ارزیابی رویکرد مدیران دانشگاهی به تغییر برنامه‌های درسی در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی (مطالعه کیفی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار مؤسسه تحقیقات تربیتی، روان‌شناختی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی

چکیده

این پژوهش با هدف ارزیابی رویکرد مدیران دانشگاهی به تغییر برنامه‌های درسی در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی با استفاده از روش پژوهش کیفی اجرا شد. جامعه آماری پژوهش شامل سه گروه مدیران دانشگاهی، متخصصان برنامه‌ریزی درسی و سیاست‌گذاران در سطح کلان آموزش عالی بود که بر مبنای نمونه‌گیری نظری با ۱۷ نفر از آنها مصاحبه شد. به‌منظور تحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه از روش کیفی گرانهیم و لوندمن استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد چهار رویکرد کلی در مدیران دانشگاهی نسبت به تغییر برنامه‌های درسی در دانشگاه‌ها وجود دارد. در رویکرد اول (حمایتی)، مدیران دانشگاهی به تغییر برنامه‌های درسی باور داشته و علاوه بر تأمین منابع و امکانات خود نیز در این فرایند مشارکت دارند. در رویکرد دوم (غیرحمایتی)، مدیران دانشگاهی نه‌تنها به تغییر برنامه‌های درسی اعتقادی ندراند بلکه در عمل نیز هیچ‌گونه مشارکتی در زمینه تغییر برنامه‌های درسی ندارند. در رویکرد سوم (خنثی)، مدیران دانشگاهی نسبت به تغییر برنامه‌های درسی در دانشگاه‌ها بی‌تفاوت بوده و تمایلی به مشارکت در فرایند تغییر برنامه‌های درسی از خود نشان نمی‌دهند. در رویکرد چهارم (اقتضایی)، مدیران دانشگاهی نسبت به تغییرات برنامه‌های درسی باور عمیق دارند. این گروه از مدیران دانشگاهی علاوه بر تأمین منابع و امکانات برای تغییر برنامه‌های درسی، خود نیز در این فرایند مشارکت فعال دارند.

کلیدواژه‌ها


اشتراس، آنسلم و کوربین، جولیت (1385). اصول روش تحقیق کیفی: نظریۀ مبنایی؛ رویه‌ها و شیوه‌ها؛ ترجمه بیوک محمدی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

فتحی واجارگاه، کورش و مؤمنی مهموئی، حسین (1387). بررسی نقش عوامل مؤثر بر مشارکت اعضای هیئت علمی در برنامه­ریزی درسی دانشگاهی. آموزش عالی ایران، 1 (1)، 139 – 165.

فتحی واجارگاه، کورش (1386). عوامل مؤثر بر تغییر برنامه درسی علوم سیاسی در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی ایران، همایش انجمن علوم سیاسی و روابط بین‌الملل ایران ـ دانشگاه تهران.

نوروززاده، رضا و فتحی واجارگاه، کورش (1387). درآمدی بر برنامه‌ریزی درسی دانشگاهی. تهران: موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی.

 

Altabach, P. G. (1988). Comparative Studies in Higher Education, in Postlethwaite in (ed.) the Encyclopedia of comparative education and national system of education.

Barnett, R. & Coate, K. (2005). Engaging the Curriculum in Higher Education. Maidenhead: SRHE/Open University Press.

Chambers, N.N. (2009). Changing Times: The Role of the Curriculum Middle Manager within Colleges of Further Education. Doctoral Thesis submitted to the University of Birmingham. Birmingham.

Clark, B. (2001). The entrepreneurial university: new foundations for collegiality, autonomy and achievement. Higher Education Management, 13 (2), 9-24.

Creswell, J. W.; & Miller, D. L. (2000). Determining validity in qualitative inquiry. Theory into practice, 39 (3), 124-130.

Curee (2010). Effective Curriculum Innovation: How can school leaders manage curriculum change effectively? Coventry: Center for the use of research and evidence in education.

Dehghani, M., & Pakmehr, H.; & Jafari Sani. Hossein (2011). Managerial Challenges of Curriculum Implementation in Higher Education. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 15, 2003-2006.

Fathi Vajargah, K. (2006). A Model of Experimental Curriculum in Higher Education, Sothern Cross University.

Ganesun, R. (2011). Knowledge management for Expansion of HRMS, International Conference on Technology and Business Management, P. 650-651.

Graneheim, U. H.; & Lundman, B. (2004). Qualitative content analysis in nursing research: concepts, procedures and measures to achieve trustworthiness. Nurse education today24 (2), 105-112.

Hubball, H.; Gold, N.; Mighty, J.; & Britnell, J. (2007). Supporting the implementation of externally generated learning outcomes and learning‐centered curriculum development: An integrated framework. New Directions for Teaching and Learning, 2007 (112), 93-105.

Innes, R. (2004). Reconstructing undergraduate education: Using learning science to design effective course. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Johnson, B. (2005). Towards post managerialism in higher education: the case of management change at the University of the Witwatersrand. 1999-2004, Education. PhD Thesis, Wits University.

Jones, E. A. (2002). Transforming the curriculum: Preparing students for a changing world. ASHE-ERIC Higher Education Report, 29(3). San Francisco: Jossey-Bass.

Kurasha, P.; & Chabaya, R. A. (2013). Curriculum development and implementation: factors contributing towards curriculum development in Zimbabwe higher education system.

Lachiver, G. & Tardif, J. (2002). Fostering and managing curriculum change and innovation, in ‘Proc. Thirty-Second ASEE/IEEE Frontiers in Education Conf.’, Vol. 2, Boston, MA, pp. F2F7–12.

Lattuca, L. R. (2007). Curricula in International Perspective. In International Handbook of Higher Education (pp.39-64)

Mortimer, K. P. & Sathre, C. O. (2007). The art and politics of academic governance: Relations among boards, presidents, and faculty. Westport, CT: Praeger Publishers.

Nolan, C. (2002). Human resource development in the Irish hotel industry: the case of the small firm. Journal of European Industrial Training26 (2/3/4), 88-99.

Oliver, S. L. (2008). Comprehensive curriculum reform as a collaborative effort of faculty and administrators in a higher education institution: A case study based on grounded theory (Doctoral dissertation, Kent State University).

Paulsen, J.M. (2008). Managing Adaptive Learning from the Middle. A dissertation submitted to BI Norwegian School of management for the degree of Doctor Oecon.

Roffe, I. (2010). Sustainability of curriculum development for enterprise education: Observations on cases from Wales. Education+ Training, 52 (2), 140-164

Rudhumbu, N. (2015). Leading Curriculum change in Higher education in Botswana: Issues and challenges for academic middle managers. Indian Journal of Commerce and Management Studies, 6 (3), 1.

Rudhumbu, N.; & Maphosa, C. (2015). Academic Middle Managers’ Perceptions of their Role in the Planning of Curriculum Change in Private Higher Education Institutions in Botswana. J Soc Sci, 45 (3), 182-189.

Stark, J. S.; & Lattuca, L. R. (1997). Shaping the college curriculum: Academic plans in action. Needham Heights, MA: Allyn & Bacon.

Walkington, J. (2002). A process for curriculum change in engineering education. European Journal of Engineering Education, 27 (2), 133-148.