ارزیابی تأثیر فرسودگی تحصیلی بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان نظام آموزش عالی کشور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه نوآوری‌های آموزشی و درسی، مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ابعاد فرسودگی تحصیلی بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان نظام آموزش عالی کشور انجام گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل تمام دانشجویان دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی دولتی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری کشور بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای با انتساب متناسب، تعداد 2635 پرسشنامه، توزیع و پس از تکمیل گردآوری شد. ابزار اصلی گردآوری داده‌های پژوهش پرسشنامه‌ای استاندارد بود که روایی آن از سوی متخصصان موضوع و پایایی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ بررسی شد (>0.70α). داده‌ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS23 و 3SmartPLS تجزیه‌وتحلیل شد. یافته‌های مدل‌سازی معادلات ساختاری بیانگر تأثیر منفی و معنی‌دار ناکارآمدی تحصیلی بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان نظام آموزش عالی کشور بود؛ این در حالی است که تأثیر منفی و معنی‌دار خستگی تحصیلی و بی‌علاقگی تحصیلی بر پیشرفت تحصیلی تأیید نشد. در پایان بر اساس نتایج پژوهش به مدیران و آموزشگران نظام آموزش عالی پیشنهاد شد که در جهت افزایش ارتباط دانشگاه با بخش‌های صنعت، خدمات و کشاورزی به‌منظور عقد قراردادهایی با هدف آموزش خدمت‌محور تلاش کنند تا ضمن ارتقای مهارت‌های شغلی دانشجویان، خودکارآمدی علمی و عملی را نیز برای آنان به همراه داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


تمنایی‌فر، محمدرضا و گندمی، زینب (1390). رابطه انگیزه پیشرفت با پیشرفت تحصیلی در دانشجویان. دوماهنامه علمی- پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، ۴ (۱)، ۱۵-۱۹.

حجازی، یوسف؛ ایروانی، هوشنگ و منصورفر، کریم (1382). بررسی وضعیت تحصیلی دانشجویان کشاورزی دانشگاه تهران و نقش ضوابط گزینش در موفقیت آنها. علوم کشاورزی ایران، 34 (3)، 559 - 569.

حجازی، یوسف (1385). عوامل مؤثر در بهبود گزینش دانشجویان کشاورزی. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 2 (1)، 41 – 54.

حسین‌پور، الهام؛ عسگری، علی و آیتی، محسن (1395). رابطه اعتیاد به اینترنت و تلفن همراه با فرسودگی تحصیلی دانشجویان. فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 6(4)، 59-73.

حسینی لرگانی، سیده مریم (1396). تحلیل فرسودگی تحصیلی دانشجویان در نظام آموزش عالی دولتی ایران: شناسایی تعیین‌کننده‌ها و راهکارها. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 23 (3)، 43 – 69.

حسینی لرگانی، سیده مریم؛ فتحی واجارگاه، کوروش؛ عارفی، محبوبه و زرافشانی، کیومرث (1393). طراحی الگوی سنجش برنامه درسی زاید در نظام آموزش عالی ایران. فصلنامه پژوهش در نظام‌های آموزشی، 8 (27)، 149 – 174.

حسینی لرگانی، سیده مریم؛ فتحی واجارگاه، کوروش؛ عارفی، محبوبه و زرافشانی، کیومرث (1394). مفهوم‌سازی یادگیری زائد و راهکارهای کاهش آن در نظام آموزش عالی ایران از دیدگاه صاحب‌نظران آموزش عالی. فصلنامه مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، 5 (9)، 9 – 33.

خدایی، ابراهیم؛ حبیبی، مجتبی؛ جمالی، احسان؛ باقی یزدل، رقیه و خلقی، حبیبه (1396). شناسایی عوامل مؤثر در پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانشجویان بر اساس اطلاعات تحصیلی مقطع متوسطه و کنکور سراسری. فصلنامه مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، 7 (19)، 7 – 33.

شریفی‌فرد، فاطمه؛ نوروزی، کیان؛ حسینی، محمدعلی؛ آسایش، حمید و نوروزی، مهدی (1393). عوامل مرتبط با فرسودگی تحصیلی در دانشجویان پرستاری و پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی قم در سال 1392. آموزش پرستاری، 3 (9)، 59 – 68.

شیخ‌الاسلامی، علی؛ کریمیان‌پور، غفار و ویسی، روناک (1395). پیش‌بینی فرسودگی تحصیلی بر اساس کیفیت زندگی دانشگاهی و امید به اشتغال در دانشجویان. روان‌شناسی تربیتی، 12(39)، 25 – 43.

شیری، نعمت‌الله (1395). طراحی الگوی ترویج کارآفرینی در بین دانشجویان نظام آموزش عالی کشاورزی ایران. رساله دکتری رشته ترویج و آموزش کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی.

شیری، نعمت‌الله؛ خوش‌مرام، مژگان؛ رستمی، فرحناز و میرک‌زاده، علی‌اصغر (1393). نقش سرمایه اجتماعی در پیشرفت تحصیلی دانشجویان: مطالعه موردی دانشجویان کشاورزی دانشگاه رازی. فصلنامه مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، 4 (6)، 55 – 83.

صیف، محمدحسین (1396). مدل علی تطبیقی فرسودگی تحصیلی در بین دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی و پیام نور. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، 17(2)، 11 – 23.

عابدینی، یاسمین (1394). ارائۀ الگوی ساختاری از روابط اهداف پیشرفت، نگرش به سرقت علمی و عملکرد تحصیلی در دانشجویان. فصلنامه مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، 5 (11)، 143 – 160.

عظیمی، محمد؛ پیری، موسی و زوار، تقی (1393). رابطه فرسودگی تحصیلی و انگیزش پیشرفت با عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دوره متوسطه. نشریه علمی- پژوهشی آموزش و ارزشیابی، 7 (27)، 87 – 102.

فراستخواه، مقصود (1385). اخلاق علمی رمز ارتقای آموزش عالی، بررسی جایگاه و سازوکارهای «اخلاقیات حرفه‌ای علمی» در نظام تضمین کیفیت آموزش عالی ایران. فصلنامه اخلاق در علم و فناوری. 1 (1)، 13 – 27.

قدم‌پور، عزت‌الله؛ فرهادی، علی و نقی بیرانوند، فاطمه (1395). تعیین رابطه بین فرسودگی تحصیلی با اشتیاق و عملکرد تحصیلی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی لرستان. پژوهش در آموزش پزشکی، 8 (2)، 60 – 68.

قنبری‌طلب، محمد و فولادچنگ، محبوبه (1394). اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی بر فرسودگی تحصیلی و پیشرفت تحصیلی. دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 3 (4)، 21 – 38.

کریمی عموقین، جواد؛ فتح‌آبادی، جلیل؛ پاکدامن، شهلا و شکری، امید (1393). فراتحلیل یافته‌ها در زمینه اثربخشی آموزش راهبردهای فراشناختی یادگیری بر بهبود عملکرد تحصیلی. فصلنامه مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، 4 (8)، 139 – 160.

میکائیلی، نیلوفر؛ پاکپور، فریدون و گنجی، مسعود (1391). مقایسه باورهای فراشناختی در دانش‌آموزان تیزهوش و عادی. روان‌شناسی مدرسه، 1 (2)، 104 – 113.

نورشاهی، نسرین (1377). تحولات نظام گزینش دانشجو برای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی دولتی ایران با تأکید بر تحولات بین سال‌های 1385-1376. تهران: مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی.

 

Ahola, Kirsi & Hakanen, Jari (2007). Job strain, burnout, and depressive symptoms: A prospective study among dentists. Journal of Affective Disorders, 104 (1-3), 103-110.

Duru, Erdinç; Duru, Sibel & Balkis, Murat. (2014). Analysis of Relationships among Burnout, Academic Achievement, and Self-regulation. Educational Sciences: Theory & Practice, 14 (4), 1274-1284.

Garton, Bryan L. & Dyer, James E. (2002). The academic performance and retention of college of agriculture students. Journal of Agricultural Education, 43 (1), 46-56.

Greenglass, Esther R.; Burke, Ronald J. & Fiksenbaum, Lisa. (2001). Workload and Burnout in nurses. Journal of Community & Applied Social Behavior and Personality, 11, 211-215.

Hadzima, Joseph (2005). Success is no day each beach: Know your personal goals before beginning a business. Boston business Journal, 31 (25), http://web.mit.edu/e-club/hadzima/pdf/success-is-no-day-at-the-beach.pdf.

Koeske, Gary F. & Koeske, Randi Daimon (1991). Student “burnout” as a mediator of the stress-outcome relationship. Research in Higher Education, 32 (4), 415-431.

Lee, Soo; Jin, Choi; Young, Jun & Chae, Han (2017). the effects of personality traits on academic burnout in Korean medical students. Integrative Medicine Research. http://dx.doi.org/10.1016/j.imr.2017.03.005.

Lyndon, Mataroria P.; Henning, Marcus A.; Alyami, Hussain; Krishna, Sanjeev; Zeng, Irene; Yu, Tzu-Chieh & Hill, Andrew G. (2017). Burnout, quality of life, motivation, and academic achievement among medical students: A person-oriented approach. Perspectives on Medical Education, 6 (2), 108–114. http://doi.org/10.1007/s40037-017-0340-6

Maslach, Christina, & Jackson, Susan E. (1984). Burnout in Organizational Settings. In S. Oskamp (Ed.), Applied Social Psychology Annual: Applications in Organizational Settings (Vol. 5, pp. 133-153). Beverly Hills, CA: Sage.

Maslach, Christina; Schaufeli, Wilmar B. & Leiter, Michael P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52 (1), 397-422.

Mazerolle, Lorraine; Bennett, Sarah; Antrobus, Emma & Eggins, Eggins (2012). Procedural Justice, Routine Encounters and Citizen Perceptions of Police: Main Findings from the Queensland Community Engagement Trial (QCET). Journal of Experimental Criminology, 8, 343-367.

Modin, Bitte; Östberg, Viveca; Toivanen, Susanna & Sandell, Knut (2011). Psychosocial working conditions, school sense of coherence and subjective health. Multilevel analysis of ninth grade pupils in the Stockholm area. Journal of Adolescence, 34, 129–139.

Pouratashi, Mahtab (2017). Academic Burnout and Academic Performance of Agricultural Students. International Conference on Contemporary Issues in Education ICCIE 2017, 145-150.

Rana, Hina (2016). Impact of Student’s Burnout on Academic Performance/Achievement. Pollster Journal of Academic Research, 3 (2), 159-174.

Ross, Randall R.; Altmaier, Elizabeth. M. & Russel, Daniel Wayne (1989). Job Stress, Social support, and burnout among counseling center staff. Journal of Counseling Psychology, 4, 464-670.

Salmela-Aro, K.; Kiuru, N.; Leskinen, E. & Nurmi, J. (2009). School Burnout Inventory (SBI): Reliability and validity. European Journal of Psychological Assessment, 25, 48-57.

Sand, Gilbert & Miyazaki, Anthony D. (2000). The impact of Social support on salesperson burnout components. Psychology & Marketing, 17, 13-26.

Sandoval, Jonathan (1993). Personality and burnout among school Psychologists. Psychology in the Schools, 30, 321-326.

Schaufeli, Wilmar B.; Martinez, Isabel; Alexandra, Marques Pinto; Salanova, Marisa & Bakker, Arnold (2002). Burnout and engagement in university students: A cross-national study. Journal of Cross-Cultural Psychology, 33, 464–481.

Soares, Anna Paula; Guisande, Adelina M.; Almeida, Leandro S. & Paramo, Fernanda M. (2009). Academic achievement in first-year Portuguese college students: The role of academic preparation and learning strategies. International Journal of Psychol. 44 (3), 204-212.

Sukor, Nur Suhaidah; Osman, Kamisah & Abdullah, Maria (2010). Students ’achievement of Malaysian 21st century skills in chemistry. Procedia - Social & Behavioral Sciences, 9, 1256-1260.

Takai, Michiko; Takahashi, Megumi; Iwamitsu, Yumi & Miyaoka, Hitoshi (2009). the experience of burnout among home caregivers of patients with dementia: Relations to depression and quality of life. Archives of Gerontology & Geriatrics, 49 (1), 1-5.

Toppinen-Tanner, Salla; Ojaarvi, Anneli; Vaananen, Ari; Kalimo, Raija, & Jappinen, Paava (2005). Burnout as a predictor of medically certified sick-leave absences and their diagnosed causes. Behavioral Medicine, 31, 18-27.

Uludağ, Orhan &Yaratan, Hüseyin (2010). the effect of burnout on engagement: An empirical study on tourism students. Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education, 9 (1), 13-23.

Wade, David C.; Cooley, Eric & Savicki, Victor (1986). A Longitudinal study of burnout. Children & Youth Services Review, 8, 161- 173.

Yang, Hui-Jen (2004). Factors affecting student burnout and academic achievement in multiple enrollment programs in Taiwan’s technical–vocational colleges. International Journal of Educational Development, 24 (3), 283-301.

Zallars, Kelly L.; Perrewe, Pamela L. & Hochwarter, Wayne A. (2000). Burnout in health care: The role of the five factors of personality. Journal of Applied Social Psychology, 30, 1570-1598.