ارزیابی و نقد کتاب‌های درسی زبان انگلیسی پراسپکت و ویژن 1 از منظر توانش ارتباطی بینافرهنگی و فرافرهنگی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار آموزش زبان انگلیسی دانشگاه بوعلی سینا- همدان

2 دانشجوی دکتری آموزش زبان انگلیسی دانشگاه بوعلی سینا- همدان

3 دانش‌آموخته آموزش زبان انگلیسی دانشگاه خوارزمی

چکیده

هدف از اجرای این پژوهش، ارزیابی و نقد کتاب‌های درسی تازه‌تألیف زبان انگلیسی پایه‌های هفتم، هشتم، نهم موسوم به پراسپکت (Prospect 1,2,3) و پایه دهم موسوم به ویژن1 (Vision1) مدرسه‌های ایران از منظر توانش ارتباطی بین فرهنگی و فرافرهنگی است. چهارچوب نظری این پژوهش که به روش کیفی است بر اساس مدل‌های توانش فرافرهنگی لیدیکوت(2000) و توانش ارتباطی بین فرهنگی بایرام(1997 و 2009) (Intercultural and Metacultural Communicative Competence) بود. برای اجرای پژوهش، نخست این مجموعه کتاب‌های درسی از منظر توانش ارتباطی بین فرهنگی و فرافرهنگی، بررسی کیفی و ذهنی شد. سپس با 22 معلم زبان انگلیسی دارای تجربه در تدریس این کتاب‌ها، مصاحبه‌ای نیمه ساختاریافته صورت گرفت. مصاحبه‌ها ضبط شده و سپس مورد تحلیل محتوا قرار گرفتند. یافته‌ها نشان‌دهنده آن بود که این کتاب‌ها، شامل برخی جنبه‌های فرهنگ بومی با تأکید بر دستور زبان و کارکردهای زبانی است ولی به توسعه توانش فرافرهنگی و بین فرهنگی توجه نشده است. همچنین، دو الگوی اصلی «گسستگی فرهنگ از زبان» و «ایرانیزه کردن گفتمان و محتوای کتاب» از داده‌های مصاحبه استخراج شد. نتیجه‌گیری می‌شود که علاوه بر توجه به فرهنگ بومی در نگارش مطالب این کتاب‌ها، وفاداری به «رویکرد ارتباطی فعال و خودباورانه» که شالوده این کتاب بومی بر آن است، ضرورت دارد.

کلیدواژه‌ها


احمدی صفا، محمد و فراهانی، مجتبی (1394). پرورش توانش بینافرهنگی در پراسپکت یک براساس دیدگاه معلمان زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی. پژوهش نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. 15 (3)، 1-24.

حسن‌زاده پلکویی، شهربانو و صالحی، کیوان (1396). تحلیل پدیدارشناسانه چالش‌های ناشی از افت استرس مولد تحصیلی در نظام ارزشیابی توصیفی ـ کیفی. فصلنامه مطالعات اندازه گیری و ارزشیابی آموزشی، 7(20)، 155-191.

رضایی، سعید و لطیفی، اشکان (1394). بررسی و نقد مؤلفه‌های فرهنگی و هویت کتاب درسی زبان انگلیسی پایه اول متوسطه (هفتم). پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 15 (3)، 43-58.

سودمند افشار، حسن (1394). بررسی و نقد کتاب زبان انگلیسی پایه اول دوره اول متوسطه با تکیه بر جنبه‌های تحلیل گفتمان انتقادی: نمود جنسیت و قدرت. پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 15 (3)، 105-132. 

طاهرخانی، رضا؛ افضلی میر، سید امیر؛ مالمیر، افشین؛ مسلسل، آرش و منتظری، زهرا (1396). نقد و بررسی کتاب جدید زبان انگلیسی پایه دهم بررسی در سطح ملی. پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 17 (7)، 77-91.

عادل، سید محمدرضا و طالبیان، فاطمه (1394). تجزیه و تحلیل فرهنگی تصاویر کتاب زبان انگلیسی پایه هفتم از منظر دانش‌آموزان ترک، فارس و کرد (کرمانج). پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 15 (3)، 133-158.

عبدالهی، ناهید و متقیان، محمد (1395). بررسی تحلیلی کتاب جدید التألیف زبان انگلیسی پایه دهم دبیرستان (Vision 1). مقاله ارائه شده در دومین همایش ملی پژوهش‌های نوین در حوزه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی ایران، صص، 1-10.

محمودی، محمدهادی و مرادی، محمد (1394). نقد و ارزشیابی کیفی کتاب زبان انگلیسی پایه اول دوره اول متوسطه (هفتم) با تأکید بر روش‌شناسی آموزش زبان خارجی. پژوهش‌نامة انتقادی متون و برنامه‌های علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 15 (3)، 179-196

 

Bazeley, P. (2013). Qualitative data analysis: Practical strategies. Thousand Oaks: Sage.

Brown, H. D. (2001). Teaching by principles: An interactive approach to language pedagogy (2nd ed.). White Plains: Addison-Wesley Longman.

Byram, M. (1989). Cultural studies in foreign language education. Philadelphia: Multilingual Matters.

Byram, M. (1997). Teaching and assessing intercultural communicative competence. Clevedon: Multilingual Matters.

Byram, M. (2009). Intercultural competence in foreign languages: The intercultural speaker and the pedagogy of foreign language education. In D. K. Deardorff (Ed.), The Sage handbook of intercultural competence (pp. 321-332). Thousand Oaks: Sage.

Byram, M., Golubeva, I. Han, H., & Wagner, M. (Eds.) (2017). From principles to practice in education for intercultural citizenship. Bristol: Multilingual Matters.

Byram, M., & Planet, M.T. (2000). Social identity and European dimension: Intercultural competence through foreign language learning. Graz: Council of Europe Publishing.

Chapelle, C. A. (2016). Teaching culture in introductory foreign language textbooks. London: Palgrave Macmillan.

Crawford, L.M., & McLaren, P. (2003). A critical perspective on culture in the second language classroom. In D. L. Lange & R.M. Paige (Eds.), Perspectives on culture in second language learning (pp. 127-157). Greenwich: Information Age Publishing.

Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Thousand Oaks: Sage.

Crozet, C. & Liddicoat, A. J. (2000). Teaching culture as an integrated part of language. In A. J. Liddicoat & C. Crozet (Eds.), Teaching languages, teaching cultures (pp. 1-18). Applied Linguistics Association of Australia: Language Australia.

Flick, U. (2014a). An introduction to qualitative research (5th ed.). Thousand Oaks: Sage.

Flick, U. (Ed.). (2014b). The Sage handbook of qualitative data analysis. Thousand Oaks: Sage.

Hammer, M. R. (2015). Intercultural competence development. In J. M. Bennett (Ed.), The Sage encyclopedia of intercultural competence (pp. pp 483-485). Thousand Oaks: Sage.

Hyland, K. (2006). English for academic purposes: An advanced resource book. London: Routledge. 

Kramsch, C. (1993). Context and culture in language teaching. Oxford: Oxford University Press.

Kramsch, C. (1998). Language and culture. Oxford: Oxford University Press.

Kramsch, C. (2012). Teaching culture and intercultural competence. In Chapelle, C. A. (Ed.), The Encyclopedia of applied linguistics (pp. 5555-5560), London: Wiley-Blackwell.

Leech, G. (1983). Principles of pragmatics. New York: Longman.

Liddicoat, A. J. (2002). Static and dynamic views of culture and intercultural language acquisition. Babel, 36(3), 4-11.

Liddicoat, A.J., Papademetre, L., Scarino, A., & Kohler, M. (2003). Report on intercultural language learning. Canberra ACT: Commonwealth of Australia.

McKay, S. L. (2002). Teaching English as an international language: Rethinking goals and perspectives. New York: Oxford University Press.

Merriam, S. B. (2002). Assessing and evaluating qualitative research: Examples for discussion and analysis. In S. B. Merriam & Associates (Eds.), Qualitative research in practice (pp. 18-33). San Francisco: Jossey-Bass.

Sharifian, F. (2003). On cultural conceptualizations. Journal of Cognition and Culture, 3 (3), 187-207.

Sharifian, F. (2008). Distributed, emergent cultural cognition, conceptualisation, and language. In Frank, R., Dirven, R., Zlatev, J., Ziemke, T. (Eds.), Body, language, and mind: Sociocultural situatedness (pp. 109-136). Vol. 2. Berlin: Mouton de Gruyter.

Sharifian, F. (2009). On collective cognition and language. In H Pishwa (Ed.), Language and social cognition: Expression of social mind (pp. 160-177). Berlin: Mouton de Gruyter.

Sharifian, F. (2010). Cultural conceptualizations in intercultural communication: a study of Aboriginal and non-Aboriginal Australians. Journal of Pragmatics, 42, 3367-3376.

Sharifian, F. (2013). Globalisation and developing meta-cultural competence in learning English as an International Language. Multilingual Education, 3(7), 1-11.

Spitzberg, B. H., & Changnon, G. (2009). Conceptualizing intercultural competence. In In D. K. Deardorff (Ed.), The Sage handbook of intercultural competence (pp. 2-52). Thousand Oaks: Sage.

Tomalin, B., & Stempleski, S. (1993). Cultural awareness. Hong Kong: Oxford University Press.

Tomlinson, B. (Ed.). (2013). Developing materials for language teaching (2nd ed.). London: Bloomsbury.

Tomlinson, B., & Musuhara, H. (2004). Developing cultural awareness. MET, 13(1), 1-7.

Weaver, G. (1993). Understanding and coping with cross-cultural adjustment stress. In R.M. Paige (Ed.), Education for the intercultural experience (pp. 137–168). Yarmouth: Intercultural Press.

Widdowson, H. (2017). The cultural and creative use of English as a Lingua Franca. Lingue e Linguaggi, 21, 275-281.

Xu Z. (2017) Developing meta-cultural competence in teaching English as an international language. In: Sharifian F. (ed.) Advances in Cultural Linguistics. (pp. 703-720). Singapore: Springer.

Xu, Z. (2018). Exploring English as an international language–Curriculum, materials and pedagogical strategies. RELC Journal, doi: 0033688217753848.