal of Technology Management, 4 (2): 180-187.