خصوصیات روان‌سنجی مقیاس تعاملات همسالان (مورد مطالعه: مدرسه‌های ابتدایی پسرانه شهر سمنان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی دانشگاه سمنان

2 استادیار گروه روان‌شناسی تربیتی دانشگاه سمنان

چکیده

هدف از پژوهش حاضر رواسازی مقیاس تعاملات همسالان در دانش‌آموزان شهر سمنان بود. بدین منظور 600 دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند و به مقیاس تعاملات همسالان و پرسشنامه انگیزش تحصیلی هارتر پاسخ دادند. تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، همبستگی سؤال- نمره کل و تحلیل اعتبار برای بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس اجرا شد. همچنین از مدل پاسخ مدرج سیم‌جیما برای برازندگی داده‌ها و تحلیل استفاده شد. تحلیل‌های آماری با نرم‌افزارهای SPSSV22، LISRELV8.80و Multilog انجام شد. نتایج تحلیل عاملی نشان داد این مقیاس از دو عامل اشباع شده و از شاخص‌های برازش مناسبی برخوردار است. تعاملات همسالان با انگیزه تحصیلی (196/-)، پیشرفت تحصیلی (206/-)، غیبت از مدرسه (121/0) و نمره انضباط (231/-) رابطه معنی‌داری داشت (01/0p≤). اعتبار مقیاس تعاملات همسالان با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای کل مقیاس 85/0، قربانی 78/0 و برای خرده مقیاس قلدری 79/0 به دست آمد که همگی رضایت‌بخش بود. داده‌های پاسخ سؤال‌ها با مدل سیم‌جیما برازندگی مناسبی داشت و تابع آگاهی آزمون در دامنه 8/0- تا 1/2+ پیوستار ویژگی بود. یافته‌های پژوهش بیانگر این است که نسخه فارسی مقیاس تعاملات همسالان در جامعه دانش‌آموزان مدرسه‌های ابتدایی از ویژگی‌های روان‌سنجی قابل قبولی برخوردار است و می‌توان از آن به‌عنوان ابزاری معتبر در پژوهش‌های روان‌شناختی استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها


اکبری بلوطبنگان، افضل و طالع‌پسند، سیاوش«الف» (1393). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس قلدری هارتر در مدارس ابتدایی سمنان. مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، 12 (4) 13 – 27.

اکبری بلوطبنگان، افضل و طالع‌پسند، سیاوش«الف» (1394). مقایسه شیوع قلدری در دانش‌آموزان دختر و پسر مدارس متوسطه شهر قم. اولین همایش ملی سوادآموزی و ارتقای سلامت، 14 آبان ماه 1394، 51-147.

اکبری بلوطبنگان، افضل و طالع‌پسند، سیاوش«ب» (1393). رواسازی مقیاس پرخاشگری (قلدری و خشم) در مدارس ابتدایی سمنان. فصلنامه پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی، 4 (16)، 73 – 88.

اکبری بلوطبنگان، افضل و طالع‌پسند، سیاوش«ب» (1394). ساختار عاملی و ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه شیوع قلدری (BPQ) در مدارس متوسطه. مجله آموزش و سلامت جامعه (دانشگاه علوم پزشکی همدان)، 2 (2)، 10 – 19.

اکبری بلوطبنگان، افضل و طالع‌پسند، سیاوش«ج» (1394). نقش قلدری و قربانی شدن در پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان مدارس ابتدایی شهر سمنان. اولین همایش ملی سوادآموزی و ارتقای سلامت، 14 آبان ماه 1394، 97-292.

اکبری بلوطبنگان، افضل و طالع‌پسند، سیاوش«د» (1394). رواسازی مقیاس قلدری ایلی‌نوی در دانش‌آموزان ابتدایی شهر سمنان. مجله اصول بهداشت روانی، 17 (4)،  178 -185.

اکبری بلوطبنگان، افضل و طالع‌پسند، سیاوش«ه» (1394). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس قربانی در مدارس ابتدایی شهر سمنان. نشریه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی (پژوهنده)، 20 (3)، 163 – 170.

اکبری بلوطبنگان، افضل و طالع‌پسند، سیاوش (1395). خصوصیات روان‌سنجی پرسشنامه قربانی چندبعدی در دانش‌آموزان مدارس ابتدایی شهر سمنان. مجله دانشگاه علوم پزشکی سمنان (کومش)، 17 (3)، 660 – 668.

اکبری بلوطبنگان، افضل؛ واعظفر، سیدسعید و رضایی، علی‌محمد (1393). ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس رفتار اجتماعی کودک. مجله علوم رفتاری، 8 (4)، 339 – 345.

Attar-Schwartz, S. (2009). Peer sexual harassment victimi­zation at school: The roles of student characteristics, cultural affiliation, and school factors. American Journal of Orthopsy­chiatry, 79 (3),407-20.

Baker, J. G.; Rounds, J. B. & Zevon M.A.A (2000). Comparison of Graded Response and Rasch Partial Credit Models with Subjective Well-being. Journal Educational behavior stat. 25 (3), 253-70.

Bayraktar, F. (2009). Ergenlerin zorba ve kurban davranışların­da birey, aile, akran ve okula dair özelliklerin rolü: Bütüncül bir model önerisi. Yayınlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniver­sitesi, Ankara.

Bee, H. & Boyd, D. (2007). The developing child. Boston: Pear­son International Edition.

Berkler, S. J. (1990). Applications of covariance structure modeling in psychology: cause for concern. Psychological Bull, 107, 260-73.

Boulton, M. J. & Smith, P.K. (1994). Bully/victim problems in middle school children: Stability, self-perceived competence, peer perceptions, and peer acceptance. British Journal of Developmental Psychology, 12, 315-29.

Boulton, M. J.; Trueman, M. & Murray, L. (2008). Associations between peer victimization fear of future victimization and disrupted concentration on class work among junior school pupils. British Journal Education Psychology. 78, 473-89.

Brown, S. L.; Birch, D. A. & Kancherla, V. (2005). Bullying perspectives: Experiences, attitudes, and recommendations of 9- to 13-year-olds attending health education centers in the United States. Journal of School Health, 75 (10), 384-92.

Bryk, A. & Schneider, S. (2002). Trust in schools: A core resour­ce for improvement. New York: Russell Sage Foundation.

Bukowki, W. M.; Sippola, L. A. & Newcomb, A.F. (2000). Variations in patterns of attraction to same-and other-sex peers during early adolescence. Developmental Psychology, 36, 147-54.

Çalık, T.; Özbay, Y.; Özer, A.; Kurt, T. & Kandemir, M. (2009). İlköğretim okulu öğrencilerinin zorbalık statülerinin okul iklimi, prososyal davranışlar, temel ihtiyaçlar ve cinsiyet değişkenlerine göre incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 60, 555-76.

Coie, J. D. & Dodge, K. A. (1998). Aggression and antisocial behavior. In N. Eisenberg (Ed.), Handbook of child psychology (Vol. 3, pp. 779-862). New York: Wiley.

Connolly, J.; Goldberg, A.; Pepler, D. & Craig, W. M. (1999). Development and significance of cross-sex activities in early adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 24, 123-30.

Craig, W. M.; Pepler, D. & Atlas, R. (2000). Observations of bullying in the playground and in the classroom. School Psychology International, 21 (1), 22-36.

Eccles, J. S. & Roeser, R.W. (2005). School and community influences on human development. In M. H. Bornstein & M. H. Lamb (Eds.), Developmental science: An advanced textbook (pp. 513-555). New Jersey, London: Lawrence Erlbaum Association.

Farrington, D. P. (1993). Understanding and preventing bullying. In M. Tonry (ed.), Crime and Justice, 17(pp. 381-458). Chicago, IL: University of Chicago Press.

Graham, S. & Juvonen, J. (1998). A social cognitive perspective on peer aggression and victimization. In R. Vasta (Ed.), Annals of child development (pp. 23-70). London: Jessica Kingsley Publishers.

Gutman, L. M. & Feinstein, L. (2008). Children’s Well-being in Primary School: Pupil and School Effects. Technical Paper 24, Wider Benefits of Learning Research Report. London: Department for Children, Schools, and Families.

Hawker, D. & Boulton, M. (2000). Twenty years’ research on peer victimization and psychosocial adjustment: A meta-analytic review of cross-sectional studies. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 41, 441-55.

Hawley, P. H. (1999). The ontogenesis of social dominance: A strategy-based evolutionary perspective. Developmental Review, 19, 97-132.

Haynie, D. L.; Nansel, T.; Eitel, P.; Davis Crump, A.; Saylor, K.; Yu, K. & Simmons-Morton, B. (2001). Bullies, victims, and bully/victims: Distinct groups of youth at risk. Journal of Early Adolescence, 21, 29-49.

Hilooğlu, S. (2009). Ilkögretim ikıncı kademe ogrencılerının zorbaca davranışlarını yordamada sosyal becerı ve yaşam do­yumunun rolu. Yayınlanmamış yuksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.

Holter, P. & Hendriksen, N. B. (1987). Field method for measuring respiratory loss and bulk export of organic matter from cattle dung pats. Soil Biology and Biochemistry. 19 (5): 649-50.

Jackson, D. L. (2003). Revisiting sample size and number of parameter estimates: Some support for the N: q hypothesis. Structural equation modeling. 10 (1): 128- 141.

Joreskog, K. G. & Sorbom D. (2003). LISREL 8: User's Reference Guide. Chicago: Scientific Software Inc.

Kaltiala-Heino, R.; Rimpela, M.; Rantanen, P. & Rimpela, A. (2000). Bullying at school: An indicator of adolescents at risk for mental disorders. Journal of Adolescence, 23,661-74.

Kasen, S.; Berenson, K.; Cohen, P. & Johnson, J. G. (2004). The effects of school climate on changes in aggressive and other be­haviors related to bullying. In D. L. Espelage & S. M. Swearer (Eds.), Bullying in American schools: A social-ecological perspec­tive on prevention and intervention (pp. 187-210). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum.

King, A. R. & Terrance, C. (2006). Relationships between per­sonality disorder attributes and friendship qualities among college students. Journal of Social and Personal Relationship, 23 (5), 5-20.

Kline, R. B. (2010). Principles and Practice of Structural Equation Modeling, 3rd edn Guilford Press. New York. USA. ISBN, 1965705777.‏ 2010.

Kowalski, R. M. & Limber, S. P. (2007). Electronic bullying among middle school students. Journal of Adolescents Health, 4, 22-30.

Kumpulainen, K.; Rasanen, E.; Henttonen, I.; Almqvist, F.; Kresanov, K. & Linna, S. L. (1998). Bullying and psychiatric symptoms among elementary school age children. Child Abuse & Neglect, 22,705-17.

Ladd, G.W. & Troop-Gordon, W. (2003). The role of chronic peer difficulties in the development of children’s psychological adjustment problems. Child Development, 74 (5), 1344-67.

Lee, S. S. & Wong, T. S. (2009). School, parents, and peer fac­tors in relation to Hong Kong students’ bullying. International Journal of Adolescence and Youth, 15, 217-33.

Moffitt, T. E. (1993). Adolescent-limited and life-course-persistent anti-social behavior: A developmental taxonomy. Psychological Review, 100, 674-701.

Nansel, T.; Overpeck, M.; Haynie, D.; Ruan, J. & Scheidt, P. C. (2003). Relationships between bullying and violence among U.S. youth. Archives of Pediatric Adolescent Medicine, 157, 348-53.

Nansel, T.; Overpeck, M.; Haynie, D.; Ruan, J. & Scheidt, P. C. (2003). Relationships between bullying and violence among U.S. youth. Archives of Pediatric Adolescent Medicine, 157, 348-53.

Nansel, T. R.; Craig, W.; Overpeck, M. D.; Saluja, G.; Ruan, W. J. (2004). Crossnational consistency in the relationship between bullying behaviors and psychosocial adjustment. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 158,730-36.

Nansel, T. R.; Overpeck, M.; Pilla, R. S.; Ruan, W. J.; Simons-Morton, B. & Scheidt, P. (2001). Bullying behaviors among US youth: Prevalence and association with psychosocial adjustment. Journal of the American Medical Association, 285,2094-2100.

Olweus, D. (1993). Bullying in Schools: What We Know and What We Can Do. Oxford: Blackwell.

Olweus, D. (1999). Norway. In P. K. Smith, Y. Morita, J. Junger-Tas, D. Olweus, R. Catalano., & P. Slee (eds), The Nature of School Bullying: A Cross-national Perspective (pp. 28-48). London: Rutledge.

Pellegrini, A. D. & Bartini, M. (2001). Dominance in early adolescent boys: Affinitive and aggressive dimensions and possible functions. Merrill–Palmer Quarterly, 47, 142-63.

  Pellegrini, A. D.; Bartini, M. & Brooks, F. (1999). School bullies, victims, and aggressive victims: Factors relating top group affiliation and victimization in early adolescence. Journal of Educational Psychology, 91, 216-24.

Perry, D. G.; Willard, J.; Perry, L. (1990). Peers’ perceptions of consequences that victimized children provide aggressors. Child Development, 61, 1289-309.

Petry, K.; Maes, B. & Vlaskamp, C. (2005). Domains of quality of life of people with rofound multiple disabilities: The perspective of parents and direct support staff. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 18, 35-46.

Rubin, K. H.; Chen, X.; Coplan, R.; Buskirk, A. A. & Wojsla­wowics, J. C. (2005). Peer relationships in childhood. In M. H. Bornstein & M. H. Lamb (Eds.), Developmental science: An ad­vanced textbook (pp. 513-555). New Jersey, London: Lawrence Erlbaum Association.

Salmivalli, C. & Isaacs, J. (2005). Prospective relations among victimization, rejection, friendlessness, and children’s self and peer-perceptions. Child Development, 76 (6), 1161-1171.

Salmivalli, C.; Ojanen, T.; Haanpää, J. & Peets, K. (2005). “I’m OK but you’re not” and other peer-relational schemas: Explai­ning individual differences in children’s social goals. Develop­mental Psychology, 41 (2), 363-75.

Schreiber, J. B.; Nora, A.; Stage, F. K.; Barlow, E. A. & King, J. (2006). Reporting structural equation modeling and confirmatory factor analysis results: A review. The Journal of educational research. 99 (6), 323-38.

Schwartz, D.; Dodge, K. A. & Coie, J.D. (1993). The emergence of chronic peer victimization. Child Development, 64, 1755-1772.

Shah, R. & Goldstein, S. M. (2006). Use of structural equation modeling in operations management research: Looking back and forward. Journal of Operations Management. 24 (2), 148-69.

Smith, P. K. & Sharp, S. (1994). The problem of school bullying. In P. K. Smith &S. Sharp (Eds.), School bullying (pp. 1-19). London: Rutledge.

Smith, P. K.; Shu, S. & Madsen, K. (2001). Characteristics of victims of school bullying: Developmental changes in coping strategies and skills. In J. Juvonen & S. Graham (Eds.), Peer harassment in school: The plight of the vulnerable and victimized (pp. 332-352). New York: Guilford.

Tarshis, T. P. & Huffman, L. C. (2007). Psychometric properties of the Peer Interactions in Primary School (PIPS) questionnaire. Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics, 28, 125-32.

Totan, T. (2008). Ergenlerde zorbalığın Anne baba ve akran iliş­kileri açısından incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.

Varjas, K.; Henrich, C. & Meyers, J. (2009). Urban middle school students’ perceptions of bullying, cyberbullying and school safety. Journal of School Violence, 8,159-76.

Veenstra, R., Lindenberg, S., Oldehinkel, A.J., De Winter, A.F., Verhulst, F. C. & Ormel, J. (2005). Bullying and victimization in elementary schools: A comparison of bullies, victims, bully/victims, and uninvolved preadolescents. Developmental Psychology, 41, 672-82.

Vygotsky, L. (1978). Mind in society. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Welsh, W. N. (2000). The effects of school climate on school disorder. The Annals of the American Acedemy of Political and Social Science, 567,88-107.

Whitney, I. & Smith, P. K. (1993). A survey of the nature and extent of bullying in junior/middle and secondary schools. Educational Research, 35, 3-25.

Williams, K. & Guerra, N. G. (2007). Prevalence and predic­tors of internet bullying. Journal of Adolescent Health, 41, 14-21.

Wolke, D.; Woods, S.; Stanford, K. & Schulz, H. (2001). Bullying and victimization of primary school children in England and Germany: Prevalence and school factors. British Journal of Psychology, 92, 673-96.

Wong, D. S. W.; Lok, D. P. P.; Lo, T. W. & Ma, S. K. (2008). School bullying among Hong Kong Chinese primary schoolchildren. Youth and Society, 40 (1), 35-54.

Yaban, E. H. (2010). Ergenlerin arkadaşlık niteligi, ebeveynden ve okul ortamında ogretmenden algılanan destek ile akran zor­balıgı/zorbalıga maruz kalma arasındaki ilişkiler. Yayınlanma­mış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.