نقش واسطه‌ای هوش هیجانی در ارتباط بین خودکارآمدی پژوهشی و انگیزه پیشرفت تحصیلی (مورد مطالعه: دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه بوعلی سینا همدان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشگاه بوعلی سینا

چکیده

هدف از اجرای پژوهش حاضر بررسی رابطه خودکارآمدی پژوهشی و انگیزه پیشرفت تحصیلی با نقش میانجی هوش هیجانی و روش تحقیق توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری، دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه بوعلی سینا همدان به تعداد 3340 نفر بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای 246 نفر (182 نفر دانشجوی کارشناسی ارشد و 64 نفر دانشجوی دکتری) به‌طور تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌های پژوهش، پرسشنامه استاندارد بود. برای تعیین روایی پرسشنامه‌ها از روایی محتوایی با استفاده از دیدگاه متخصصان علوم تربیتی بهره گرفته شد و میزان پایایی پرسشنامه‌ها با ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه خودکارآمدی پژوهشی 76/0=α، پرسشنامه هوش هیجانی 92/0=α و پرسشنامه انگیزه پیشرفت تحصیلی 81/0=α به دست آمد. داده‌های پژوهش با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون در نرم‌افزار SPSS و تحلیل مسیر در نرم‌افزار LISREL تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که اثر مستقیم و غیر مستقیم خود کارآمدی پژوهشی با نقش میانجی هوش هیجانی بر انگیزش پیشرفت تحصیلی مثبت و معنی‌دار بود. درنتیجه برای اینکه انگیزه پیشرفت تحصیلی دانشجویان افزایش یابد، باید به خودکارآمدی پژوهشی و هوش هیجانی توجه شود.

کلیدواژه‌ها


ادیب، یوسف؛ فتحی آذر، اسکندر و قلقاچی، سمیه (1394). مطالعه تجربیات اساتید و دانشجویان دانشگاه تبریز از توجه به اخلاق در پژوهش. راهبرد فرهنگ، 29، 150-180.

اکبری، مهرداد و آقایوسفی، علی‌رضا (1389). رابطه هوش سیال، ابعاد شخصیت (برون‌گرایی، روان‌رنجوری و روان‌پریشی) و هوش هیجانی با موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان مقطع دبیرستان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 4 (2)، 44 – 57.

ایزدی، احمد؛ ابوالقاسمی، مهدی و رستمی، ام‌کلثوم (1390). رابطه بین هوش هیجانی و پیشرفت تحصیلی در میان دانشجویان یک دانشگاه نظامی. فصلنامه روان‌شناسی نظامی،  2 (5)، 17-27.

برغمدی، مهدی (1387). تعیین نقش واسطه‌ای هوش هیجانی در تأثیر استرس بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان مقطع پیش‌دانشگاهی شهرستان سبزوار. پایان‌نامه کارشناسی ارشد،‌ دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی.

تمنایی‌فر، محمدرضا؛ صدیقی، فریبرز و سلامی محمدآبادی، فاطمه (1389). رابطه هوش هیجانی، خودپنداره و عزت نفس با پیشرفت تحصیلی. فصلنامه راهبردهای آموزش،  3 (3)، 121-126.

تیرگری، عبدالحکیم (1385). هوش هیجانی و سلامت روانی: رویکردها، راهبردهای و برنامه‌های پیشگیر در به سازی زندگی زناشویی. رفاه اجتماعی، 4 (14)، 85 -102.

ثمری، علی‌اکبر و طهماسبی، فهیمه (1386). بررسی رابطه هوش هیجانی و پیشرفت تحصیلی در دانشجویان. اصول بهداشت روانی، 9 (35/36)، 121-128.

حسن‌آبادی، حمیدرضا و دیگران (1391). عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان: نتایج مقدماتی یک مطالعه ملی. مجموعه مقالات ششمین سمینار سراسری بهداشت روانی دانشجویان، دانشگاه گیلان.

حنیفی، فریبا و جویباری، آزیتا (1389). بررسی رابطه هوش هیجانی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دوره متوسطه شهر تهران. فصلنامه تحقیقات مدیریت آموزشی، 5، 29-56.

رستمی، رضا؛ شاه‌محمدی، خدیجه؛ قائدی، غلامحسین؛ بشارت، محمدعلی؛ اکبری، سعید و نصرت‌آبادی، مسعود 1389). رابطه خودکارآمدی با هوش هیجانی و حمایت ادراک شده در دانشجویان دانشگاه تهران. افق دانش، 16 (3)، 46-55.

رضاییان، محسن؛ زارع، محمد؛ باختر، مرضیه و هادی مقدم، محبوبه (1394). بررسی خودکارآمدی پژوهشی در دانشجویان دوره کارورزی رشته پزشکی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در سال 1392. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 14، 111-124.

رهنما، اکبر و عبدالملکی، جمال (1388). بررسی رابطه بین هوش هیجانی و خلاقیت  با پیشرفت تحصیلی در دانشجویان دانشگاه شاهد. اندیشه‌های نوین تربیتی، 5 (2)، 55-78.

صالحی، منیره؛ کارشکی، حسین و آهنچیان، محمدرضا (1394). اعتباریابی مقدماتی مقیاس انگیزش پژوهشی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی. مطالعات روان‌شناختی، 11 (1)، 51-73.

صبحی قراملکی، ناصر (1391). پیش‌بینی انگیزه پیشرفت تحصیلی بر اساس هوش هیجانی دانش‌آموزان. فصلنامه روان‌شناسی مدرسه، 1 (3)، 49-62.

ظهره‌وند، راضیه (1389). مقایسه مفهوم خود، خودکارآمدی تحصیلی، هوش هیجانی، باورهای جنسیتی و رضایت از جنس دختران و پسران دبیرستانی و سهم هر یک در پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی. مطالعات روان‌شناختی، 6 (3)، 46-74.

فقیهی‌پور، جواد؛ آتشی، سیدحسن؛ فقیهی‌پور، سمیه و مشهدی اسماعیل، ایرج 1389). بررسی رابطه بین هوش هیجانی و وظیفه‌شناسی در بین دانشجویان دانشگاه امام علی. فصلنامه مدیریت نظامی، 39، 131-162.

قدم‌پور، عزت‌الله؛ گراوند، هوشنگ و سبزیان، سعیده (1393). رابطه بین ادراک از محیط آموزشی- پژوهشی و خودکارآمدی پژوهشی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه علوم پزشکی مشهد. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 73، 926-936.

کارشکی، حسین و بهمن‌آبادی، سمیه (1392). ارزیابی مؤلفه‌ها و ساختار عاملی خودکارآمدی پژوهشی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 68، 91-114.

کارشکی، حسین و بهمن‌آبادی، سمیه (1393). بررسی نقش باورهای خود-کارآمدی و انتظار پژوهشی در علاقه‌مندی دانشجویان به پژوهش. پژوهش‌های آموزش و یادگیری، 21 (5)، 1-18.

کرامتی، محمدرضا (1388). بررسی رابطه رضایت اعضای هیئت علمی از سیستم پژوهشی دانشگاه با انگیزه پژوهشی آنان. دو فصلنامه برنامه‌ریزی در نظام‌های آموزشی، 1 (2)، 35-41.

کشاورزی ارشدی، فرناز (1388). تأثیر سبک هویتی و هوش هیجانی در پیش‌بینی انگیزه پیشرفت تحصیلی دانشجویان کارشناسی ارشد. اندیشه و رفتار، 4 (13)، 43-57.

گراوند، هوشنگ؛ کارشکی، حسین و آهنچیان، محمدرضا (1393). رابطه بین خودکارآمدی پژوهشی با عملکرد پژوهشی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 63، 41-50.

لیوارجانی، شعله و غفاری، سارا (1389). بررسی رابطه هوش هیجانی و مهارت‌های اجتماعی با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان مقطع دوم متوسطه شهر تبریز. علوم تربیتی، 3 (9)، 71-88.

محمدی، قدرت‌الله و پورشافعی، هادی (1393). بررسی تفاوت ادراک مدیران و دبیران مقطع متوسطه از عوامل انگیزشی شغلی بر اساس نظریه آلدرفر. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 5 (9)، 75-96.

مهبد، مینا و فولادچنگ، محبوبه (1391). نقش دلبستگی به والدین در پیشرفت تحصیلی با واسطه‌گری خودکارآمدی. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 6 (1)، 88- 100.

میری، محمدرضا و دری، غلامرضا (1394).  بررسی رابطه خودکارآمدی و هوش هیجانی با انگیزه پیشرفت در دانشجویان. تحقیقات نظام سلامت، 11 (2).

ویسانی، مختار؛ غلامعلی لواسانی؛ مسعود و اژه‌ای، جواد (1391). نقش اهداف پیشرفت، انگیزش تحصیلی و راهبردهای یادگیری بر اضطراب آمار: آزمون مدل علّی. مجله روان‌شناسی، 16 (3)، 142-160.

یوسفی، علی‌رضا؛ قاسمی، غلامرضا و فیروزنیا، سمانه (1388). ارتباط انگیزش تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 9 (1)، 79-86.

 

Altunsoy, S.; Çimen, O.; Ekici, G.; Derya Atik, A. & Gökmen, A. (2010). An assessment of the factors that influence biology teacher candidates’ levels of academic self-efficacy. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 2377–2382.

Antoñanzas, J. L.; Salavera, C.; Teruel, P.; Sisamon, C.; Ginto, A.; Anaya, A. et al (2014). Emotional intelligence and personality in student teachers. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 132; 492 – 496.

Bieschke, K. J.; Herbert, J. T., & Bard, C. (1998). Using a social cognitive model to explain research productivity among rehabilitation counselor education faculty. Rehabilitation Education, 12 (1), 1-16.

Bong, M., & Clark, R. (1999).Comparison between self-concept and self-efficacy in academic motivation research. Educational Psychologist, 34 (3), 139-153.

Brackett, M.; Mayer, J.; & Warner, R. (2004). Emotional Intelligence and its relation to everyday behavior. Personality and Individual Differences, 36 (6), 1387-1402.

Chan, D. W. (2007). Emotional intelligence, self-efficacy, and coping among Chinese prospective and in-service teachers in Hong Kong. Educational Psychology, 28 (4), 397-408.

Ciarrochi, J.; Dean, F.; & Anderson, S. (2008). Emotional intelligence moderats the relationship between stress and mental health. Personality and Individual Differences, 32, 197-209.

Clinkenbeard, P. R. (2012). Motivation and and gifted students: Implications of theory and research. Psychology in the Schools, 49 (7), 622-632.

Eminoglu, S. K. (2010). A study on preserves English teachers’ self-efficacy perceptions and tendency towards academic dishonesty. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2; 4985–4990.

Fan, W. & Williams, C. M. (2010).  The effects of parental involvement on students' academic self- efficacy, engagement and intrinsic motivation. Educational Psychology, 30 (1), 53-74. 

Feyter, T. D.; Caers, R.; Vigna, C.; & Bering, D. (2012). Unraveling the impact of the Big Five personality traits on academic performance: The moderating and mediating effects of self-efficacy and academic motivation. Learning and Individual Differences, 22; 439–448.

Goleman, D. (1998). Emotional Intelligence: Why it can matter more.

Gupta, G. & Kumar, S. (2010), Mental Health in Relation to Emotional Intelligence and Self Efficacy among College Students. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology, 36 (1), 61-67.

Harackiewicz, J.; Tibbetts, Y.; Canning, E.; &  Hyde, J. (2014). Harnessing Values to Promote Motivation in Education, in Stuart A. Karabenick, Timothy C. Urdan (ed.) Motivational Interventions (Advances in Motivation and Achievement, Volume 18) Emerald Group Publishing Limited, pp.71 – 105.

Hashempour, S. & Mehrad, A. (2014).The effect of anxiety and emotional intelligence on students’ learning process. Journal of Education and Social Policy, 1 (2), 115-123.

Hemmings, B. & Kay, R.  (2010). Research self-efficacy, publication output, and early career development.  International Journal of Educational Management, 24 (7), 562-574.

Kinman, G. & Kinman, R. (2001) .The role of motivation to learn in management education. Journal of Workplace Learning, 13(4), 132 – 144.

Klassen, R. M.; Krawchuk, L. L. & Rajani, S. (2008). Academic procrastination of undergraduates: Low self-efficacy to self-regulate predicts higher levels of procrastination. Contemporary Educational Psychology, 33, 915–931.

Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. Second Edition, New York:  The Guilford Press.

Magnano, P.; Ramaci, T. & Platania, S. (2014). Self-efficacy in learning and scholastic success: implications for vocational guidance. Procedia - Social and Behavioral Sciences 116; 1232 – 1236.

Martyushev, N. V.; Sinogina, E. S.; & Sheremetyeva, U. M. (2014). Motivation system of students and teaching staff of higher educational institutions for research work accomplishment. International Conference on Research Paradigms Transformation in Social Sciences

Mitrofan, N. & Cioricaru, M. F. (2014). Emotional intelligence and school performance-correlational study. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 127, 769 – 775.

Noorazzila S. & Ramlee, A. R. (2014). The Relationship between Emotional Intelligence and Job Performance of Call Centre Agents. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 129; 75 – 81.

Parker, J. D. A.; Summerfeldt, L. J.; Hogan, M. J.; & Majeski, S. (2002). Emotional intelligence and academic success: Examining the transition from high school to university. Personality and Individual Differences, 36,163-172.

Peng, C. (2012). Self-regulated Learning Behavior of College Students of Art and Their Academic Achievement. Physics Procedia, 33; 1451 – 1455.

Petridesa K.V.; Norah F.; & Adrianm, F. (2004).The role of trait emotional intelligence in academic performance and deviant behavior at school; Abstract personality and Individual differences. 36; 277-293.

Petrovici, A. & Dobrescu, T. (2014). The role of emotional intelligence in building interpersonal communication skills. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 116, 1405 – 1410.

Robbins, S. B.; Lauver, K.; Le, H.; Davis, D.; Langley, R.; & Carlstrom, A. (2004). Do psychosocial and study skill factors predict college outcomes? A meta-analysis. Psychological Bulletin, 130, 261–288.

Salovey, P.; Stroud, L.; Woolery, A.; & Epel, E. (2002) Perceived emotional intelligence, stress reactivity and symptom reports: Furthers explorations using the Trait Meta-Mood Scale. Psychology and Health, 17, 611-627.

Siegling, A. B.; Nielsen, C.; & Petrides, K. V. (2014). Trait emotional intelligence and leadership in a European multinational company. Personality and Individual Differences, 65, 65–68.

Vallerend, R. J.; Pelletier, L. G.; Blais, M. R.; Briere, N. M.; Senecal, C.; & Vallieres, E. F. (1992). The Academic Motivation Scale:A measure of intrinsic, extrinsic, and amotivation in education.  Journal of Educational and Psychological Measurement, 52, 1003-1017.

Van der zee, K., Thijs, M.,and Schakel, L.(2010). The relationship of emotional intelligence with academic intelligence and the Big Five. European Journal of Personality; 16,103-125.

Vancouver, J.  B. & Kendall, L. N. (2006). When self-efficacy negatively relates to motivation and performance in a learning context. Journal of Applied Psychology, 91, 1146–1153.

Vasile, C.; Marhan, A. M.; Singer, F. M.; & Stoicescu, D. (2011). Academic self-efficacy and cognitive load in students. Procedia Social and Behavioral Sciences, 12; 478–482.

Wolters, C. A. (2003). Understanding procrastination from a self-regulated learning perspective. Journal of Educational Psychology, 95; 179–187.

Yazici, H.; Seyis, S. & Altun, F. (2011). Emotional intelligence and self-efficacy beliefs as predictors of academic achievement among high school students. Procedia Social and Behavioral Sciences, 15; 2319–2323.

Yogurtu, K., (2013). The impact of self-efficacy perception on reading comprehension on academic achievement. Procedia - Social and Behavioral Sciences 70, 375 – 386.

Zeidner, M.; Shani-Zinovich, I.; Matthews, G.; & Roberts, R. (2005). Assessing emotional intelligence in gifted and non-gifted high school students: Outcomes depend on the measureIntelligence, 33 (4), 369-378.

Zulla, R.  (2008).  Parental  attachment,  caretaking  responsibilities  and  self efficacy  in  the adjustment  of  Canadian  immigrants.  Master’s thesis University of Alberta.