مدل علی پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی بر اساس جهت‌گیری هدف، ادراک از کلاس: نقش واسطه‌ای هیجان تحصیلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 استاد گروه روان‌شناسی تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

3 استادیار گروه روان‌شناسی تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

چکیده

هدف از اجرای پژوهش حاضر، پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی بر اساس جهت‌گیری هدف، ادراک از کلاس با نقش واسطه‌ای هیجان تحصیلی در قالب مدل علی به روش تحلیل مسیر بود. نمونه آماری این پژوهش شامل 380 نفر از دانش‌آموزان پایه نهم شهر تبریز بود که به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های جهت‌گیری هدف تحصیلی (الیوت و مک‌ گریگور، 2001)، ادراک از کلاس (جنتری، گابل و ریزا، 2002) و هیجان تحصیلی (پکران، 2005) بود. نتایج نشان داد مؤلفه‌های جهت‌گیری هدف (تسلط گرایش، تسلط اجتناب، عملکرد گرایش) و مؤلفه‌های ادراک از کلاس (علاقه، انتخاب، لذت) اثر مستقیم و مثبت و عملکرد اجتناب، اثر مستقیم و منفی بر پیشرفت تحصیلی دارند. مؤلفه‌های تسلط گرایش، عملکرد گرایش، عملکرد اجتناب، علاقه و لذت از طریق هیجان مثبت و تسلط گرایش، عملکرد گرایش، عملکرد اجتناب، علاقه، چالش و لذت از طریق هیجان منفی بر پیشرفت تحصیلی اثر غیرمستقیم و معنی‌دار دارند. درمجموع نتایج نشان داد که مؤلفه‌های جهت‌گیری هدف در مقایسه با مؤلفه‌های ادراک از کلاس، پیش‌بین خوبی برای پیشرفت تحصیلی هستند.

کلیدواژه‌ها


استقامتدار، زهرا (1393). رابطه ساده و چندگانه هیجان‌های پیشرفت باعملکرد تحصیلی دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز. پایان‌نامه کارشناسی ارشد.

بای، نرگس؛ حسن‌آبادی، حمیدرضا و کاوسیان، جواد (1396). الگوی ساختاری باورهای شایستگی و ادراک از کلاس درس با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان: نقش رفتارها و باورهای پیشرفت. روان‌شناسی کاربردی، 41، 67 – 83.

 بانشی، علیرضا؛ صمدیه، هادی و اژه‌ای، جواد (1393). اهداف پیشرفت و عملکرد تحصیلی: نقش واسطه‌ای هیجانات تحصیلی و خودتنظیمی. مجله روان‌شناسی، 18 (4)، 381 – 392.

جوکار، بهرام (1384). بررسی رابطه هدف‌گرایی و خودتنظیمی در دانشجویان رشته‌های مختلف تحصیلی دانشگاه شیراز. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 22 (4)، 56 -71.

جوکار، بهرام و دلاورپور، محمدآقا (1386). رابطه تعلل‌ورزی آموزشی با هدف پیشرفت. اندیشه‌های نوین تربیتی، 3، 61 – 80.

حاجی‌محمدی، میثم و تقوایی، داوود (۱۳۹۳). پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی بر اساس مسئولیت‌پذیری و ادراک از محیط کلاس دانش‌آموزان پسر سال سوم دوره اول متوسطه، دومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت و اقتصاد و علوم انسانی.

 حجازی، الهه و نقش، زهرا (1387). الگوی ساختاری رابطه ادراک از ساختار کلاس، اهداف پیشرفت، خودکارآمدی و خودنظم بخشی در درس ریاضی. تازه‌های علوم شناختی، 10 (4)، 27 – 38.

خوش‌طالع، مهسا (1393). رابطه سبک های پردازش اطلاعات و ادراک از محیط کلاس با راهبردهای مطالعه خودتنظیمی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.

دلاور، علی؛ اسماعیلی، نیلوفر و حسنوندی، صبا (1394). بررسی رابطه بین راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و انواع جهت‌گیری هدف با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان، روان‌شناسی تربیتی، 11 (36)، 56 – 75.

رشیدی، علی و امیری، محمد (1394). بررسـی رابطـه ادراک از محـیط یـادگیری کلاس با تاب‌آوری تحصیلی. پژوهش‌های آموزش و یادگیری، دانشگاه شاهد، 22، 189 – 198.

رضایی، اکبر و سیف، علی‌اکبر (1384). نقش باورهای انگیزشی، راهبردهای یادگیری و جنسیت در عملکرد تحصیلی. فصلنامه تعلیم و تربیت، 21 (4)، 44 – 86.

زارع، حسین و رستگار، احمد (1393). مدل علی پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانشجویان آموزش مجازی: نقش باورهای هوشی، اهداف پیشرفت و هیجان‌های تحصیلی. دوفصلنامهشناختاجتماعی، 2، 6-32.

شریعت‌پناه، شکوفه و مشهدی، علی (1394). نقش جهت‌گیری اهداف در موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان (موردمطالعه: دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه دوم). پژوهش در یادگیری آموزشگاهی ومجازی، 3، 59 – 66.

شریفی ساکی، شیدا؛ فلاح، محمدحسین و زارع، حسین (1393). نقش خودکارآمدی ریاضی، خودپنداره ریاضی و ادراک از محیط کلاس در پیشرفت ریاضی دانش‌آموزان با کنترل جنسیت. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 4 (1)، 42 -82.

صیف، محمدحسن (1394). ارائه الگوی روابط علی جهت‌گیری هدف تحصیلی و درگیری شناختی: نقش واسطه‌ای هیجان‌های تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی. دوفصلنامه علمی پژوهشی شناخت اجتماعی، 2 (8)، 7-21.

کاوسیان، جواد؛ کدیور، پروین و عرب‌زاده، مهدی (1395). رابطه متغیرهای محیطی با عملکرد تحصیلی با نقش واسطه‌ای نیازهای روان‌شناختی، خودتنظیمی و هیجان‌های تحصیلی. مجله روان‌شناسی، 20 (80)، 424 – 438.

کدیور، پروین؛ فرزاد، ولی‌اله؛ کاوسیان، جواد و نیکدل، فریبرز (1388). رواسازی پرسشنامه هیجان‌های تحصیلی پکران. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، 8، 7 38.

محسن‌پور، مریم (1384). نقش خودکارآمدی، اهداف پیشرفت، راهبردهای یادگیری و پایداری در پیشرفت تحصیلی در درس ریاضی دانش‌آموزان سال سوم متوسطه شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی، دانشگاه تهران.

محمدی‌پور، محمد (1395). شاخص‌های روان‌سنجی پرسشنامه ادراک فعالیت‌های کلاسی. پژوهشنامه تربیتی، 11 (46)، 67 -78.

نیکدل، فریبرز (1389) بررسی رابطه ادراک از محیط کلاس و باورهای انگیزشی (جهت‌گیری هدف و خودپنداری تحصیلی) با هیجان‌های تحصیلی و یادگیری خودگردان نقش واسطه‌ای هیجان‌های تحصیلی. پایان‌نامه دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه تربیت معلم تهران.

ویسی، کوروش و طالع‌پسند، سیاوش (1393). رابطه جهت‌گیری هدف پیشرفت، ساختارهای ادراک شده کلاس درس، راهبردهای شناختی و فراشناختی با پیشرفت ریاضی. دو فصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 1. (2) 67 -81.

 

Adams, P.; Gerhart, S.; Miller, R. & Roberts, A. (2009). The accelerated learning program: Throwing open the gates. Journal of Basic Writing, 28, 50–69.

Andermen, E. M. & Midgley, C. (1997). Changes in achievement goal orientations and perceived classroom goal structures across the transition to middle level schools. Contemporary Educationa Psychology, 22, 269–298.

Atkinson, S. (2004). A comparison of the relationship between creativity, learning style preference and achievement at GCSE and degree level in the context of design and technology project work. DATA International Research conference creativity and Innovation. Sunderl and university, England, 1-8.

Boekaerts, M. (2001). Context sensitivity: Activated motivational beliefs, current concerns and emotional arousal. In S. Volet, & S. Jarvela (Eds.). Motivation in learning contexts: Theoretical advances and methodological implications (17–31).

Brock, L.; Nishida, T.; Chiang, S.; Grimm, K. & Rimm–Kaufman, S. (2008). Children’s perception of the classroom environment and social and academic performance. Journal of School Psychology, 46, 129 – 149.

Chih- Ling, H. (2015). The Relationships between Autonomous Motivation and Academic Emotion on Vocational High School Students. International Business conference in New York City.

Carmichael, Colin; Callingham, Rosemary & Watt, Helen, M. G. (2017). Classroom motivational environment influences on emotional and cognitive dimensions of student interest in mathematics. ZDM49 (3), 449–460.

Dorman, J. P.; Fisher, D. L. & Waldrip, B. G. (2006). Learning environments, attitudes, efficacy and perceptions of assessment: A LISREL analysis. In D. L. Fisher & M. S. Khine (Eds.), Contemporary approaches to research on learning nvironment (1-28). Singapore: World Scientific.

Elliot, A. J. & Mc Gregor, H. (2001). A 2×2 achievement goal framework. Journal of Personality & Social Psychology, 80, 501-519.

Fadlelmula, F. K. (2010). Educational motivation and students' achievement goal orientations. Procedia Social & Behavioral Sciences, 2, 859-863.

Frenzel, A.; Pekrun, R. & Goetz, T. (2007). Perceived learning environment and students’ emotional experiences: A multilevel analysis of mathematics classrooms. Learning & Instruction 17, 478 -493.

Galla, B. M & Wood, J. J. (2012). Emotonal self- efficacy moderates anxiety- related impairments in math performance in elementary school- age youth. Personality & Individual Differences, 52,118-220.

Gentry, M.; Gable, R. K. & Rizza, M. G. (2002). Students' perceptions of classroom activities.Are there grade-level and gender differences. Journal of Educational Psychology, 94, 539-544.

Church, M. A.; Elliot, A. J. & Gable, S. (2001).Perception of classroom context, achievement goals, and achievement outcomes. Journal of Educational Psychology, 93, 43-54.

Goetz, T.; Pekrun, R.; Hall, N. C. & Haag, L. (2006). Academic emotions from a social–cognitive perspective: Antecedents and domain specificity of students’ affect in the context of Latin instruction. British Journal of Educational Psychology, 76, 289–308.

Graham, S. & Golan, S. (2010). Motivational influences on cognition: Task involvement, ego involvement, and depth of information processing. Journal of Educational Psychology, 83, 187-194.

Hanchon, T. A. (2010). The relation between perfectionism and achievement goals. Personality & Individual Differences, 49, 885-890.

Harackiewicz, J.; Barron, K.; Pintrich, P. R.; Elliot, A. & Trash, T. M. (2002). Revision of achievement goal theory: Necessary and illuminating. Journal of Educational Psychology, 94 (3), 638-645.

Huang, C. (2011). Achievement Goals and Achievement Emotions: A Metaanalysis. Educational Psychology Review, 23, 359-388.

Huang, Y. C & Lin, S. H. (2011). The development of academic burnout scale for college students. Journal of Education & Psychology, 34 (4), 73-95.

Jacob, B. (1996). Leistungsemotionen bei Schu¨lern [Students’ achievement emotions]. Unpublished Master’s Thesis, University of Regensburg, Germany.

Joaquin, N. B.; Ganaden, M. S. & Ibe, M. D. (2008). Goal Modification, Learning Styles, and Achievement in Mathematics. Education Quarterly, 66 (1), 101-115.

Jury, M.; Smeding, A.; Court, M. & Darnon, C. (2015). When first-generation students succeed at university: On the link between social class, academic performance, and performance-avoidance goals. Contemporary Educational Psychology, 41 (3), 25-36.

Kaplan A, Martin L, Maehr L. (2007). The contributions and prospects of goal orientation theory. Journal Educational Psychology Review; 19 (2), 141-84.

LaRocque, L. M. (2008). Assessing perceptions of the environment in elementary classrooms: The link with achievement. Journal of the Association of Educational Psychologists, 24, 289-305.

Lee, J. Q.; McInerney, D, M.; Liem, G. A. D. & Ortiga, Y. P. (2010). The relationship between future goals and achievement goal orientations: An intrinsic–extrinsic motivation perspective. Journal of Contemporary Educational Psychology, 35 (4), 264-279.

Liem, A. D.; Lau, S. & Nie, Y. (2008). The role of self-efficacy, task value, and achievement goals in predicting learning strategies, task disengagement, peer relationship, and achievement outcome. Contemporary Educational Psychology, 33, 486-512.

Luo, W.; Hogam, D. & Paris, S. G. (2011). Predicting Singapore student's achievement goals in their English study: Self-Construal and classroom goal structure. Learning & Individual Differences, 3, 1-10.

Mouratidis, A.; Vansteenkiste, M.; Lens, W. & Vanden Auweele, Y. (2009). Beyond positive and negative affect: Achievement goals and discrete emotions in the elementary physical education classroom. Psychology of Sport & Exercise, 10 (3), 336–343.

Okun, M. A.; Fairholme, C.; Karoly, P.; Ruehlman, L. S. & Newton, C. (2006). Academic goals, goal process cognition and exam performance among college students. Learn Individ Differ, 16 (3), 255-265.

Paris, S. G. & Wino grade, P. (2010). The role of self- regulation learning in contextual teaching: Principle and practice for Preparations.

Pastor, A. D.; Barron, E. K.; Miller, B. J. & Davis, L. S. (2006). A latent profile analysis of college student's achievement goal orientation. Contemporary Psychology, 32, 8-47.

Patrick, H. and Ryan, A. (2008).What do students think about when evalueting their classropoms mastery goal structures? The Journal of Experimental Education, 77, 99 - 123.

Pekrun, R. (2006). The control-value theory of achievement emotions: Assumptions, corollaries, and implications for educational research and practice. Educational Psychology Review, 18, 315–341.

Pekrun, R. (2009). Emotions at school. In K. R. Wentzel & A. Wigfield (Eds.). Handbook of motivation at school (575-604). New York: Routledge.

Pekrun, R.; Andrew, J. E. & Markus, A. M. (2009). Achievement goal achievement emotions: Testing a model of their joint relations with academic performance. Journal of Educational Psychology, 101 (1), 115–135.

Pekrun, R.; Elliot, A. J. & Maier, M. A. (2006).Achievement goals and discrete achievement emotions: a theoretical model and prospective test. Journal of Educational Psychology, 98, 583–597.

Pekrun, R.; Goetz, T.; Frenzel, A. C.; Barchfeld, P. & Perry, R. P. (2011). Measuring emotions in students' learningand performance: The achievementemotions questionnaire (AEQ). Contemporary Educational Psychology, 36 (1), 36-48.

Pekrun, R. & Perry, R. (2014). Control-value theory of achievement emotions. In R. Pekrun & L. Linnenbrink-García (Eds.), International handbook of emotions in education (120-141). New York: Routledge.

Pekrun, R.; Lichtenfeld, S.; Marsh, H. W.; Murayama, K. & Goetz, T. (2017). Achievement Emotions and Academic Performance: Longitudinal Models of Reciprocal Effects. Child development. [Epub ahead of print].

 Pintrich, P. R. (2000). Multiple goals, multiple pathways: The role of goal orientation in learning and achievement. Journal of Educational Psychology, 92, 544–555.

Roebken, H. (2007). The influence of goal orientation on student satisfaction, academic engagement and achievement. Electronic Journal of Reasearch in Educational Psychology, 13 (5), 679-704.

Roeser, R. W.; Eccles, J. S. & Sameroff, A. J. (1998). Academic and emotional functioning in early adolescence: Longitudinal relations, patterns, and prediction byexperience in middle school. Development and sychopathology, 10, 321–352.

Ryan, R. M. & Grolnick, W. S. (1986).Origins and pawns in the classroom. Self-report and projective assessment of individual difference in children s perceptions.Journal of Personality & social Psychology, 50, 550-558.

Ryan, R. M. & Ptrik. P. H. (2010). The classroom social environment and changes in adolescent's motivation and engagement during middle school. School Psychology International, 31, 312-328.

Seaton, M.; Parker, P.; Marsh, H. W.; Craven, R. G. & Seeshing Yeung, A. (2014). The reciprocal relations between self-concept, motivation and achievement: juxtaposing academic self-concept and achievement goa orientations for mathematics success. Educational Psychology, 34 (1), 49-72.

Shkullaku, R. (2013). The relationship between selfefficacy and academic performance in the context of gender among Albanian students. European Academic Research, 1 (4), 467-478.

Schutz, P. A.; Hong, J. Y.; Cross, D. I. & Osban, J. N. (2013). Reflections on investigating emotion in educational activity setting. Educational Psychology Review, 18, 343-360.

Tariq, J. & Muhammad Aslam, A. (2017). Association of Classroom Environment with academic Achievement of Secondary School Girls in Pakistan Mediterranean. Journal of Social Science, 8 (2), 121-127.

Turner & Meyer (2004). A Classroom Perspective on the Principle of Moderate Challenge in Mathematics. Journal of Educational Research, 97 (6), 331.

Turner. J. E. & Waugh, R. M. (2007). A dynamical systems perspective regarding students’ learning processes: Shame reactions and emergent self-organizations, In P. A. Schutz and R Pekrun, (Eds.), Emotion in education, San Diego: Academic Press.